Meesterschap

De tuin heet niet voor niets 'De Groentemeester'. Enerzijds uit ik daarin een soort streven naar meesterschap. Dat meesterschap is natuurlijk ook dienend aan het leerproces van anderen. In een soort meester-gezel-constructie, misschien wel. Anderzijds verwijst 'meester' ook gewoon naar mijn achtergrond in het basisonderwijs. Daar was ik jaren meester voor leerlingen uit vooral groep 4 en 5. Ook dat is meesterschap.

Ik ben trouwens nooit gestopt met het onderwijs omdat ik het niet leuk meer vond. Mijn 'probleem' is eerder dat ik veel te veel dingen leuk vind. En op een gegeven moment moet je dan keuzes maken omdat het niet allemaal meer in de wekelijkse agenda past. Om die reden heb ik op een zeker moment mijn rol voor de klas opgegeven. Maar eens een leraar, altijd een leraar zou ik bijna willen zeggen. Want de tuin biedt veel perspectief om mijn oude rol van meesterschap weer nieuw leven in te blazen.

Een tuinderij zoals ik die nu run, is niet alleen een omgeving waarin ieder seizoen een enorme berg voedsel geproduceerd wordt. De eerste jaren van het bestaan van de tuin heb ik weliswaar gebruikt om de tuinderij gewoon als voedselproducerende eenheid neer te zetten. Om er voor te zorgen dat de basis staat. Zodat we uit de kosten komen en mensen ons weten te vinden. We produceren voedsel en inmiddels ook bloemen. En we doen dat op een manier die de biodiversiteit en het natuurherstel stimuleren. Dat doen we om te laten zien dat dat gewoon kan. Zonder kunstmest en bestrijdingsmiddelen.

Tegelijkertijd is de tuin ook met opzet een sociale omgeving. Een omgeving waarin mensen tot zichzelf kunnen komen en elkaar kunnen vinden. En een omgeving die mensen 'aan' kan zetten. De tuin doet een beroep op al je zintuigen. De natuur nodigt je uit om meer te weten te komen. Je vindt de menselijke maat hier terug. En de tuinderij is daardoor tegelijkertijd dus een enorm rijke leeromgeving, gewoon door de 'aard van het beestje' zelf.

Met mijn achtergrond als leraar komen die twee dingen bij elkaar. Een plek die uitnodigt tot interactie en leren. En een grote (beroepsmatige) interesse om mensen tot ontwikkeling te brengen.

We werken momenteel aan verschillende sporen om mensen tot ontwikkeling te brengen. Eén van die sporen is de uitnodiging voor basisscholen om een excursie naar de zelfoogsttuin te komen doen. In samenwerking met Code Groen Educatie en gemeente Maassluis zijn die excursies zelfs kosteloos te volgen voor de basisscholen uit Maassluis. Scholen uit omliggende gemeenten zijn ook welkom, maar die dragen dan zelf de kosten. Overigens zijn daar ook subsidies voor te vinden als die scholen oprechte interesse hebben.

De excursie begint met een hartelijke ontvangst van de klas op de tuin. Daarna loop ik met de leerlingen een rondje over de tuin waarbij ik van alles vertel en zoveel mogelijk vragen probeer te beantwoorden die bij de kinderen in de hoofden schieten. Want dat gebeurt nou eenmaal. Ze komen van alles tegen en moeten aan allerlei dingen denken als ze over de tuin lopen. De meeste kinderen zijn van nature nieuwsgierig en daar maak ik dan ook graag gebruik van. 

En dan is het tijd om de handen uit de mouwen te steken. Want een deel van het leren gebeurt door te dóen. De leerlingen mogen helpen met allerhande tuinklusjes. Dat kan van alles zijn. De kinderen gaan met hun handen in de aarde, leren over het belang van wieden of hoe je ervoor zorgt dat het zaadje dat je zaait ook echt een gezonde plant wordt. Omdat we tot wel 90 verschillende soorten groenten verbouwen, valt er altijd wel iets te doen en nog méér te leren. 

Natuurlijk is er aan het einde van het bezoek ook altijd wel iets te proeven uit de tuin. Met een voldaan gevoel zal de klas huiswaarts keren. Kortom plezier verzekerd!

De komende periode staat al een flink aantal klassen gepland voor een bezoek aan de tuin. Maar er is nog plek voor meer klassen. Lijkt het je leuk om met je klas een excursie te doen naar De Groentemeester, neem dan vooral contact op. Meer informatie vind je op www.degroentemeester.nl/educatie. We hebben vooral nog plek in de periode tussen de meivakantie en de zomervakantie. En als ik eerlijk ben, is dat de beste tijd om de tuin te bezoeken. Het staat er dan allemaal al mooi bij. En de groei zit er dan nog goed in! Dus grijp die kans.

Werken met vrijwilligers

Vanaf het eerste begin van de zelfoogsttuin in 2023 heb ik me ervoor ingezet dat zoveel mogelijk mensen betrokken konden raken bij ons initiatief. Niet alleen als oogstgenoot, maar ook als vrijwilliger kunnen mensen actief worden.

Waar andere organisaties lijken te worstelen met het werven van vrijwilligers, gaat het bij ons eigenlijk (bijna) vanzelf. Op dit moment starten we weer met het vrijwilligerswerk. En ik kan rekenen op een club van ongeveer 30 mensen groot. Die komen regelmatig, vaak op wekelijkse basis, helpen met allerhande klussen in en om de tuin. Weer of geen weer, we staan er altijd weer met een behoorlijk clubje.
Af en toe vraag ik me af hoe het komt dat wij in tegenstelling tot andere organisaties zo makkelijk vrijwilligers aan ons weten te binden. Ik denk dat daarin de volgende factoren meespelen:

1. Het werk geeft voldoening. We bieden allerlei werkzaamheden aan in en om de tuin. We maken bedden klaar, zaaien en planten gewassen, wieden onkruid, doen onderhoudswerk aan gereedschap en bouwen zo nu en dan iets nieuws. Wat het werk meestal gemeen heeft, is dat het klussen zijn die een kop en een staart hebben. Met zichtbaar resultaat. Dat maakt dat we meestal voldaan kunnen terugkijken op een paar uurtjes werk.

2. Het werk trekt gelijkgestemden. Ik weet niet of je kunt spreken van één type mens dat bij ons vrijwilligerswerk komt doen, want daarvoor verschillen de individuen toch ook weer te veel. We hebben vrijwilligers in allerlei leeftijdscategorieën. Vrouwen en mannen. Praters en zwijgers. Vegetariërs en vleeseters. Reislustige en honkvaste mensen. Kortom: van alles dus.

Maar tegelijkertijd zijn het ook allemaal mensen met een hart voor groen, gezondheid en gezelligheid. En bovenal mensen die iets willen dóen. Met een aanpakmentaliteit. Maar dan weer zonder daarin door te slaan. Een beetje 'kalm aan en rap een beetje'. Daardoor heerst er een grote rust én daadkracht in de groep. En het is fijn om daar deel van uit te kunnen maken.

3. We geven de vrijwilligers regie over hun eigen tijd. Veel vrijwilligersorganisaties hanteren zinnetjes als 'Vrijwilligerswerk is vrijwillig, maar niet vrijblijvend.' Daarmee bedoelen ze vaak dat je ingedeeld wordt in een rooster. En dat je er dan ook móet zijn. Dat is bij ons niet zo. We hebben wel vaste dagen en tijden waarop je mee kunt komen helpen. Maar je hulp blijft vrijwillig en vrijblijvend. Als vrijwilliger heb je de regie over je eigen tijd. Dus als je zin hebt om een half uurtje te komen werken is dat net zo goed als iemand die de hele dag komt. Want daar ga je namelijk zelf over. Het is vrijwilligerswerk, en het moet wel leuk blijven.

4. Het moet wel leuk blijven, inderdaad. En daarom vraag ik iedereen om aan te geven wat hij of zij leuk vindt om te doen. Want wat voor de één een rotklus is, is dat voor een ander juist niet. We zijn allemaal verschillend. En door goed te luisteren naar wat iedereen leuk en stom vindt, kun je het werk vaak ook goed indelen. Het resultaat is daardoor vaak ook beter. Want als je een stom klusje moet doen, dan ben je toch geneigd om daar minder liefde in te steken. Maar als je een klus mag doen die bij jou tot de verbeelding spreekt, dan doe je vaak ook beter je best. Op deze manier maken we slim gebruik van de intrinsieke motivatie van de mensen die meehelpen. En dat is een grote win-win. 

5. Het werk is afwisselend en bevat ook genoeg routine. Er ligt iedere week nou eenmaal een behoorlijke berg verschillende klussen die gedaan kunnen worden. Daar zit grof en fijn werk tussen. Zwaar en licht. Staand en en laag-bij-de-grond werk. Werk dat je op de automatische piloot kan doen en werk waarbij je echt wel focus nodig hebt. En als je een favoriet klusje hebt, bouw je daar automatisch routine in op door het vaker te doen. De mogelijkheid om routine op te bouwen is net zo fijn als de mogelijkheid om allerlei afwisselende dingen te doen. 

Dit zijn volgens mij de belangrijkste redenen waarom mensen graag in de tuin komen helpen. Misschien zijn er nog wel meer redenen waarom vrijwilligers blijven plakken. Als je een aanvulling hebt, vind ik het leuk als je dat laat weten. Daar ben ik wel benieuwd naar.

