Meesterschap

De tuin heet niet voor niets 'De Groentemeester'. Enerzijds uit ik daarin een soort streven naar meesterschap. Dat meesterschap is natuurlijk ook dienend aan het leerproces van anderen. In een soort meester-gezel-constructie, misschien wel. Anderzijds verwijst 'meester' ook gewoon naar mijn achtergrond in het basisonderwijs. Daar was ik jaren meester voor leerlingen uit vooral groep 4 en 5. Ook dat is meesterschap.

Ik ben trouwens nooit gestopt met het onderwijs omdat ik het niet leuk meer vond. Mijn 'probleem' is eerder dat ik veel te veel dingen leuk vind. En op een gegeven moment moet je dan keuzes maken omdat het niet allemaal meer in de wekelijkse agenda past. Om die reden heb ik op een zeker moment mijn rol voor de klas opgegeven. Maar eens een leraar, altijd een leraar zou ik bijna willen zeggen. Want de tuin biedt veel perspectief om mijn oude rol van meesterschap weer nieuw leven in te blazen.

Een tuinderij zoals ik die nu run, is niet alleen een omgeving waarin ieder seizoen een enorme berg voedsel geproduceerd wordt. De eerste jaren van het bestaan van de tuin heb ik weliswaar gebruikt om de tuinderij gewoon als voedselproducerende eenheid neer te zetten. Om er voor te zorgen dat de basis staat. Zodat we uit de kosten komen en mensen ons weten te vinden. We produceren voedsel en inmiddels ook bloemen. En we doen dat op een manier die de biodiversiteit en het natuurherstel stimuleren. Dat doen we om te laten zien dat dat gewoon kan. Zonder kunstmest en bestrijdingsmiddelen.

Tegelijkertijd is de tuin ook met opzet een sociale omgeving. Een omgeving waarin mensen tot zichzelf kunnen komen en elkaar kunnen vinden. En een omgeving die mensen 'aan' kan zetten. De tuin doet een beroep op al je zintuigen. De natuur nodigt je uit om meer te weten te komen. Je vindt de menselijke maat hier terug. En de tuinderij is daardoor tegelijkertijd dus een enorm rijke leeromgeving, gewoon door de 'aard van het beestje' zelf.

Met mijn achtergrond als leraar komen die twee dingen bij elkaar. Een plek die uitnodigt tot interactie en leren. En een grote (beroepsmatige) interesse om mensen tot ontwikkeling te brengen.

We werken momenteel aan verschillende sporen om mensen tot ontwikkeling te brengen. Eén van die sporen is de uitnodiging voor basisscholen om een excursie naar de zelfoogsttuin te komen doen. In samenwerking met Code Groen Educatie en gemeente Maassluis zijn die excursies zelfs kosteloos te volgen voor de basisscholen uit Maassluis. Scholen uit omliggende gemeenten zijn ook welkom, maar die dragen dan zelf de kosten. Overigens zijn daar ook subsidies voor te vinden als die scholen oprechte interesse hebben.

De excursie begint met een hartelijke ontvangst van de klas op de tuin. Daarna loop ik met de leerlingen een rondje over de tuin waarbij ik van alles vertel en zoveel mogelijk vragen probeer te beantwoorden die bij de kinderen in de hoofden schieten. Want dat gebeurt nou eenmaal. Ze komen van alles tegen en moeten aan allerlei dingen denken als ze over de tuin lopen. De meeste kinderen zijn van nature nieuwsgierig en daar maak ik dan ook graag gebruik van. 

En dan is het tijd om de handen uit de mouwen te steken. Want een deel van het leren gebeurt door te dóen. De leerlingen mogen helpen met allerhande tuinklusjes. Dat kan van alles zijn. De kinderen gaan met hun handen in de aarde, leren over het belang van wieden of hoe je ervoor zorgt dat het zaadje dat je zaait ook echt een gezonde plant wordt. Omdat we tot wel 90 verschillende soorten groenten verbouwen, valt er altijd wel iets te doen en nog méér te leren. 

Natuurlijk is er aan het einde van het bezoek ook altijd wel iets te proeven uit de tuin. Met een voldaan gevoel zal de klas huiswaarts keren. Kortom plezier verzekerd!

De komende periode staat al een flink aantal klassen gepland voor een bezoek aan de tuin. Maar er is nog plek voor meer klassen. Lijkt het je leuk om met je klas een excursie te doen naar De Groentemeester, neem dan vooral contact op. Meer informatie vind je op www.degroentemeester.nl/educatie. We hebben vooral nog plek in de periode tussen de meivakantie en de zomervakantie. En als ik eerlijk ben, is dat de beste tijd om de tuin te bezoeken. Het staat er dan allemaal al mooi bij. En de groei zit er dan nog goed in! Dus grijp die kans.

