maandag 3 oktober 2022

Over gastheerschap, generatiegerechtigheid, energie besparen, lichtvervuiling en bomen planten

Iedere donderdag, en óm de zaterdag, ben ik gastheer bij Stadstuinderij BuitenLeeft. Dat is een zelfoogsttuin in Delft met ongeveer 90 deelnemers. Oogstaandeelhouder noemen ze het daar. 
Op de foto hiernaast zie je het bord dat bij de ingang staat en waarop vermeld staat wat er deze week te oogsten is. Bij de betreffende teeltbedden staan dan vlaggen zodat de oogstaandeelhouders weten waar ze deze gewassen kunnen oogsten. Zo komt ieder op zijn eigen moment zijn eigen groentes bij elkaar oogsten.

Ik verzorg bij BuitenLeeft dan koffie en thee, wijs mensen indien nodig de weg, en maak een praatje met de deelnemers. Dat levert vaak interessante gesprekken op en het is iedere week weer erg gezellig.

Helaas ga ik na dit seizoen stoppen bij deze tuinderij. Want ik moet tijd gaan vrij maken om mijn eigen zelfoogsttuin op de grond te krijgen. Stadstuinderij BuitenLeeft is dus op zoek naar een nieuwe gastheer of gastvrouw. Laat het gerust weten als je iemand kent die dat leuk zou vinden. Je kunt dan het beste contact opnemen met Margriet Knopse via info@buitenleeft.nl.

En voor wie dat nog niet gehoord had: op www.degroentemeester.nl vind je meer informatie over wat ik van plan ben.

--

De leestips

Hij heeft gelijk.

Tips om energie te besparen zijn altijd handig. Hier doet milieudefensie hun duit in het spreekwoordelijke zakje.

Lokaler en plantaardiger eten. Dat vraagt om meer plekken voor kleinschalige landbouw. Zoals zelfoogsttuinen. Goed idee!

Schiphol en krimp, dat zijn toch twee dingen die bij elkaar moeten gaan horen. Dat lijkt dus op de goede weg. Waarom doet KLM daar zo moeilijk over? Is het nog niet tussen hun oren geland dat ook zij moeten veranderen?

Het is te hopen dat er in Brazilië iemand aan de macht komt die snapt dat het Amazonewoud juist niet gekapt moet worden om waardevol te zijn. Het verdwijnen van dat woud is één van de tipping points waar klimaatwetenschappers de wereld voor waarschuwen. Hopelijk realiseren genoeg Brazilianen zich dat ze alles op alles moeten zetten om het Amazonewoud te behouden.

Ben of ken je iemand die dit wel ziet zitten? Grijp je kans.

Het seizoen van bomen planten breekt weer aan. Belangrijk werk.

Dit gaat over een handig overzicht van watertappunten op de kaart van Nederland. Ik hoop dat het bijdraagt aan de vermindering van afval van plastic flesjes.

Het argument dat lantaarnpalen en lampjes bij de voordeur zorgen voor een veiliger straat kan ook bij het grof vuil. Het enige dat het doet, volgens dit artikel, is dat het het gevoel geeft dat het veiliger is. Maar in feite is het effect omgekeerd: het wordt er minder veilig op. Lichten uit dus. En weer genieten van die hemelse sterrenhemel.

En nog weer wat besparingstips voor energie. Die hooikist is er één die wij hier thuis ook zouden kunnen gebruiken.

--

De kijktip

Deze man weet heel goed onder woorden te brengen wat ik de wereld in zou willen schreeuwen. Het verhaal dat we onszelf vertellen dat we geen deel zijn van de natuur en er boven staan is niet houdbaar. Daarvoor in de plaats hebben we een ander verhaal nodig. En we hebben mensen nodig die dit verhaal gaan vertellen. Ik heb daar wel ideeën over. Hoe denk jij dat het er uit zou moeten zien?

maandag 26 september 2022

Over zelfoogst, groenbemesters, helofytenfilter, bodemdierendagen, tijdgebrek en generaties