--

Ook vrijwilliger worden? Dat kan. Ga naar www.degroentemeester.nl en meld je aan via de knop 'opgeven als vrijwilliger'. 

We werken op dinsdag en donderdag tussen 9.00 en 17.00 uur, en op zaterdag tussen 9.30 en 14.30 uur.

Organiseren van eigen leren

Even een blogje over het organiseren van mijn eigen leren.

Ik ben vanaf mijn vroegste jeugd al gezegend met een groot leervermogen. Mijn interesses zijn breed en nieuwe dingen doen en uitzoeken blijf ik het leukste vinden. In 2020 kwam ik erachter dat ik mezelf tot de multipotentialisten mag rekenen. Ik creëer en verbind graag.

Maar met alleen een potentieel leervermogen ben je er niet. Dat vermogen moet wel aangewend kunnen worden. En dat moet je dus organiseren. Deze blogpost gaat erover hoe ik dat organiseer.

Schrijfsels 

Ten eerste is dit blog een manier om het leren vorm te geven. Ik ben zelfs een keer gestopt met bloggen én weer begonnen omdat ik het blog als motor van het leren miste. 

Maar ook het wekelijks schrijven van een nieuwsbrief schaar ik onder het organiseren van mijn eigen leren. Want door dingen op te schrijven en uit te leggen kom je erachter hoe ver je zelf (wel of niet) boven de stof staat. En dat helpt dus heel erg om de dingen beter te leren snappen en verbanden te zien.

Peers

Ten tweede is het handig om mensen om je heen te verzamelen die dezelfde dingen interessant vinden. Want dan kun je vragen stellen (en beantwoorden) en samen dingen uitzoeken die te ingewikkeld zijn om alleen te doen. Ik heb inmiddels via mijn opleiding aan de Warmonderhof een heel netwerk van mensen om me heen gebouwd die zich bezig houden met groenteteelt en kleinschalige landbouw. 

Zo bestaat er een appgroep die Willems Wever heet: wereldberoemd in het wereldje van kleinschalige en bio-landbouw. In die groep zitten ruim 600 leden en iedere teeltgerelateerde vraag kun je daar stellen. Of het nou om het gebruik van een zaaimachine gaat, de kiemtemperatuur van tomaten of de beste leverancier van zaaitrays, je krijgt altijd wel een geschikt antwoord. Daarmee vertoont deze simpele appgroep veel kenmerken van een leernetwerk.

Verenigingen

Het lidmaatschap van verenigingen zorgt er ook voor dat ik bij blijf. Zo ben ik lid van het CSA-netwerk, van vereniging Voedsel uit het Bos en van Toekomstboeren. Die clubs vragen lidmaatschapsgeld en organiseren bijeenkomsten en conferenties of symposia waar je aan mee kunt doen. En uiteraard versturen ze nieuwsbrieven en proberen hun leden zoveel mogelijk met elkaar in contact te brengen. Zo komen er soms onderwerpen op je pad waar je zelf nog niet aan gedacht had. Of ze schetsen ontwikkelingen die je vervolgens ook kunt gaan volgen.

Projecten

Meedoen met relevante projecten is ook een manier om iets op te steken. Via stichting Zaadgoed worden bijvoorbeeld jaarlijks rassenproeven georganiseerd. Ik heb me vorig jaar met de tuin opgegeven om daaraan deel te nemen. In 2025 deed ik mee met aubergines, paprika's, snijbonen en bieten. Komend seizoen heb ik me opgegeven voor deelname met wortel en pompoen. Je krijgt dan van die groentesoorten een aantal verschillende variëteiten. En met die verschillende variëteiten doe je dan ervaring op als teler. De opgedane ervaringen worden binnen het project met elkaar gedeeld. 

Doel van het project is dat tuinders (en oogstgenoten) zich veel bewuster worden van het belang van het gebruik van patentvrije, zaadvaste rassen. Voor mij is het vooral ook een manier om aan mijn eigen professionele ontwikkeling te blijven werken. Want het project dwingt je om goed naar gewassen te kijken en ook na te denken over selectie bijvoorbeeld. Binnen het project leerde ik nieuwe tuinders en andere belanghebbenden kennen die ik op andere plekken ongetwijfeld ook weer tegen ga komen.

Samenwerkingsverbanden

In onze provincie ben ik niet de enige die een kleinschalige tuinderij gestart is. Er zijn zo nog een tiental initiatieven. Via mijn oude stage ben ik vrij snel bij deze groep terecht gekomen. En sinds Jongerius gestopt is, is de samenwerking tussen deze tuinderijen nog steviger geworden. We gingen al een tijdje steeds bij elkaar op bezoek. We bekeken elkaars tuinderijen en bespraken bijvoorbeeld ook met elkaar de financiële uitdagingen rondom het runnen van een tuinderij. En dit jaar werken we voor het eerst samen binnen een inkoopcollectief. Op die manier bundelen we krachten om bij een Belgische plantenkwekerij plantgoed te kunnen afnemen. Zo'n samenwerkingsverband is van onschatbare waarde in onze professionele ontwikkeling. Fijn om een niet-anonieme groep te hebben bij wie je terecht kunt met vragen en zorgen.

Nieuws en boeken

Via bovenstaande kanalen worden relevant nieuws en interessante publicaties ruim gedeeld. Zorgen dat je dat op gezette tijden tot je neemt helpt natuurlijk ook enorm. Mijn boekenkast is inmiddels ruim gevuld met boeken rondom (biologische) groenteteelt, herstellende landbouw, permacultuur en voedselbossen.

Gelukkig raak ik nooit uitgeleerd. Er is zoveel te weten in de wereld. En ik heb inmiddels (aan mezelf) bewezen dat ik me vrij snel in een nieuw vakgebied kan inwerken. Nieuwe vaardigheden maken je als persoon rijker. En dat bedoel ik niet in financiële zin. Dat is uiteindelijk bijzaak.

Nieuwe uitdaging voor volgend seizoen

Dit was vorig jaar mijn levering in week 13.
Dat zullen we nu anders moeten organiseren.

Velen zullen het bericht wel ergens hebben zien voorbij komen. Plantenkwekerij Jongerius heeft per 31 oktober 2025 alle activiteiten gestaakt. Dit bedrijf voorzag zo'n 700 tuinderijen van biologisch plantgoed. En onder die tuinderijen waren veel kleinschalige initiatieven. Zoals zelfoogsttuin De Groentemeester ook is.

Dit maakt het komende seizoen weer helemaal anders ten opzichte van de voorgaande seizoenen. Want er is niet zomaar een makkelijke oplossing voor het gat dat Jongerius ogenschijnlijk lijkt te gaan achterlaten. Wat wel bijzonder is, is dat het bedrijf helemaal niet aangeeft wat de reden is waarom de activiteiten gestaakt zijn. De medewerker van wie we het nieuws kregen op de 31e, schreef wel dat Jongerius gewoon een gezond bedrijf was. En dat de orders voor 2026 ook al goed gevuld waren. Dat maakt de speculatie dat het om een gewoon faillissement gaat in mijn ogen niet waarschijnlijk. Er is tot op heden ook nog geen faillissement aangevraagd. Maar duidelijkheid erover ontbreekt in alle toonaarden. En het is al helemaal gissen naar de werkelijke reden van het staken van de activiteiten.

Qua timing is dit overigens het beste moment in het jaar. Voor de meeste telers is het seizoen zo'n beetje net afgelopen. En je hebt nu dus de meeste tijd om je voor te bereiden op de situatie dat er geen (of veel minder) plantgoed geleverd kan worden. Dat is een uitdaging, maar ik zie dat niet somber in.

Bij De Groentemeester gaan we in eerste instantie maar eens werken aan een oplossing voor het worstcase-scenario. Dat betekent dat we er van uitgaan dat we helemaal geen plantgoed kunnen krijgen. En dat betekent dat we veel meer zelf moeten gaan opkweken. Veel deden we al zelf. Vruchtgewassen, snijbiet, NZ-spinazie en alle bloemen, bijvoorbeeld. En veel groenten zaaiden we gewoon direct in het veld, zoals wortelen, bieten, alle bonen, rucola, radijs en raapstelen. Verder hebben we ook best wel wat pootgoed zoals dat van aardappelen en uien. Ook die teelten lopen volgend jaar gewoon zoals altijd. Maar voor de kolen, de slaplantjes en gewassen zoals knolselderij en prei moet er een oplossing gevonden worden. En daarvoor gaan we eerst maar eens kijken of eigen opkweek van deze gewassen haalbaar is. Daar zijn in ons geval ook investeringen voor nodig in de mogelijkheden voor eigen opkweek. Meer zaaitrays, een perspottenpers, kweekbakken en mogelijkheden voor (enigszins) verwarmde opkweek. Daar werken we nu aan. Ruimte gaat de grootste uitdaging worden, zoals het er nu uit ziet. Maar: schouders eronder en kijken hoever we komen!