Over paddenstoelen, motivatie, klimaattop, moestuin, (kerst)bomen en het biologische keurmerk

Ik was weer eens in Voedselbos Vlaardingen. 

Afgelopen vrijdag vond daar een workshop voor vrijwilligers plaats over het enten van paddenstoelen op stammetjes. Hiernaast zie je het eindresultaat.

We hebben totaal ongeveer 40 stammetjes geënt. Op de eikenstammen gaat shiitake groeien en op de populierenstammen onder andere verschillende oesterzwammen, populierenleemhoed en fluweelpootje. 

Deze workshop wordt aangeboden in het kader van een paddenstoelenprogramma. In dat programma worden onder andere vrijwilligers opgeleid om paddenstoelen te kunnen kweken en wordt er materiaal aangeschaft voor die kweek. Ik was daar ook best geïnteresseerd in. Niet alleen omdat ik het een mooie toevoeging vind voor Voedselbos Vlaardingen, maar het zou in de toekomst ook een extra verdienmodel kunnen zijn voor de zelfoogsttuin.

Al met al was het een gezellige dag. En dus weer wat geleerd!

--

De leestips

Ambtenaren: méér klimaatbeleid nodig in het nieuwe kabinet

Als Wilders aan de macht komt, én hij wil er voor alle Nederlanders zijn, dan moet hij er ook zijn voor al de Nederlanders die wél inzien dat klimaatbeleid nodig is. Dat kun je niet door de shredder gooien. Gelukkig heeft hij ook gezegd dat hij zich constructief wil opstellen. Laten we het positief benaderen. Er is hoop.

76 van de 100 volwassenen is bezorgd over gevolgen klimaatverandering voor toekomstige generaties.

Zie je, de meeste mensen willen gewoon wel dat er goed klimaatbeleid gevoerd wordt. We moeten aan de bak.

10 lessen voor het volgende moestuinseizoen

Handige tips voor de beginnende moestuinier. Elk jaar bestel ik een deel van mijn zaden bij De Bolster. Zij verkopen biologisch zaad en dat is nou eenmaal beter voor de wereld.

Kan de kerstboom duurzamer? 'Alleen als je lang met een boom doet'

Wij doen het dit jaar (weer) zonder boom. Eigenlijk is het best een rare gewoonte om een paar dagen in het jaar een klein (dood) boompje in je huis te zetten. 

Als je dan toch voor een boom gaat, kies dan een (levende) boom uit Nederland en kies biologisch.

Mogelijke doorbraak in Dubai: drie keer zoveel duurzame energie in 2030

Op zichzelf is het goed nieuws dat zoveel landen voor een verdrievoudiging van duurzame energie willen gaan. Maar vermindering van het energiegebruik is nog veel harder nodig. Nog altijd groeit de energievraag. En dat is simpelweg niet volhoudbaar. Ook niet als het uit duurzame bronnen komt.

Steun waarneming.nl met een donatie

Ik maak veel gebruik van Obsidentify om allerlei plantjes en diertjes in de groentetuin op naam te brengen. Daarmee heb ik het gevoel meer zicht op de biodiversiteit te krijgen. Het gebruik van waarneming.nl (de dienst achter Obsidentify) is gratis. Via deze nieuwsbrief wijzen ze op een doneerpagina waarmee je zelf een bedrag kunt overmaken. Ik vind het logisch dat je er wat voor over hebt als je van zo’n mooie dienst gebruik kan maken. Ik heb een bedrag overgemaakt. Noem het waardebepaling achteraf.

Landbouw- en milieuorganisaties protesteren tegen nieuwe ggo-wetgeving Europa

Velt legt hier haarfijn uit waarom we voorzichtig moeten zijn omtrent genetisch gemodificeerde organismes. Ik denk dat we hier te maken hebben met een reëel risico waar we niet te licht over moeten denken. Ik heb de petitie in ieder geval getekend. Wil jij dat ook doen?

Wat je niet mag zeggen over het lerarentekort

Verfrissende kijk op het lerarentekort. Bij ons aan de keukentafel gaat het hier in gesprekken met de kinderen soms over. Zij klagen steen en been over de vele onnodige dingen die ze op school te verduren krijgen. En dan heb ik kinderen die leren gewoon leuk vinden en er geen moeite mee hebben, he. Wat als de oplossing van deze twee problemen - het tekort aan leraren en de onnodige tijdsinvesteringen van leerlingen-  nou hetzelfde is?