Op dinsdag en vrijdag loop ik stage bij zelfoogsttuin Bij Mei in Zoeterwoude. Daar begin je nu te merken dat het einde van het seizoen in zicht komt. Steeds meer bedden worden leeggeoogst. En in plaats van dat er dan een nieuw gewas in gezet wordt om van te eten, maken we het bed klaar voor de groenbemester. We hebben eerder ook phacelia gezaaid, maar het is nu al een tijdje vooral winterrogge wat er in komt. De bedden gaan de winter in met een 'dekentje' van groen gewas. Op die manier zorgen we dat de bodem niet kaal ligt, want dat is funest voor het bodemleven.
Op de foto hiernaast zie je de tweewieltrekker met frees staan. Met dat apparaat heb ik een aantal bedden zaaiklaar gemaakt voor de groenbemester.

In de tussentijd heb ik op www.degroentemeester.nl een interesselijst geopend voor mijn eigen zelfoogsttuin die ik komend jaar wil gaan starten. En het goede nieuws is dat veel mensen de weg naar mijn website al hebben weten te vinden. De aanmeldingen lopen goed door. Al bijna 70 geïnteresseerden hebben zich gemeld in de afgelopen week.
Dus mocht je ook geïnteresseerd zijn in een zelfoogstabonnement, zorg dan dat je je aanmeldt. Meer informatie over het initiatief is te vinden op de veelgestelde-vragen-pagina.

Stuur het gerust door aan vrienden, collega's of familie in de buurt van Maassluis!


--

De leestips

Voor wie een probleemoplosser zoekt voor een niet-functionerend helofytenfilter. Interessante materie. Wat ik daar van meeneem is dat als je je eigen water wilt zuiveren, je ook gebruik moet maken van een composttoilet. Klinkt wel logisch om zo weinig mogelijk afvalstoffen door het filter te sturen.

Wauw, hoe heel veel kleine beestjes een groot dier volledig verorberen, in drie dagen tijd.

Mij iets té, maar voor de liefhebber kan dit een interessante online studie zijn.

Aandacht voor het bodemleven. Weer een mooi citizen science initiatief.

Nóg een online cursus voor de liefhebber. Je moet wel op vrijdagmiddag tijd hebben. En er wordt inschrijfgeld gevraagd.

Leuke prijsvraag. Weet jij een vliegenzwam te staan in je buurt?

Dit doet er toe.

En nóg een online cursus. Deze leert je hoe je je tuin natuurvriendelijker maakt. In onze gebouwde omgeving erg belangrijk.

Er zit veel potentie in voedselbossen. Ze zijn veelzijdig genoeg. Maar het heeft ook nog wel tijd nodig, is mijn gevoel. Daarom kunnen we niet vroeg genoeg beginnen met het aanleggen van veel van dit soort plekken.

Dit gaat over tijd. Ergens tijd voor hebben. Of niet. Ik weet niet of ik deze post helemaal kan volgen. Maar de zin “ik heb geen tijd voor X” vervangen door “ik kies niet voor X omdat ik liever Y doe” zou moeten lukken. En daar schuilt natuurlijk ook een zekere waarheid in.

Oké, schoolgebouwen van hout dus.

Daar zit geen woord Chinees bij.


--

De kijktip

In deze video worden twee belangrijke zaken besproken. De eerste is dat de toekomst ons niet overkomt, maar dat we die gezamenlijk helpen vormen. En het tweede ding is het denken in generaties. Echt wijze mensen kijken een paar generaties terug en een paar generaties vooruit bij het bepalen van hun acties. Dat zijn wij in onze maatschappij wel een beetje verleerd, denk ik. En het zou geen kwaad kunnen daar weer meer aandacht aan te besteden. Stel jezelf eens de vraag: hoe een goede voorouder ben ik voor toekomstige generaties?

zondag 18 september 2022

Over plannen realiseren, vleesvervangers, klimaatdoelen, elektrisch rijden en hitte

Hier moet het komen! 