Tegelijk zijn we ook aan het kijken hoe we toch zoveel mogelijk plantgoed kunnen laten leveren. In Nederland zijn er twee biologische preileveranciers. Die zitten beiden in Noord-Limburg. In het Westland zit een kwekerij die vooral kruiden en zoete aardappels doet. En in Duitsland bestaat een plantenkwekerij zoals Jongerius: Wunderlich. En in België is er De Koster. Zij kunnen mogelijk iets betekenen om de Nederlandse markt van biologisch plantgoed te voorzien. Voor deze kwekerijen zijn de kleinschalige tuinderijen minder interessant dan de grotere biologische kwekers. En daarom zijn we regionaal aan het kijken waar we bestellingen kunnen clusteren, zodat we samen een wat 'grotere klant' worden.

Ik heb goed contact met een flink aantal kleinschalige tuinderijen in Zuid-Holland. En we trekken momenteel gezamenlijk op om te kijken hoe we onze vraag naar plantgoed kunnen bundelen. Op die manier hopen we dat we interessant genoeg blijven voor de plantenkwekers die overblijven.

Kortom het wordt een uitdagend seizoen. Maar ergens vind ik dat ook wel weer leuk. Gedwongen door de omstandigheden vinden er nu veranderingen plaats die best wel eens positief kunnen uitpakken. 

En daarbij: misschien maakt Jongerius wel een soort doorstart en blijkt het probleem uiteindelijk minder groot dan het nu lijkt. Hoe dan ook: de tijd zal het leren.

En wij? Wij leren mee.

Over schilderwerk, beregening, natuur, reclame, afval, zonne-energie en gezondheid

Deze week krijgen jullie dubbele leestips. Want vorige week is het er niet van gekomen om een postje te maken.

Ook het werk op de zelfoogsttuin stond op een laag pitje. Want afgelopen week hadden we thuis een schilderweek ingepland. De voorgevel van ons huis had onderhoud nodig. Dus vorige week zondag huurden we een steiger. En vandaag brengen we hem weer terug.

Gelukkig zat het weer aardig mee en konden we veel doen. De gevel, de kozijnen en het boeiboord zijn gerepareerd en geverfd, en kunnen er voorlopig weer even tegen aan.

En nu kan (en moet..) de focus weer terug op de tuin. Want daar ligt nu natuurlijk wel wat achterstallig werk. Morgen komt het volgende plantgoed al weer, maar nog niet alle bedden liggen daar klaar voor. En op veel plekken moeten de groenbemesters hoog nodig gezaaid worden.

Bovendien zijn we ook bezig met een nieuw systeem voor irrigatie. En dat komt geen moment te laat, want de regen lijkt het de komende tijd even te gaan laten afweten. We gaan de komende tijd verschillende irrigatiesystemen op verschillende plekken in de tuin uitproberen. We hebben druppelslangen, sectorsproeiers en een spraytube. Op basis van onze ervaring daarmee gaan we het systeem voor beregening verder uitwerken en aanleggen. Want één ding is zeker: droge periodes gaan er ook heus nog wel genoeg komen.

En zo blijven we lekker bezig!

(Meer weten over de tuin en/of meedoen? Kijk op www.degroentemeester.nl)

--

De leestips

Energiebedrijven beginnen campagne: gebruik opgewekte zonnestroom meer zelf

Gedragsverandering is het moeilijkst. Zeker als iemand anders vindt dat je je gedrag moet veranderen.

Kwart onderzochte volkorenproducten niet volkoren, verpakkingen misleidend

Dit soort berichten maakt het wel moeilijker om supermarkten te vertrouwen. Want als dit niet klopt, wat klopt er dan nog meer niet?

Hogere schooladviezen na nieuwe doorstroomtoets, basisscholen kritisch

Misschien moesten we het vakmanschap van leraren niet steeds in twijfel trekken. Als kinderen te hoge adviezen krijgen, is de kans groter dat het op een teleurstelling uitdraait. Kleinere stapjes nemen om ergens te komen is niet per se verkeerd.

Energieslurpende AI zorgt voor forse stijging CO2-uitstoot Google

De techsector is heel goed in dingen beloven. Maar of het de wereld ook écht verder helpt wordt eigenlijk nooit ter discussie gesteld. De wereld wordt er wel ingewikkelder van. Maar ze claimen dat ze veel dingen makkelijker maken.

“Ik heb een band met deze boom”

Er is meer tussen hemel en aarde dan dat we doorgaans beseffen. Natuur geeft ons de gelegenheid om daar dingen van te ervaren. Als we er voor open staan. Dan helpt het natuurlijk niet dat veel van ons tegenwoordig vooral binnen werken achter een computer of (buiten) met machines met oorkappen op.

Nieuwe vogelcursus van Vogelbescherming Nederland

De vogels uit deze vogelcursus ken ik wel. Ik zou alleen het verschil niet weten tussen een huismus en een heggenmus. Die uilencursus lijkt me ook interessant.

Week van de zeester

En toch weer wat geleerd. 

Prijsvraag Natuur in Eigen Hand 2024

Goed idee.  Zo’n prijsvraag kan Zuid-Holland ook wel gebruiken.

Voor de tweede dag op rij is het de heetste dag op aarde

Hoe wordt dat eigenlijk precies berekend?

Zwolle gaat reclame voor verre vliegreizen toch niet verbieden

Misschien moesten we reclame per definitie veel meer weren uit de openbare ruimte. Als we er nou eens op zouden vertrouwen dat goede producten of diensten zichzelf verkopen.

Van kantoor naar akker: de opkomst van de nieuwe boer

Zo fijn om te lezen dat de beweging groeit. En ik kan inderdaad bevestigen dat je veel moet kunnen. En dat het zinvol werk is. 

Olietanker gezonken voor Filipijnse kust, vrees voor grote natuurramp

Wie draait er eigenlijk op voor de kosten van de geleden schade aan natuur en biodiversiteit?

Verkooppunten van flesjes en blikjes willen geen verplichting tot inname

Dus deze bedrijven willen wel de lusten maar niet de lasten dragen. Laat ze dan stoppen met de verkoop van die flesjes en blikjes. Wat een onzin-argumenten komen er langs, zeg!

De Bodem onder onze Gezondheid

Zo is het.

--

De kijktip

The only skill that matters

Altijd blijven leren vind ik belangrijk. En het is gewoon ook heel leuk om steeds iets nieuws te leren. In deze video gaan ze in op 3 manieren waarop je dat leren vorm kunt geven. Ik blijk deze manieren gewoon al toe te passen. Ben ik nu een superleerder?

Over vorst, bladeren, ruimtepuin, klimaat, bomen en moestuintips

Mooi he? De dag nadat de laatste oogstdag is geweest, viel de eerste vorst. Best een leuke timing.

Afgelopen week kwamen veel mensen de einde-oogst-pakketten ophalen. Ik hoop dat we daar veel mensen blij mee hebben gemaakt. Het droeg in ieder geval bij aan het eindejaarsgevoel dat zo langzamerhand zijn intrede doet. De tuin gaat in winterrust. En ik denk zelf sterk aan een winterslaap. ;-)

Maar helemaal klaar zijn we nog niet op de tuin. Op mijn verzoek stort de groendienst van gemeente Maassluis bergen blad uit de naburige stadsparken bij ons voor de deur. En dat blad verdelen wij dan netjes over de bedden. Daarmee voegen we organische stof aan de bodem en geven we het bodemleven te eten. Dus met groepjes vrijwilligers klaren we deze laatste klus van het seizoen ook nog.

Inmiddels hebben we met de vrijwilligers ook een evaluatie-avond gehad. Iedereen kreeg een klein bedankje en we hebben gezamenlijk teruggekeken op het seizoen.

En wat ook leuk is om te vertellen, is dat de wachtlijst voor volgend jaar maar doorgroeit. Er staan inmiddels al 58 mensen op. Ik zou bijna nog een zelfoogsttuin kunnen starten... Helaas betekent dat wel dat niet iedereen een plekje als oogstgenoot heeft volgend jaar. Het geeft in ieder geval goed aan dat er een grote behoefte is aan dit soort initiatieven. Ik ben blij dat ik aan het realiseren ervan mag bijdragen.

--

De leestips

Satelliet-wedloop met Starlink kan leiden tot 'overvolle ruimte'

Is dit de zoveelste fout die de mensheid maakt in zijn streven naar vooruitgang? Straks ontnemen we onszelf de sterrenhemel en brengen we een laag troep rond de Aarde aan die vergelijkbaar is met de plastic soep in onze oceanen. Wauw, wat een vooruitgang…!

Scepsis en hoop aan vooravond klimaattop Dubai: wat staat er op het spel?

Gelukkig moeten we het niet alleen van de (internationale) politiek hebben. Er zijn inmiddels ook allerlei andere krachten aan het werk. Ik hoop dat we het de goede kant op kunnen duwen.

Thermometer van je toekomst

En dan nog vinden we immigratie, woningnood en bestaanszekerheid belangrijker dan klimaat. Hoe kortzichtig kun je zijn?

Jouw Boom

Mooi initiatief, deze website. Het idee is dat je een boom plant, of geplant hebt, en dat je dan het verhaal achter de boom vertelt. En die verhalen kun je op deze website dus teruglezen.

‘Jouw Boom’, onze nieuwe publiekscampagne, is gestart!