Wie heeft een antwoord?

Deze bijdrager op Linkedin stelt terecht de vraag waarom we gebouwen van meer dan 100 jaar oud wel beschermen, maar bomen van meer dan 100 jaar oud nog iedere dag gekapt worden. We hebben als mensheid echt ergens een afslag gemist.

2024: Jaar van het bos

Laten we in 2024 dan nog eens wat extra bomen planten. Ik weet wel een plek: het voedselbos dat bij Weij gaat verschijnen!

Advies van een boom

Goede adviezen.

Jetten voert internationale groep tegen fossiele subsidies aan

Dit zijn stappen in de goede richting. Als er een begin wordt gemaakt, wordt het eenvoudiger om er ook vervolg aan te geven. Het geeft in ieder geval hoop dat verandering steeds dichterbij komt.

Bio voor de bühne

Thuis kopen wij vrijwel alles biologisch. Bio presteert op vrijwel alle vlakken beter dan gangbare voedselproductie. Het dierenwelzijn is hoger, de uitstoot is lager, de voedingswaarde is hoger en de druk op milieu is lager. Daarbij is biologisch het enige wettelijke keurmerk dat door een onafhankelijke partij (namelijk SKAL) gecontroleerd wordt. Daarmee is het bijzonder dat de biologische sector niet geholpen wordt om groter te worden. Gelukkig lopen er veel idealistische realisten in de sector rond die dag in dag uit werken aan gezond eten uit een gezonde omgeving.

--

De kijktip

How To Force Your Brain To Crave Doing Hard Things

Deze video geeft een soort framework voor het begrip motivatie. Het doel ervan is om meer grip te krijgen op factoren die jouw intrinsieke motivatie kunnen vergroten. Het gaat dan om de volgende vijf: nieuwsgierigheid, meesterschap, hoger doel, autonomie en iets wat ze hier autotelicity noemen. Die laatste heeft iets te maken met dat je de taak die je uitvoert gewoon fijn vindt om uit te voeren. 

Interessant framework waarin ik best wat zaken herken. Bij het opzetten van de zelfoogsttuin ontbrak het me niet aan motivatie. Nu kan ik beter duiden waarom dat zo is.

Wat wil je later worden? Multipotentialist!

Vanochtend kwam ik per toeval de boektitel 'Hoe word je alles?' tegen. Dat leek me interessant en ik klikte door. Het blijkt een boek te zijn van Emilie Wapnick. Zij hield vier jaar geleden een TED-talk: 'Why some of us don't have one true calling'.

Zij vertelt in deze TED-talk dat we gewend zijn om de vraag te stellen 'Wat wil je later worden?" en dan één antwoord te verwachten. Maar dat er dus mensen zijn -zoals zij- die die vraag helemaal niet kunnen beantwoorden, omdat ze niet één ding willen worden, maar van alles en nog wat. En dat geeft een interessant perspectief.

Zij heeft een term bedacht voor mensen die veel interesses hebben, snel kunnen leren en een groot aanpassingsvermogen hebben: multipotentialisten.

Ten eerste vind ik het mooi woord. Het denken in mogelijkheden spat er vanaf. De wereld ligt open. Er is altijd iets nieuws. Toekomstgericht, optimistisch en motiverend.

Ten tweede moet ik gelijk denken aan een principe uit de permacultuur. Permacultuur is een ontwerpsysteem van waaruit je eigenlijk alles in je leven kunt aanpassen of ontwerpen. Eén van de principes beschrijft hoe je veerkracht in een ontwerp krijgt. Het gaat daarbij om diversiteit en de rol daarvan. Je zou bij ieder systeem (of dat nou een persoon, een school of een (voedsel)bos is) ervoor moeten zorgen dat ieder element meerdere functies verzorgt, en dat iedere functie wordt gedragen door meerdere elementen. Daarmee creëer je binnen je ontwerp robuustheid en veerkracht. Als er een element uitvalt, wordt de functie van dat element overgenomen door andere elementen en blijft het systeem functioneren.

Voorbeelden uit een bos zijn:

1. Een boom heeft verschillende functies: vastleggen van zonne-energie, nestgelegenheid aan dieren bieden, de grond bemesten door bladeren te laten vallen, koelte op warme dagen creëren, enz.

2. De functie van energie vastleggen wordt in een bos niet alleen door bomen gedaan. Er zijn ook eenjarigen, struiken en mossen die dat doen. En een gezond bos is opgebouwd uit verschillende soorten bomen. Als één soort ziek wordt, blijft het bos bestaan.