Naast de Polderij op het terrein van de oude natuurschaatsbaan gaat vanaf begin volgend jaar mijn zelfoogsttuin De Groentemeester verrijzen. 
En het goede nieuws is: je kunt oogstgenoot worden. Je bent dan betalend deelnemer (abonnee) en je kunt iedere week je eigen groenten komen oogsten. Van sla tot komkommer, van snijbiet tot rode kool, en van wortel tot courgette. Voor ieder wat wils.

De tuin valt binnen een groter plan dat Weij heet. Er komt een lunchroom, een natuurspeeltuin en een voedselbos. En De Groentemeester mag het spits afbijten.

De voorbereidingen zijn in volle gang. Zo kun je je ook alvast aanmelden via www.degroentemeester.nl als je geïnteresseerd bent in het initiatief. 
Je kunt je opgeven als oogstgenoot, maar ook alleen maar om op de hoogte te blijven van de vorderingen.

Zeg het vooral voort!

--

De leestips

Consumenten lopen niet warm voor plantaardige vleesvervangers volgens dit artikel. Dat vind ik niet zo gek. Veel mensen proberen naast minder vlees, ook minder bewerkt voedsel te eten. En deze productcategorie staat daar haaks op. Daarnaast ben ik persoonlijk van mening dat in een gezond dieet ook echt vlees thuishoort. Vanuit klimaatperspectief moeten we ons bewust zijn hoe dat vlees geproduceerd wordt. Daar kan veel mis mee zijn. En een beetje minder vlees zou voor niemand slecht zijn.

Deze stadswormerij zit in Amersfoort en is op zoek naar een andere locatie om het initiatief voort te zetten. In de tussentijd zoeken ze onderdak voor hun medewerkers, de wormen.

Dat die doelen bij lange na niet gehaald worden, is slecht nieuws. We moeten niet doen alsof we met dezelfde energieverslaving door kunnen gaan. De eerste stap is altijd om energieverbruik te verminderen. Bijvoorbeeld: maak de nacht weer donker. Verbied terrasverwarmers. Maak vliegen en autorijden veel duurder. 

Het is mooi dat die omschakeling er komt. In Amerika valt daarnaast ook nog wel winst te behalen door minder autogebruik in zijn algemeenheid. Is er geen slimme Nederlander die daar de fiets aan de man wil brengen?

Helga van Leur brengt hier een toch wel heel ongemakkelijke waarheid duidelijk in beeld. Ik maak mij daar grote zorgen over. Niet omdat ik denk dat we er niets aan kúnnen doen, maar wel omdat ik zo veel mensen het probleem gewoonweg zie negeren. Een groei-economie met het consumentisme dat we tot nu gezien hebben, is niet de weg vooruit. We moeten mijn inziens de manier waarop we onze levens ingericht hebben fors veranderen willen we dit kunnen keren. 

-- 

De kijktip

Als we een doel voor ogen hebben, is het niet zo dat we dat doel in één keer met een grote sprong bereiken. Het doel zorgt ervoor dat je in een bepaalde richting beweegt. En de reis er naar toe is ook interessant. 
Geoff Lawton beantwoordt in deze video een vraag die ik zelf ook gesteld zou kunnen hebben. Zijn antwoord is hoopgevend. Alle kleine inspanningen samen maken de grote beweging.


zondag 11 september 2022

Over waterkering, Japanse duizendknoop, tipping points, Nederland, stadstemperatuur en nieuwe batterijen

Ergens las ik dat de stormvloedkering in de Nieuwe Waterweg dit weekend een proefsluiting zou doen. Op de website van rijkswaterstaat is te lezen dat ze dit ieder jaar doen voordat het stormseizoen begint. 

Toevallig was ik gisterenmiddag een wandeling aan het maken. Ik liep vanaf mijn huis langs de Waterweg naar het huis van mijn ouders en onderweg maakte ik deze foto. Hollandse luchten boven een technisch hoogstandje van de Nederlandse strijd tegen het water. We gaan hem waarschijnlijk nog wel nodig hebben.

Het sluiten van de kering zelf heb ik niet gezien. Dat stond geloof ik voor later die middag gepland. Maar op de horizon zie je dus die twee enorme witte schuifdeuren omringd door windmolens. Dat is de waterkering.