Hier leggen ze het idee nog een keer uit. Grappig dat ze vinden dat iedereen minstens één keer in zijn leven een boom geplant moet hebben. Ik vind dat een beetje weinig, eigenlijk.  Ik heb er alleen het afgelopen jaar al tientallen geplant. En sommigen inderdaad met een mooi verhaal erachter.

Netbeheerder vreest voor vertraging energietransitie bij rechts kabinet

Het is te hopen dat de klimaatagenda overeind blijft. Als de toekomstige coalitiepartijen dat niet doen, creëren ze een probleem waarbij de stikstofcrisis, de woningnood én de toeslagenaffaire verbleken. En dat risico lopen we toch al, omdat wereldwijd nog veel meer klimaatactie nodig is. Alle schouders zouden eronder moeten.

Paus roept wereldleiders op: hoor noodkreet van de aarde, kom met klimaatdoorbraak

Ik heb niet zoveel met de paus. Maar hij zegt hier wel verstandige dingen. Het is goed dat iemand met zo’n gezagspositie in de wereld op dit onderwerp zijn invloed laat gelden. Bestaat er voor andere gelovigen zoals moslims bijvoorbeeld ook zo’n vergelijkbare positie? Vanuit de islam zal rentmeesterschap toch ook belangrijk zijn?

Het Méga Moestuin Stappenplan!

Voor iedereen met beginnende moestuinaspiraties is dit een hele berg aan relevante informatie. Doe er je voordeel mee, zou ik zeggen.

Moestuinweetjes > gewassen

En hier nog meer informatie per gewas. Onder andere de kiemtemperatuur en de zaaidiepte voor als je zelf wilt opkweken. Ik hoop dat er verder aan gewerkt wordt, want ik mis nog enige gewassen in dit rijtje. Nieuw-Zeelandse spinazie bijvoorbeeld.

Hoe natuur en landbouw twee gescheiden werelden werden

Dat heeft volgens mij ook alles te maken met de schaal waarop voedsel tegenwoordig geproduceerd wordt.

Meer doen met groen in jouw buurt? Daag je gemeente uit!

Het is een interessant idee om van het uitdaagrecht gebruik te maken. Het mooie ervan vind ik dat bewoners weer in verbinding komen met de zorg voor hun eigen omgeving. En dat ze dat in gezamenlijkheid doen. Dat maakt wijken uiteindelijk prettiger om in te leven.

2024 wordt het Jaar van de Huismus

Goed om te zien dat het herstel van deze populaties is ingezet. En nu maar hopen dat het doorzet.

--

De kijktip

Adam Grant's #1 phrase to unlock potential

"Als we vooral kijken naar waar mensen vandaan starten, vergeten we vaak te kijken naar hoe ver mensen kunnen komen." Vrij vertaald begint deze spreker met deze uitspraak. Hij denkt dat mensen veel meer potentieel hebben, dan het op het eerste gezicht lijkt. Als je iedere dag een klein beetje van de reis aflegt, kun je echt heel ver komen. Maar veel mensen blijven zitten omdat ze geen vertrouwen hebben in het kunnen afleggen van de reis. Het enige dat je hoeft te doen, is uit je stoel komen en de eerste stap te zetten. En hoe je daar als leider bij kunt helpen, legt hij in deze video uit.

Over circus, regen, natuurherstel, vergetelheid en biodiversiteit

Ieder jaar in de meivakantie wordt in Rotterdam het Circusstadfestival georganiseerd. Lize, mijn dochter, zit al jaren op Circus Rotjeknor. Zij neemt deel in de optreedgroep Extreme. Ze beoefent daarin verschillende disciplines: eenwieleren, jongleren en acrobatiek. En tijdens het Circusstadfestival mocht zij met deze groep optreden op het Schouwburgplein. 

Gisteren zijn we na een tuindag waarop weer veel gedaan is met de hulp van een trouwe schare aan vrijwilligers, afgereisd naar Rotterdam. Daar waren ook mijn schoonouders en mijn broer en schoonzus. Samen hebben we genoten van een mooi optreden. Er stond een trotse vader. Knap gedaan, Lize!

Precies na afloop begon het te regenen. Het plein stroomde gelijk leeg en ik maakte deze foto van een nagenoeg verlaten plein. Ik vond het eigenlijk best wel opvallend dat men zo snel wegvluchtte voor de regen. Want zo hard regende het helemaal niet. Maar de gemiddelde Rotterdammer houdt blijkbaar niet van druppels op zijn hoofd. Als tuinder ben ik inmiddels wel wat gewend.

Ik was er stiekem wel blij mee, want dat scheelt mij weer beregenen in de tuin. 

--

De leestips

This may be the most important scientific study I’ve ever read

Herstel van ecosystemen draagt bij aan het oplossen van het klimaatprobleem. Rewilding moet hoger op de agenda komen te staan. In Nederland is de discussie over de terugkeer van de wolf daar een voorbeeld van.

Planeet wordt 'opgegeten' door ster: 'Dit gaat ook met de aarde gebeuren'

Dat is pas klimaatverandering.

Natuuramnesie

Leesvoer waarvan ik verwacht dat je er triest van wordt. Ik zou wel met een tijdmachine terug willen om de stand van de natuur in vroeger tijden met eigen ogen te kunnen bekijken. Dat moet indrukwekkend zijn geweest.

Op biodiversiteitssafari in eigen tuin

Zouden er in mijn tuin ook zoveel verschillende levensvormen te vinden zijn? Onvoorstelbaar eigenlijk. Mooi ook dat de app Obsidentify het zo makkelijk maakt om meer te weten te komen over het leven in je tuin.

Natuurherstel en wolven doden gaan niet samen

Bizar. Wie verzint het nou om zo wreed en ongericht gif in te zetten om een beschermde diersoort te helpen…?

Moeten we nergens meer maaien in mei?

Zoals met veel dingen: één simpele oplossing bestaat niet. Het gaat altijd om de samenhang en de context van de maatregelen om tot een resultaat te komen.

Ook microben worden dik

Interessant. Microben bewaren ook een appeltje voor de dorst.

Mei is de veenmollenmaand

Zo’n beestje heb ik nog niet in het echt gezien. Ik weet niet of ik blij zou zijn als ik hem in mijn zelfoogsttuin tegen zou komen. Ik denk het niet.

Waar koop je duurzame tuinplanten zonder gif?

Handig overzicht. Ik mis Buitenkweek in Delft in dit rijtje.

Eetbare BOStuin in de Stad

Voor de leek die meer tuinplezier wil hebben.

Naamkaartjes voor stoepplantjes en aanwaaiers (‘onkruid’) [download]

Leuk idee.

New study reaffirms livestock and meat benefits to society

Waarvan akte. Ik denk dat we vooral kritisch moeten kijken naar de manier van produceren van voedsel. De grootschaligheid van de producerende systemen geeft problemen. Maar dierlijke en plantaardige voedselproductie vullen elkaar mijn inziens uitstekend aan. Dat zijn kringlopen die je in een lokaal systeem zou moeten sluiten. En vlees eten hoort daar dan bij. Dat lijkt me bovendien gezonder voor je.

--

De kijktip

Why great thinkers ask divergent questions

We moeten leren om betere vragen te stellen. Eens.

Welke vragen stel jij jezelf?

Over ons dieet, eetbare bomen, een oogstfeest, de koe en wat we kunnen leren van kinderen

De appelboom in mijn achtertuin is overladen met appels. Helaas staat hij niet heel zonnig, dus het afrijpen lukt niet bij iedere appel even goed. Maar omdat hij zo vol hangt met appels is hij een beetje topzwaar geworden. En de boompaal die ernaast staat houdt het gewicht nog maar net. 

Daarom ging ik naar de lokale houtleverancier in 's Gravenzande. Om een duurzame boompaal te halen. 

Onderweg daar naar toe bedacht ik me dat ik dan langs het Staelduinse Bos zou rijden. En iemand had een keer tegen me gezegd dat ik eens naar de tuin moest gaan kijken die naast het bezoekerscentrum aangelegd is. Daar zouden namelijk leuke ideeën tussen zitten voor het ontwerpen van groene omgevingen. En omdat ik nu toch in de buurt was, nam ik daar gelijk de tijd maar eens voor. Op de foto zie je een stukje van die tuin. Hier hebben ze met allerlei oude boomstronken een kunstig geheel gemaakt. Zoiets schijnt een stobbentuintje te heten.  Leuk toch?

--

De leestips

Diet for a hotter climate: five plants that could help feed the world

Door klimaatverandering worden we misschien wel gedwongen om andere plantensoorten te gaan eten. Planten die tegen droogte of een slechte bodem kunnen, hebben dan een streepje voor.

Bomen om van te smullen

Ja, we moeten meer met bomen doen. Hoeveel eetbare bomen ken jij? Waarschijnlijk zijn dat er verrassend veel meer dan je denkt.

Hoort de koe nog thuis in de landbouw?

Wat mij betreft wel. De manier waarop dieren gehouden worden is het probleem. Als we die manier veranderen, kunnen dieren bijdragen aan bodemvruchtbaarheid en natuurbeheer. Daar zijn al voorbeelden van. Denk aan holistische graasmethoden of de werkwijze van Boeren in het Bos.

Streekmarkt op het Oogstfeest

Volgende week vieren we ons jaarlijkse oogstfeest in Voedselbos Vlaardingen. Er zijn rondleidingen. Er is live muziek. De boskeuken is open. En we organiseren een streekmarkt. Daar moet je toch bij zijn? 