Voorbeelden uit een school zijn:

1. Een leraar heeft verschillende functies: zij is leider van de groep, bemiddelaar bij ruzies, expert op bepaalde leerdomeinen, collega, gesprekspartner voor ouders, enz.

2. De functie 'expert op bepaalde leerdomeinen' hoeft niet alleen door leraren gedragen te worden. Op sommige leerdomeinen kan die functie gedragen worden door ouders, gastdocenten uit het bedrijfsleven, vakleerkrachten, of ouderejaars leerlingen. Als je gewend bent zo te organiseren, is uitval van een leraar eenvoudiger op te vangen.

Waarom moest ik daar nou aan denken bij het verhaal over multipotentialisten? Nou, om het simpele feit dat multipotentialisten heel snel ingevoerd kunnen raken op hun interessegebieden en daarmee verbindingen tussen domeinen kunnen leggen die anderen niet zo snel leggen. Zij combineren dus meerdere functies in één element (zichzelf). Dat wordt door Emilie Wapnick als grote creatieve kracht gezien. En het is precies die kracht die maakt dat systemen -gezien vanuit de permacultuur-  veerkrachtiger worden.

En waarom zie ik mezelf nou als multipotentialist? Gewoon omdat ik terugkijkend op het verloop van beroepskeuze en mijn loopbaan zie dat ik daar kenmerken van vertoon.

Ik wist eigenlijk ook nooit goed wat ik wilde worden. Op school vond ik eigenlijk alles wel leuk. Ik leerde ook makkelijk. Ik kon overweg met taal en rekenen. Ik vond aardrijkskunde, natuuronderwijs en biologie simpel. In beeldende vorming en tekenen kon ik mijn creativiteit kwijt. En bij de gymlessen vond ik balsporten (behalve voetbal), atletiek én turnen leuk.

Op zeker moment deed ik een beroepskeuzetest. Je kreeg dan scores op bepaalde domeinen. En het domein met de hoogste score, daar moest je dan maar eens in verder kijken. Bij was er echter een dingetje. Ik scoorde op alle domeinen ongeveer evenveel punten. Dus ik zou net zoveel plezier halen uit het worden van etaleur, als uit het worden van bioloog, of architect, of sieradenmaker, of hovenier. Of leraar. 

Met een breed vakkenpakket deed ik VWO. Daar zat zelfs economie 2 als achtste vak in. Want dat leek me handig als ik ooit een eigen bedrijfje wilde beginnen... Uiteindelijk koos ik voor leraar basisonderwijs, mede onder invloed van het feit dat ik me met kinderen in de buurt nou eenmaal prettig voelde.

Toen ik eenmaal voor de klas stond, dacht ik dat ik geworden was wat ik zou zijn: leraar.

Maar na een jaar kwam al naar voren dat computers en technologie ook mijn interesse hadden. En ik werd ict-coördinator. En oja, op de pabo had ik circuslessen gehad. En dat was ook leuk. Dus na een aantal jaar ging ik circuslessen geven na schooltijd in een verlengde-schooldag-programma. Maar leraar, ict-coördinator en circusdocent was niet genoeg. Ik liet me opleiden tot remedial teacher. Een tijdje dacht ik dat ik een eigen praktijk wilde beginnen. 

Maar daar was de lol gauw af. En toen ging ik bovenschools wat ict-taken doen voor het bestuur. En ik werd stafmedewerker onderwijs en ict. In die tijd was ik ook vader geworden. Daar wilde ik ook veel tijd in steken. Ik ging voor de klas weg omdat zaken niet meer te combineren waren.

Later kwam ik aanraking met vrijwilligerswerk omdat mijn kinderen steeds minder zorg nodig hadden. Het groene deel in mij werd wakker. Ik begon met moestuinieren en werd actief in een netwerk van voedselbossen en permacultuur.

De meest recente stap in mijn leven als multipotentialist is die van Groendoener. In 2018 heb ik me ingeschreven bij de kvk als hovenier om betaald mee te kunnen werken in allerlei groene projecten. En ook daarin zie ik weer een diversiteit verschijnen die mij niet vreemd is: particuliere tuinen, moestuin ondersteuning en interieurbeplanting.

Dus als je mij vraagt "Wat wil je later worden?". Dan kun je - met evenveel kans - twee antwoorden krijgen. Het antwoord dat ik altijd gaf, was: "Dat weet ik eigenlijk nog niet". Maar vanaf nu heb ik een tweede antwoord: "Alles!".