--

De leestips

Uitgebreide bespreking van deze invasieve exoot. Eetbaar, maar vooralsnog wel ongewenst geacht.

Dat zijn duidelijke resultaten.

Een slecht vooruitzicht. Laten we hopen dat het niet zo ver komt. 

Waar een klein land groot in kan zijn. De vraag is echter wel waar we groot in willen zijn. Nederlanders zijn handelaren of Nederlanders zijn wereldverbeteraars? Het één hoeft het ander niet uit te sluiten, maar er moeten wel andere keuzes gemaakt worden willen we hier iets aan veranderen.

Dit gaat over een onderzoek naar de evolutionaire verhouting van planten. Houtige planten kunnen beter tegen droogte dan hun niet verhoute voorgangers. Het idee wordt geopperd om niet houtige eetbare soorten aan te sporen tot verhouten om op deze manier meer voedsel te kunnen produceren met planten die beter tegen droogte kunnen. Interessant. Zou goed passen in voedselbossen.

--

De kijktip

Elektriciteit opslaan voor later gebruik wordt steeds belangrijker. Zonne- en windenergie wordt niet per se opgewekt op het moment dat we het nodig hebben. Hier worden twee manieren besproken: door water naar hoger gelegen gebied op te pompen, en de ontwikkeling van een nieuw soort batterij op basis van ijzeroxidatie.
Belangrijk werk waar gelukkig aan gewerkt wordt.

zondag 4 september 2022

Over bomen, doorzichtige zonnepanelen, duurzame boodschappen, wijze woorden en geloofwaardigheid

We wonen in een normaal jaren-60 rijtjeshuis. Met een voor- en achtertuin. Hiernaast een fotootje van onze voortuin vanaf de straat. Er is een smal paadje naar de voordeur, maar verder staat hij vooral vol met bomen, struiken en vaste planten. 
Sommigen vinden het maar een jungle. Maar wij hebben bewust gekozen voor een tuin vol groen. Als je een groenere wereld wil (en dat wil ik) dan kun je vooral invloed uitoefenen op de stukjes grond die van jezelf zijn. Of de stukjes waar je beheer over mag uitvoeren.

En daarom staat onze tuin vol struiken en bomen. Omdat het niet voor iedereen duidelijk is wat het nut van bomen is, hier een rijtje redenen:
  • Bomen halen CO2 uit de lucht. En daarmee helpen ze om de klimaatverandering minder snel te laten verlopen.
  • Bomen produceren zuurstof. Redelijk essentieel om te overleven.
  • Bomen zorgen voor verkoeling. Je hebt geen airco nodig met een paar bomen voor je huis. Dat bespaart dus op je energierekening.
  • Bomen bieden schuil en nestelmogelijkheden voor ander leven. Denk aan vogels, insecten en kleine zoogdieren. 
  • Bomen bieden voedsel voor ander leven. En als je slim kiest ook voedsel voor jezelf.
  • Bomen vangen fijnstof af. In het gebied waar ik woon zit dat al te veel in de lucht. Dus iedere hulp om dat tegen te gaan is welkom.
  • Bomen kunnen beter omgaan met droogte dan kleinere planten en helpen die kleinere planten in tijden van droogte.
  • Bomen en struiken beïnvloeden je gemoed in positieve zin. Je hoeft er alleen maar naar te kijken. Je kunt ook een plaatje van een boom ophangen. Dat werkt ook. Maar een echte boom is toch leuker, vind ik. Je ziet dan ook de seizoenen voorbij komen gedurende het jaar.
Ik zou iedereen willen adviseren om werk te maken van je eigen grond: plant daar één of meerdere bomen. Waar wacht je nog op?

--

De leestips

Komen kleine raampjes in huizen weer terug?

Dat je met je koopgedrag invloed kunt hebben op je ecologische voetafdruk lijkt me logisch. Dat geldt niet alleen voor je voedsel, trouwens. Wel mooi dat ze hier een verband zien tussen wat goed is voor de wereld is goed voor jezelf. En viceversa.