How much meat can we eat — sustainably?

De oplossing is niet om helemaal geen vlees meer te eten. Los van mijn mening dat het niet gezond is voor een menselijk lichaam om geen vlees te eten, gaat het er vooral om dat dieren kunnen helpen om land te herstellen. Je moet ze alleen op de juiste manier inzetten. Gelukkig is daar steeds meer kennis over beschikbaar. Zoals met alle dingen in het leven zit het veel genuanceerder in elkaar dan de simpele tegenstelling tussen ja of nee.

What We Can Learn From Kids

Ja, we kunnen een hoop leren van kinderen.

Honderd miljoen waarnemingen op Waarneming.nl

Mooi voorbeeld van citizen science. Doe jij ook al mee?

Ask a Health Coach: Why Is This So Hard? What Happened to Everything in Moderation?

Take-away van dit artikel is: het maakt uit hoe je over uitdagingen / veranderingen praat. De woorden die je kiest doen er toe.

--

De kijktip

WFFR

Deze keer geen video die je hier direct kunt kijken. Maar daarvoor in de plaats een link naar het youtubekanaal van het Wildlife Film Festival Rotterdam (WFFR). Wildlife Film Festival Rotterdam is hét jaarlijks filmfestival met de mooiste natuurfilms uit binnen- en buitenland. Dit jaar van 4 – 9 oktober in filmtheater Cinerama en online van 5 – 30 oktober. 

Van de voorgaande edities zijn veel films online te zien via hun youtubekanaal.

Over trots, toekomst, klimaatverandering, pesticiden, biodiversiteit en leren

En daar zat ik afgelopen maandag zomaar ineens aan tafel bij Topicus. Niet als stafmedewerker onderwijs en ict, maar als trotse vader van een heel leergierige en initiatiefrijke zoon. Robin maakt op zijn school gebruik van SomToday. Dat is een webdienst waarin zijn rooster staat, zijn huiswerk wordt opgegeven en communicatie tussen ouders en school gebeurt. 

En hij vond daar wat van als beginnend programmeur en webdesigner in de dop. Hij wilde er graag een medewerker van het bedrijf daarachter over spreken.

Ik heb toen mijn oude onderwijs-en-ict netwerk op Linkedin aangesproken om die post van hem onder de aandacht te brengen. En dat lukte. Heel snel had Robin een uitnodiging te pakken om te komen praten over zijn ideeën.

Afgelopen maandag was het zover. We reisden samen af vanuit Maassluis naar Deventer waar het hoofdkantoor van Topicus Onderwijs gevestigd is. Het was een goed gesprek. Heel leuk om te zien dat ze zijn feedback zo serieus namen. En nog leuker: ze hadden zoveel vertrouwen in zijn leergierigheid dat hij het aanbod kreeg voor een bijbaan bij Topicus. Maarja, een bijbaan als junior developer heeft hij al. En hij heeft het daar erg naar zijn zin. Bovendien is die gelukkig meer in de buurt dan Deventer. Maar een compliment is het zeker!

De groene leestips van deze week vind je hieronder weer. Neem ook even de tijd voor de laatste (over glyfosaat), als je wil.

--

Maximale onbelaste reiskostenvergoeding gaat volgend jaar omhoog

In het kader van tegengaan van klimaatverandering is dit een onbegrijpelijke maatregel. We willen dat mensen de auto uit gaan. Als je blijft zorgen dat dat betaalbaar blijft, lukt dat niet. Wie help je hier nou mee?

Should I Quit Pursuing My Degree?

Dat kan dus ook.

Hoe help je wilde bestuivers? Het bijenboekje en de routekaart

Veel informatie over wat je echt kunt doen voor de wilde bijen. Belangrijk.

'Laat leraren en zorgpersoneel meer uren werken'

Gaat niet gebeuren. De vraag is ook of het zou werken. Mijn inziens kiest men in die sectoren niet voor niets voor deeltijd. Je moet namelijk zelf ook overeind blijven. Het probleem is volgens mij veel eerder dat we al het werk betaald willen maken. Kinderopvang bijvoorbeeld zou niet nodig zijn als mensen zelf voor hun kinderen zorgen. En als je deeltijd werkt, kun je dat makkelijker regelen. (Ik weet waar ik het over heb, want mijn vrouw en ik hebben nooit gebruik gemaakt van kinderopvang.) De werknemers in de kinderopvang zijn mogelijke leraren, of potentieel zorgpersoneel. De weg die de SER wil inslaan holt de capaciteit verder uit. Ieder mag zijn mening hebben. Dit is de mijne.

'Mogelijk schadelijke pesticiden op fruit en groenten fors toegenomen'

Wat? “Je moet wel heel veel groente en fruit eten om in de buurt van gevaarlijke hoeveelheden te komen.” En als je nou heel veel groente en fruit eet?

Weer een reden dus om vooral biologisch te kopen. Of zelf je groente te telen.

Pleidooi voor herinvoering van de heg

Meer heggen, ik ben voor. Zullen we dat ook in Zuid-Holland doen in plaats van die kale open landschappen?

Help mee de diversiteit van oevers in kaart te brengen

Leuk citizen science project om aan mee te doen als je wat tijd over hebt.

Hindsight is 20:20 – What You Wish You Had Known Sooner

Het is altijd goed om te leren van andermans leerervaringen.

Duurzame energie: In Nederland is meer dan voldoende ruimte

Voor wie geïnteresseerd is in de energietransitie. De auteur (Herman van den Bosch) heeft een publicatie gemaakt over veel aspecten van de energietransitie. Dat is te downloaden via dit artikel. Voor wie dat interessant vindt dus.

“De zorg is niet voorbereid op de klimaatcrisis”

Hier worden rake dingen gezegd.

Zeg nee tegen glyfosaat!

Glyfosaat is schadelijk voor mens en ecosysteem. Als we werk willen maken van het herstel van biodiversiteit, kunnen we dit middel missen als kiespijn. Via deze link kun je helpen om onze minister daar op te wijzen.

--

En de kijktip van deze week:

We Have to Stop Destroying Our Future | Al Gore | TED

Al Gore maakt zich hier echt kwaad. In de goede zin van het woord. En hij heeft gelijk ook. De tijd begint te dringen en hij constateert te weinig daadkracht. Zijn we onze toekomst aan het vergooien?

Maak jij je al kwaad?

Groene plannen, exit SCOH

Zoals een groot aantal van jullie inmiddels wel weten, ben ik naast mijn werk voor SCOH, actief in allerlei groene projecten. In 2015 is dat begonnen toen ik vrijwilliger werd in Voedselbos Vlaardingen. In 2018 heb ik me bij de k.v.k. ingeschreven onder de naam ‘Groendoenerij’ zodat ik mijn hobby nog wat meer uit de hand kon laten lopen. Ik heb wat tuintjes aangelegd, wat interieurbeplanting gedaan en heb hier en daar geholpen met de aanleg van groene schoolpleinen in de regio. En in 2019 ben ik begonnen als ondersteuner in de moestuin van Maatwerk Autisme (een organisatie die dagbestedingsprojecten en onderwijs organiseert voor personen met autisme vanaf 12 jaar). En in 2020 ben ik in diezelfde moestuin coördinator geworden.

De Droom is om uiteindelijk zelf met mijn gezin op een groenere plek in het land te gaan wonen. En die groene plek zou ik dan zo willen inrichten dat er ook voedsel geproduceerd wordt. Hoe dat er precies uit gaat zien, volgt wel. De Droom is nog niet af. We zijn nog bezig met het dromen van de Droom.

Om die droom weer een stapje dichterbij te brengen ben ik tot de conclusie gekomen dat ik meer kennis nodig heb over voedselproducerende systemen. Daarom heb ik een paar weken geleden besloten om me in te schrijven op de Warmonderhof. Dat is een biologische land- en tuinbouwopleiding waar ik die kennis kan verdiepen, en het bij behorende netwerk kan opbouwen. Als alles mee zit, ga ik daar in september 2021 starten, maar de eerlijkheid gebiedt me wel te zeggen dat ik nog op een wachtlijst sta. De opleiding is nogal populair, namelijk. De kans dat mijn inschrijving doorgaat, is echter
wel reëel omdat de plek op de wachtlijst (nummer 22 volgens de laatste berichten) vorig jaar uiteindelijk ook geplaatst is.

En als de inschrijving dit jaar niet doorgaat, schrijf ik me direct in voor het schooljaar daarop.

In eerste instantie was het mijn bedoeling om SCOH uitsluitend te verlaten op het moment dat de inschrijving doorging. Maar voortschrijdend inzicht heeft me doen besluiten om SCOH per begin volgend schooljaar sowieso te gaan verlaten. Als mijn inschrijving onverhoopt toch nog niet doorgaat, komen er gedurende dat jaar vast een hoop mooie dingen op mijn weg die de ruimte mogen krijgen.

 Voor dit blog betekent het één en ander dat het onderwerp nogal zal veranderen. Basisonderwijs en ict was het al een tijdje niet meer (alleen). Wat hetzelfde blijft, is het toekomst kijken en het helpen leren. Ik zal me in het vervolg meer gaan richten op duurzaamheid, voedselproductie en transitie. Ik hoop dat je blijft lezen, maar begrijp het ook als je het in het vervolg aan je voorbij zult laten gaan.