En misschien is het verstandig om de volgende keer als je aan een kind die vraag stelt, na zijn eerste antwoord te vragen: "En wat nog meer?"

9 fundamentele digitale vaardigheden die iedere leraar zou moeten hebben?

Gisteren las ik op educatorstechnology.com een artikeltje waarin 9 digitale vaardigheden werden opgenoemd die iedere leraar zou moeten hebben. Het is mij onduidelijk waarop ze het precies baseren. De vaardigheden worden in de post zelfs 'fundamenteel' genoemd.

1. Opnemen en bewerken van geluidsfragmenten
2. Creëren van bewerkte, interactieve en uitdagende videocontent
3. Creëren van visueel aantrekkelijke content
4. Gebruiken van sociale netwerksites voor het creëren van persoonlijke leernetwerken, te verbinden, het ontdekken van nieuwe content, en professioneel te groeien.
5. Gebruiken van blogs en wiki's om samenwerkingsruimten te creëren voor leerlingen.
6. Gebruiken van sociale bookmarkingswebsites, cureren en delen van bronnen met je klas.
7. Creëren van aantrekkelijke presentaties
8. Creëren van digitale portfolio's.
9. Creëren van niet-traditionele quizzen. 

Bij iedere vaardigheid worden verschillende tools genoemd waarmee je die vaardigheid zou kunnen uitoefenen. Dat vind ik dan wel weer handig. Want als je aan de slag wilt met één van de vaardigheden, dan kun je met het artikel in de hand wel direct beginnen. Je hoeft zelf niet te zoeken met welke tool je dat dan moet doen.
Mijn kritiek zou zijn dat de vaardigheden wel erg technologisch georiënteerd zijn. Het lijkt wel of ze hebben gekeken welke tools er zijn en vervolgens hebben verzonnen welke digitale vaardigheden daar dan bij horen. En ik denk zeker niet dat je deze vaardigheden fundamenteel zou mogen noemen. Wat mij betreft zou ook niet iedere leraar deze vaardigheden moeten hebben.

Bij fundamentele digitale vaardigheden denk ik eerder aan een rijtje zoals dit:

• Effectief en efficiënt gebruik van digitale schoolborden;
• Effectief en efficiënt gebruik van beschikbare devices in de klas (of dat nou computers, telefoons of tablets zijn);
• Kunnen uitlezen en analyseren van resultaten uit methodesoftware en leerlingvolgsystemen;
• Onderbouwde keuzes kunnen maken over de inzet van analoge dan wel digitale werkvormen in je les.

Wat vind jij? Welke digitale vaardigheden zijn voor leraren fundamenteel te noemen?

ICTbekwaamheid verhogen bij leraren

Een tijdje terug las ik een blog van Mark Timmermans over strategieën om de ict-vaardigheden bij leraren te verbeteren. Mark noemt drie voorwaarden, en vervolgens vier niveaus waarbij je aan die vaardigheden kan werken.

De voorwaarden waaraan voldaan moeten worden zijn:

1. Aandacht voor het innovatiepotentieel
Hij beschrijft het innovatiepotentieel van een team in termen van 'willen', 'kunnen' en 'mogen'. Daarbij is een gezamenlijke visie belangrijk. Zodat je individuen de ruimte geeft om te handelen.

2. Pioniers en voorlopers
Je hebt in een team pioniers nodig die experimenteren met ict en die de rest van het team kunnen enthousiasmeren als zo'n experiment slaagt.

3. Leiderschap
Hierbij gaat Mark vooral in op het hebben van een visie. De leider zou dan het team moeten aansturen volgens die visie.

Deze drie voorwaarden doen mij een beetje denken aan het model voor duurzame implementatie van ict van InHolland.

In de blogpost van Mark worden daarna vier niveaus beschreven waarop actie ondernemen kan worden op het gebied van teamontwikkeling, professionalisering van medewerkers en goede ict-middelen. Die vier niveaus zijn achtereenvolgens:

• teamniveau
• ondersteuning op individueel niveau
• organisatieniveau
• niveau van ict-toepassingen

Het artikel van Mark geeft (deels) antwoord op de vraag hoe je de professionalisering van leraren op het gebied van ict kunt aanpakken. Maar zijn model (als je het zo kunt noemen) kan net zo goed van toepassing zijn op het rekenonderwijs. Of woordenschatonderwijs. Dat maakt het niet minder bruikbaar. Maar het laat nog wel wat vragen onbeantwoord.

Een vraag die onbeantwoord blijft, is bijvoorbeeld wát je precies verwacht van leraren en waaróm. En dan vooral op het gebied van ict. Maar dat is voer voor een andere blogpost.