Innoveren betekent niet alleen maar dat je met technologische speeltjes bezig gaat. Innoveren kan ook low-tech. Heeft vaak ook een lagere kostprijs. En is dus eerder terugverdiend.

Wijze woorden. Dus laat je niet weerhouden om iets nieuws te proberen. Als het in de wereld van een ander niet kan, wil dat niet zeggen dat jij geen wereld kan maken waarin het wel kan.

Even voor de duidelijkheid: Ik maak me grote zorgen over de klimaatverandering. Nu maar hopen dat ik geloofwaardig genoeg ben.

--

Deze week geen kijktip. Heb je zelf een kijktip? Die hoor ik graag.

zondag 28 augustus 2022

Over ons dieet, eetbare bomen, een oogstfeest, de koe en wat we kunnen leren van kinderen

De appelboom in mijn achtertuin is overladen met appels. Helaas staat hij niet heel zonnig, dus het afrijpen lukt niet bij iedere appel even goed. Maar omdat hij zo vol hangt met appels is hij een beetje topzwaar geworden. En de boompaal die ernaast staat houdt het gewicht nog maar net. 
Daarom ging ik naar de lokale houtleverancier in 's Gravenzande. Om een duurzame boompaal te halen. 

Onderweg daar naar toe bedacht ik me dat ik dan langs het Staelduinse Bos zou rijden. En iemand had een keer tegen me gezegd dat ik eens naar de tuin moest gaan kijken die naast het bezoekerscentrum aangelegd is. Daar zouden namelijk leuke ideeën tussen zitten voor het ontwerpen van groene omgevingen. En omdat ik nu toch in de buurt was, nam ik daar gelijk de tijd maar eens voor. Op de foto zie je een stukje van die tuin. Hier hebben ze met allerlei oude boomstronken een kunstig geheel gemaakt. Zoiets schijnt een stobbentuintje te heten.  Leuk toch?


--

De leestips

Door klimaatverandering worden we misschien wel gedwongen om andere plantensoorten te gaan eten. Planten die tegen droogte of een slechte bodem kunnen, hebben dan een streepje voor.

Ja, we moeten meer met bomen doen. Hoeveel eetbare bomen ken jij? Waarschijnlijk zijn dat er verrassend veel meer dan je denkt.

Wat mij betreft wel. De manier waarop dieren gehouden worden is het probleem. Als we die manier veranderen, kunnen dieren bijdragen aan bodemvruchtbaarheid en natuurbeheer. Daar zijn al voorbeelden van. Denk aan holistische graasmethoden of de werkwijze van Boeren in het Bos.

Volgende week vieren we ons jaarlijkse oogstfeest in Voedselbos Vlaardingen. Er zijn rondleidingen. Er is live muziek. De boskeuken is open. En we organiseren een streekmarkt. Daar moet je toch bij zijn? 

De oplossing is niet om helemaal geen vlees meer te eten. Los van mijn mening dat het niet gezond is voor een menselijk lichaam om geen vlees te eten, gaat het er vooral om dat dieren kunnen helpen om land te herstellen. Je moet ze alleen op de juiste manier inzetten. Gelukkig is daar steeds meer kennis over beschikbaar. Zoals met alle dingen in het leven zit het veel genuanceerder in elkaar dan de simpele tegenstelling tussen ja of nee.

Ja, we kunnen een hoop leren van kinderen.

Mooi voorbeeld van citizen science. Doe jij ook al mee?

Take-away van dit artikel is: het maakt uit hoe je over uitdagingen / veranderingen praat. De woorden die je kiest doen er toe.

--

De kijktip

Deze keer geen video die je hier direct kunt kijken. Maar daarvoor in de plaats een link naar het youtubekanaal van het Wildlife Film Festival Rotterdam (WFFR). Wildlife Film Festival Rotterdam is hét jaarlijks filmfestival met de mooiste natuurfilms uit binnen- en buitenland. Dit jaar van 4 – 9 oktober in filmtheater Cinerama en online van 5 – 30 oktober. 
Van de voorgaande edities zijn veel films online te zien via hun youtubekanaal.