Never stop dreaming

If one dream should fall and break into a thousand pieces

never be afraid to pick up one of the pieces and begin again

Each piece can be a new dream to reach for and believe in

Wat wil je later worden? Multipotentialist!

Vanochtend kwam ik per toeval de boektitel 'Hoe word je alles?' tegen. Dat leek me interessant en ik klikte door. Het blijkt een boek te zijn van Emilie Wapnick. Zij hield vier jaar geleden een TED-talk: 'Why some of us don't have one true calling'.

Zij vertelt in deze TED-talk dat we gewend zijn om de vraag te stellen 'Wat wil je later worden?" en dan één antwoord te verwachten. Maar dat er dus mensen zijn -zoals zij- die die vraag helemaal niet kunnen beantwoorden, omdat ze niet één ding willen worden, maar van alles en nog wat. En dat geeft een interessant perspectief.

Zij heeft een term bedacht voor mensen die veel interesses hebben, snel kunnen leren en een groot aanpassingsvermogen hebben: multipotentialisten.

Ten eerste vind ik het mooi woord. Het denken in mogelijkheden spat er vanaf. De wereld ligt open. Er is altijd iets nieuws. Toekomstgericht, optimistisch en motiverend.

Ten tweede moet ik gelijk denken aan een principe uit de permacultuur. Permacultuur is een ontwerpsysteem van waaruit je eigenlijk alles in je leven kunt aanpassen of ontwerpen. Eén van de principes beschrijft hoe je veerkracht in een ontwerp krijgt. Het gaat daarbij om diversiteit en de rol daarvan. Je zou bij ieder systeem (of dat nou een persoon, een school of een (voedsel)bos is) ervoor moeten zorgen dat ieder element meerdere functies verzorgt, en dat iedere functie wordt gedragen door meerdere elementen. Daarmee creëer je binnen je ontwerp robuustheid en veerkracht. Als er een element uitvalt, wordt de functie van dat element overgenomen door andere elementen en blijft het systeem functioneren.

Voorbeelden uit een bos zijn:

1. Een boom heeft verschillende functies: vastleggen van zonne-energie, nestgelegenheid aan dieren bieden, de grond bemesten door bladeren te laten vallen, koelte op warme dagen creëren, enz.

2. De functie van energie vastleggen wordt in een bos niet alleen door bomen gedaan. Er zijn ook eenjarigen, struiken en mossen die dat doen. En een gezond bos is opgebouwd uit verschillende soorten bomen. Als één soort ziek wordt, blijft het bos bestaan.

Voorbeelden uit een school zijn:

1. Een leraar heeft verschillende functies: zij is leider van de groep, bemiddelaar bij ruzies, expert op bepaalde leerdomeinen, collega, gesprekspartner voor ouders, enz.

2. De functie 'expert op bepaalde leerdomeinen' hoeft niet alleen door leraren gedragen te worden. Op sommige leerdomeinen kan die functie gedragen worden door ouders, gastdocenten uit het bedrijfsleven, vakleerkrachten, of ouderejaars leerlingen. Als je gewend bent zo te organiseren, is uitval van een leraar eenvoudiger op te vangen.

Waarom moest ik daar nou aan denken bij het verhaal over multipotentialisten? Nou, om het simpele feit dat multipotentialisten heel snel ingevoerd kunnen raken op hun interessegebieden en daarmee verbindingen tussen domeinen kunnen leggen die anderen niet zo snel leggen. Zij combineren dus meerdere functies in één element (zichzelf). Dat wordt door Emilie Wapnick als grote creatieve kracht gezien. En het is precies die kracht die maakt dat systemen -gezien vanuit de permacultuur-  veerkrachtiger worden.

En waarom zie ik mezelf nou als multipotentialist? Gewoon omdat ik terugkijkend op het verloop van beroepskeuze en mijn loopbaan zie dat ik daar kenmerken van vertoon.

Ik wist eigenlijk ook nooit goed wat ik wilde worden. Op school vond ik eigenlijk alles wel leuk. Ik leerde ook makkelijk. Ik kon overweg met taal en rekenen. Ik vond aardrijkskunde, natuuronderwijs en biologie simpel. In beeldende vorming en tekenen kon ik mijn creativiteit kwijt. En bij de gymlessen vond ik balsporten (behalve voetbal), atletiek én turnen leuk.

Op zeker moment deed ik een beroepskeuzetest. Je kreeg dan scores op bepaalde domeinen. En het domein met de hoogste score, daar moest je dan maar eens in verder kijken. Bij was er echter een dingetje. Ik scoorde op alle domeinen ongeveer evenveel punten. Dus ik zou net zoveel plezier halen uit het worden van etaleur, als uit het worden van bioloog, of architect, of sieradenmaker, of hovenier. Of leraar. 

Met een breed vakkenpakket deed ik VWO. Daar zat zelfs economie 2 als achtste vak in. Want dat leek me handig als ik ooit een eigen bedrijfje wilde beginnen... Uiteindelijk koos ik voor leraar basisonderwijs, mede onder invloed van het feit dat ik me met kinderen in de buurt nou eenmaal prettig voelde.

Toen ik eenmaal voor de klas stond, dacht ik dat ik geworden was wat ik zou zijn: leraar.

Maar na een jaar kwam al naar voren dat computers en technologie ook mijn interesse hadden. En ik werd ict-coördinator. En oja, op de pabo had ik circuslessen gehad. En dat was ook leuk. Dus na een aantal jaar ging ik circuslessen geven na schooltijd in een verlengde-schooldag-programma. Maar leraar, ict-coördinator en circusdocent was niet genoeg. Ik liet me opleiden tot remedial teacher. Een tijdje dacht ik dat ik een eigen praktijk wilde beginnen. 

Maar daar was de lol gauw af. En toen ging ik bovenschools wat ict-taken doen voor het bestuur. En ik werd stafmedewerker onderwijs en ict. In die tijd was ik ook vader geworden. Daar wilde ik ook veel tijd in steken. Ik ging voor de klas weg omdat zaken niet meer te combineren waren.

Later kwam ik aanraking met vrijwilligerswerk omdat mijn kinderen steeds minder zorg nodig hadden. Het groene deel in mij werd wakker. Ik begon met moestuinieren en werd actief in een netwerk van voedselbossen en permacultuur.

De meest recente stap in mijn leven als multipotentialist is die van Groendoener. In 2018 heb ik me ingeschreven bij de kvk als hovenier om betaald mee te kunnen werken in allerlei groene projecten. En ook daarin zie ik weer een diversiteit verschijnen die mij niet vreemd is: particuliere tuinen, moestuin ondersteuning en interieurbeplanting.

Dus als je mij vraagt "Wat wil je later worden?". Dan kun je - met evenveel kans - twee antwoorden krijgen. Het antwoord dat ik altijd gaf, was: "Dat weet ik eigenlijk nog niet". Maar vanaf nu heb ik een tweede antwoord: "Alles!".

En misschien is het verstandig om de volgende keer als je aan een kind die vraag stelt, na zijn eerste antwoord te vragen: "En wat nog meer?"

Wat geef je kinderen?

Als je terugdenkt aan je eigen jeugd. En de dingen die je kreeg. Dan zou het zomaar kunnen dat de belangrijkste dingen helemaal geen 'dingen' waren.
Joshua Becker beschrijft dit in een post die al zo'n tien jaar oud is: '35 gifts your children will never forget'. Als je kinderen hebt op te voeden, zeer de moeite waard om te lezen.
Ik denk dat wij - zonder dat ik nou per se wil opscheppen - thuis met onze kinderen een heel eind komen.

Om een paar voorbeelden te noemen:

• Bevestiging
• Hoop
• Optimisme
• Liefde
• Uitdaging
• Discipline
• Tijd
• Trouw
• Eerlijkheid
• Integriteit
• Verbeelding
• Humor
• Zelfvertrouwen
• Vastberadenheid
• Nieuwsgierigheid

Je kunt het allemaal niet kopen. Maar wel geven. Of helpen ontwikkelen.

Ik heb twee kinderen. Ze doen het op school goed. Ze zijn kritisch, bevlogen en eerlijk. Door andere kinderen en meesters en juffen worden ze gezien als fijne mensen om mee samen te werken. Ze hebben ook nog veel te leren. Maar dat doen ze dan ook. Volop.

In een eerdere post vertelde ik al over mijn dochter die op circusles zit en trucjes doet op een eenwieler en als acrobaat. Zij houdt van sporten en bewegen. En van tekenen en knutselen.

Maar ik heb ook een zoon. Hij heeft een grote interesse in computers. (Van wie zou hij dat nou hebben, vraag ik me wel eens af..) In groep 7 kwam hij in aanraking met het boek 'Coderdojo nano - bouw je eigen website. Aanrader! Vanaf dat moment heeft hij zich voorgenomen om programmeur te worden. Ik heb geprobeerd hem zo veel mogelijk uitdaging te geven. En aanmoediging. En verantwoordelijkheid. En realisme.
Hij zit inmiddels in de brugklas en kent html/css en javascript. Hij is bezig met websiteprojecten en bouwt eenvoudige inlogsystemen en webapps. Hij maakt gebruik van -in mijn ogen- professionele tools zoals brackets, github en youtube. Hij financiert zijn hobby zelf. Toen er een laptop moest komen, heeft hij zelf gespaard. En toen hij een domeinnaam wilde hebben, hebben we gekeken hoe hij dat kon gaan betalen.
Hij liet zijn windowslaptop eruit zien als een macbook. En hij bouwde van een oude laptop waar Windows7 nog net op wilde draaien een retro-spelcomputer.
De gedrevenheid waarmee hij aan het werk gaat is wonderbaarlijk. Maar ik ben dan ook niet helemaal onbevooroordeeld natuurlijk.

Hij heeft een website gemaakt (www.geheimesite.nl) waar hij zijn projecten een plekje geeft. Sinds kort heeft hij ook een blog over webdevelopment. Hij kan altijd ideeën en feedback gebruiken. Vandaar dat ik er hier ook melding van maak. Ik heb hem een tijdje vooruit kunnen helpen met de bronnen en ideeën die ik zelf kon aanboren. Maar misschien zijn er in mijn netwerk mensen die hem (nog) verder kunnen helpen. Wie weet. Zoja, laat van je horen.

Laat ik deze blogpost maar besluiten met trots. Want dat is wat ik ben op mijn kinderen. Ze zijn allebei hun unieke ik aan het vormen. En dat doen ze goed.

Groen

Oké...

Dat is een tijd geleden. En misschien duurt het wel weer een tijdje voordat ik me hier weer laat zien.
Even bijpraten. Kan nooit kwaad.

In 2013 ontwikkelde ik een interesse voor moestuinieren. Ik maakte een paar vierkante meter in mijn achtertuin vrij en oogstte het eerste jaar één worteltje van 2 cm lang. Maar ik vond het leuk. Ik verdiepte me verder in moestuinieren en leerde met de natuur mee te werken. Permacultuur kwam op mijn pad en in 2014 kwam ik in aanraking met een project bij mij in de buurt: Voedselbos Vlaardingen. Daar werd ik vrijwilliger en maakte de website. Ik hielp ook met planten en houtsnipperpaden aanleggen. De interesse voor groen werd groter. Alsof er iets wakker werd. Permacultuur leerde mij anders naar de dingen kijken. En zo bedacht ik me dat ik geen geld in mijn hobby wilde steken, maar er net zo goed geld uit kon halen. En daarom schreef ik me in 2018 in bij de KvK als Groendoener, onder het motto 'al doende leert men'. Nu twee jaar verder werk ik in mijn 'vrije tijd' mee in verschillende groene lokale projecten. Ik ben vrijwillige tuinman bij de groene vergaderlocatie de Polderij (aanrader) en doe daar ook de verzorging van de binnenbeplanting, ik ben secretaris van stichting Voedselbos Vlaardingen en werk samen aan het realiseren en uitbouwen van de Maatwerk Moestuin, een moestuin van een organisatie die mensen met ASS opvangt en begeleidt. Daarnaast onderhoud ik wat particuliere tuintjes in Naaldwijk en Vlaardingen.

In mijn werk als stafmedewerker Onderwijs en ICT heb ik ervaring met projecten, met samenwerking, met pionieren. Ik ben in staat om zonder echte budgetten toch dingen van de grond te trekken. En in mijn groene bestaan gebruik ik die vaardigheden om hetzelfde te doen. Plezier hebben en hard werken gaan daarbij hand in hand.

Mijn 'nieuwe' interesses zorgen voor balans in mijn bestaan. Voor nieuwe zingeving. En een hoop nieuwe ervaringen. Je bent nooit uitgeleerd.
In de tussentijd ben ik al twee keer een nieuw (groen) blog gestart. Maar die werken eigenlijk niet. Er zijn geen lezers en dan is bloggen minder leuk. Het enige blog dat ooit wel gewerkt heeft, is deze plek. Dus vandaar dat ik vandaag de stap neem om de zaken te integreren. Ik denk dat het domein van onderwijs en ict veel kan leren van ontwerpprincipes uit de permacultuur. Misschien kan ik op dit blog de verbinding wel leggen. We zullen zien.

Je kunt er in ieder geval van uit gaan dat nieuwe berichten hier breder zullen zijn dan alleen onderwijs en ict. Ik hoop dat je dat leuk vindt.

Zitten hier eigenlijk nog lezers? En zoja, heeft er iemand al eens gehoord van permacultuur?
Ben benieuwd. Jij ook?

Terug

In januari 2017 besloot ik het laatste bericht op mijn blog te zetten. Een jaar lang heb ik niet geblogd. En ik ben langzamerhand tot de conclusie gekomen dat ik het bloggen mis. Mijn blog werkte altijd als een motor voor mijn leren. En het is nu net dát wat ik ben gaan missen.

Het bijhouden van een blog maakt voor mij dat ik anders om ga met bronnen die ik lees. Altijd leest er een stemmetje mee die vraagt wat je er mee zou kunnen op het blog. Is het iets om over te bloggen? Vind ik er iets van? Kan ik dat helder opschrijven? Met welke andere bronnen kan ik dat in verband brengen?

Bij het schrijven van een blogpost voor een openbaar publiek denk je beter na over wat je schrijft. Je zoekt hier en daar eens gericht informatie erbij. En je probeert zoveel mogelijk te linken naar openbare bronnen. En dat maakt dat het leren op gang blijft.

Daarnaast krijg je op een gegeven moment ook het gevoel dat je wel weer iets van je moet laten horen op je blog. Alsof je lezers rekenen op een nieuwe bijdrage. En dat maakt ook dat het leren op gang blijft.

Daarom heb ik besloten om hier de draad weer op te pakken. Gelukkig heb ik alles in gewone staat achter gelaten. Vanaf nu kun je dus weer af en toe een blogpost verwachten. Over de frequentie van bloggen ga ik (nu nog) geen uitspraken doen. Dat gaan we wel zien.

Laat even wat weten als je dit blog nog volgt. Dat vind ik leuk.

6 bewezen strategieën die werken in het onderwijs

Voor de tweede keer zag ik het voorbij komen in mijn berichtenstroom. Onderzoek laat zien dat je het beste deze 6 strategieën toepast in je onderwijs. Gek genoeg zegt het rapport ook dat deze zaken in de (Amerikaanse) lerarenopleidingen niet allemaal aan de orde komen. Laten we hopen dat ze ook daar gebruikt (gaan) worden.

Het rapport lees je hier. (Pdf)

Enigszins 'crapy' vertaald (ik ben nou eenmaal geen vertaler) zijn dit ze:

1. Plaatje en praatje combineren
2. Abstracte zaken met concrete (tastbare) voorwerpen uitleggen
3. Vragen stellen
4. Herhaaldelijk oplossingen en onopgeloste problemen afwisselen
5. Gespreid leren / oefenen
6. Toetsen om kennis te laten beklijven

Ik zou je willen aanraden het rapport eens door te kijken. Doe er je voordeel mee.


Hoe verhoudt het gebruik van ict zich tot deze 6 items. Ik heb niet overal een antwoord op, maar bij 3 strategieën weet ik wel welke ict-middelen je zou kunnen gebruiken.


Bij nummer 1 hebben we het over effectief gebruik van het digibord en van multimediamateriaal, denk ik. Er is een theorie over het aanbieden van leerstof over verschillende 'verwerkingskanalen'. Daar bij moet je uitkijken voor cognitieve overbelasting bij de lerende. Daarover schreef ik ooit deze blogpost.
Over nummer 5 en 6 schreef ik in 2013 dit bericht. Dat gaat over de vergeetcurve, gespreid leren en de tools die je daarvoor kunt (laten) gebruiken.




Via onder andere: Blogcollectief Onderzoek Onderwijs

Uitstelgedrag loont

Ik heb er zelf soms ook wel wat last van. Uitstelgedrag.

Zo zit ik vanavond nog op het allerlaatste moment de ambassadeursdag die we morgen hebben voor te bereiden. Dat is een bijeenkomst voor alle ict-coördinatoren van onze stichting. De grove voorbereidingen doe ik het liefst al maanden of weken van te voren. Maar het finetunen en de dag nog eens doornemen met alle puntjes op de i, doe ik zo laat mogelijk. Ik vind het fijn om op die manier te werken.

Maar ik heb momenten gehad dat ik negatief tegen mijn eigen uitstelgedrag aan keek. Ik las echter pas een artikel waarin gesteld werd dat uitstelgedrag misschien helemaal wel zo erg niet is. Sterker nog, dat het in sommige gevallen juist wel verdienstelijk is.

Op het learningblog van The New York Times kwam ik een artikel tegen met de titel: 'Under What Conditions Do You Do Your Best Work?' Zij gaan in op het verschil tussen 'alles heel erg op tijd plannen en af hebben' aan de ene kant en 'lanterfantend wachten tot je bijna geen tijd meer hebt' aan de andere kant.
En wat blijkt? Als je creatieve ideeën of werkwijzen nodig hebt, kun je maar beter van uitstelgedrag gebruik maken. Er is echter wel één voorwaarde: je moet op een zeker moment de taak waar je voor staat helder formuleren. Je moet weten wat er van je verwacht wordt. En daarna moet je er dus niet mee aan de slag, maar kun je beter iets compleet anders gaan doen. In de tijd tussen het formuleren van de taak en het er daadwerkelijk mee aan de slag gaan, blijft je geest er op de achtergrond namelijk toch mee bezig. En als je dan dingen tegenkomt die je kunt gebruiken, neem je dat uiteindelijk in je overwegingen mee als je met de taak aan de slag gaat.
Wat krijg je daarvoor terug? Creatievere oplossingen.

Misschien is deze kennis ook wel te gebruiken als je met leerlingen rondom bepaalde (creatieve) opdrachten aan het werk wil. Zorg dat de taak helder is. En ga vervolgens wat anders doen.

Er is dus trouwens wel een addertje onder het gras. Uitstelgedrag loont niet voor routinetaken die geen creatieve oplossingen vragen.

9 fundamentele digitale vaardigheden die iedere leraar zou moeten hebben?

Gisteren las ik op educatorstechnology.com een artikeltje waarin 9 digitale vaardigheden werden opgenoemd die iedere leraar zou moeten hebben. Het is mij onduidelijk waarop ze het precies baseren. De vaardigheden worden in de post zelfs 'fundamenteel' genoemd.

1. Opnemen en bewerken van geluidsfragmenten
2. Creëren van bewerkte, interactieve en uitdagende videocontent
3. Creëren van visueel aantrekkelijke content
4. Gebruiken van sociale netwerksites voor het creëren van persoonlijke leernetwerken, te verbinden, het ontdekken van nieuwe content, en professioneel te groeien.
5. Gebruiken van blogs en wiki's om samenwerkingsruimten te creëren voor leerlingen.
6. Gebruiken van sociale bookmarkingswebsites, cureren en delen van bronnen met je klas.
7. Creëren van aantrekkelijke presentaties
8. Creëren van digitale portfolio's.
9. Creëren van niet-traditionele quizzen. 

Bij iedere vaardigheid worden verschillende tools genoemd waarmee je die vaardigheid zou kunnen uitoefenen. Dat vind ik dan wel weer handig. Want als je aan de slag wilt met één van de vaardigheden, dan kun je met het artikel in de hand wel direct beginnen. Je hoeft zelf niet te zoeken met welke tool je dat dan moet doen.
Mijn kritiek zou zijn dat de vaardigheden wel erg technologisch georiënteerd zijn. Het lijkt wel of ze hebben gekeken welke tools er zijn en vervolgens hebben verzonnen welke digitale vaardigheden daar dan bij horen. En ik denk zeker niet dat je deze vaardigheden fundamenteel zou mogen noemen. Wat mij betreft zou ook niet iedere leraar deze vaardigheden moeten hebben.

Bij fundamentele digitale vaardigheden denk ik eerder aan een rijtje zoals dit:

• Effectief en efficiënt gebruik van digitale schoolborden;
• Effectief en efficiënt gebruik van beschikbare devices in de klas (of dat nou computers, telefoons of tablets zijn);
• Kunnen uitlezen en analyseren van resultaten uit methodesoftware en leerlingvolgsystemen;
• Onderbouwde keuzes kunnen maken over de inzet van analoge dan wel digitale werkvormen in je les.

Wat vind jij? Welke digitale vaardigheden zijn voor leraren fundamenteel te noemen?

10 tips voor een succesvolle inzet van gamification

Van de week schreef ik over 7 gamingprincipes die kunnen bijdragen aan leren. We hebben het dan over de term gamification. Op InformED kwam ik een artikel tegen met tips rondom het inzetten van gamification-principes in je onderwijs. Voor een succesvolle inzet adviseren zij:

1. Ga cijfers en beoordelingen niet gamificeren.
2. Wissel werkbladen af met games.
3. Maak falen noodzakelijk en low-stakes.
4. Verkort de feedbacktijd.
5. Gebruik actief experimenteren en ontdekken voor de harde wetenschappen.
6. Gebruik rollenspellen en verhalen voor de sociale wetenschappen.
7. Zorg voor concrete, passende uitdagingen.
8. Beloon oplossingen met moeilijke(re) problemen.
9. Verwacht niet dat game jargon genoeg is.
10. Maak het visueel.

Ik pik daaruit dat de voornaamste waarschuwing is dat je er niet komt met oppervlakkig wat gametermen toevoegen aan je lessen. Je moet structureel wel iets veranderen als je er effect van wil zien.
Ik denk dat gamification zich vooral leent voor lesaanbod dat je via mastery learning kunt laten passeren. En je hebt een hoop data nodig over de activiteiten van de leerlingen om tijdens het leren snel bij te kunnen sturen. Dat blijkt ondermeer uit de wens tot snelle feedback, de zone van naaste ontwikkeling willen blijven volgen, en een oplossing belonen met een moeilijker (maar niet te moeilijk) probleem.

Leren in een digitale (virtuele) omgeving zou het mijn inziens enorm veel makkelijker maken om op een effectieve manier met gamification-principes te gaan werken. Alles wat een leerling in zo'n omgeving kan namelijk theoretisch worden vastgelegd. (De vraag of we dat ook moeten willen, is overigens een andere.) Dat levert een berg data op, die je kunt gebruiken om de leerlingen op tijd de juiste uitdaging te bieden.

Interessant is daarnaast de vraag of gamification ook analoog kan. Ik denk dat je bepaalde elementen zeker wel kunt uitwerken in een analoge setting. Zo denk ik aan badges, low-stakes uitdagingen, en een falen-is-normaal-mentaliteit. Dus ook zonder digitale leeromgeving kun je je voordeel doen met principes uit de gamewereld.

Uitgangspunten ict voor leren

In een duidelijk artikel geeft Wilfred Rubens commentaar op een bijdrage van Laura Moorhead. Het gaat daarin om uitgangspunten die je hanteert om ict te gebruiken voor leren.
Relevant materiaal voor mij, omdat we binnen SCOH met een werkgroep gestart zijn die juist met het onderwerp ict-gebruik voor leren aan de slag gaat. Het doel van deze werkgroep is te komen tot een bepalingen waaraan het ict-gebruik aan onze scholen minimaal zou moeten voldoen. Wat vinden wij nou dat nodig en gewenst is met ict en onderwijs? En hoe ondersteunen we scholen en leraren daarin?

Deze werkgroep is inmiddels verdeeld in een paar subgroepjes die met de volgende onderwerpen aan de slag gaan.

• ICT als leermiddel (voor rekenen, taal, enz..)
• ICT als doel (mediawijsheid, programmeren e.d.)
• Benodigde infrastructuur
• ICT-bekwaamheid van leraren

Op het hoe en waarom van deze werkgroep zal ik later nog wel eens ingaan. In deze blogpost wilde ik dus inzoomen op het eerste onderwerp. ICT als leermiddel, oftewel ICT voor leren. Welke uitgangspunten kun je dan hanteren. Laura noemt volgens Wilfred de volgende:

• Stel leerdoelen voorop, niet de technologie
• Maak gebruik van 'open' leertechnologie die juist nieuwsgierigheid stimuleert, en lerenden in staat stelt op onderzoek te gaan.
• Zorg ervoor dat ICT leren niet gemakkelijk maakt.
• Neem feedback serieus
• Wees vooralsnog sceptisch over geïndividualiseerd leren
• Houd op een authentieke manier rekening met de interesses van lerenden
• Maak gebruik van technologie die sociale interactie ondersteunt
• Maak gebruik van open educational resources

Wilfred voegt daar de volgende opmerkingen nog aan toe. 

• Het belang van activerende didactiek
• Het belang van veel afwisseling
• Het bevorderen van intrinsieke motivatie
• Het niet vrijblijvend inzetten van leertechnologie.

Wat mij betreft waardevolle bijdragen die ik zeker mee ga nemen naar onze werkgroep.

Wie aanvullingen heeft, is uitgenodigd te reageren.

Cognitive Load Theory haarfijn uitgelegd

Gisteren las ik een post op Blogcollectief Onderzoek Onderwijs van Paul Kirschner. Hij schreef een heel heldere uitleg over de Cognitive Load Theory (CLT). Volgens hem zijn daar nog wel wat misverstanden over en met deze post wilde hij die uit de wereld helpen. Lees en leer meer op dat blog.

Samengevat kom ik op het volgende (let wel: dat is mijn interpretatie van wat Paul Kirschner schrijft):
Leren veroorzaakt belasting van het werkgeheugen. We kunnen de CLT gebruiken om na te denken over welke belasting we wél willen laten bestaan tijdens leren en welke niet.
Daarbij onderscheidt de theorie drie soorten belasting:
1. Inherente belasting. Die heeft te maken met de complexiteit van de taak.
2. Nuttige belasting. Die bevordert het leren.
3. Irrelevante belasting. Die werkt het leren tegen.

Voorbeeldje daarbij:
Ik kan me voorstellen dat je hierom de radio uitzet als je Franse woordjes probeert te leren.
Maar dat je muziek juist ondersteunend inzet als je luistert naar en meezingt met tafelliedjes als je de tafel van vermenigvuldiging probeert te leren.
De muziek is in het eerste voorbeeld een vorm van irrelevante belasting. In het tweede voorbeeld is het een vorm van nuttige belasting.

Ooit schreef ik overigens ook iets over cognitieve belasting waarbij de theorie over Multimedia learning van Mayer  ter sprake kwam. Zie hier.