Rondleidingen 2026 starten weer

Alweer een paar weken zijn we bij De Groentemeester druk bezig om de oogst vanaf half mei mogelijk te maken. Inmiddels zijn de tuinbonen, peultjes en kapucijners geplant. En ook de eerste spitskool, sla, koolrabi, broccoli, andijvie en uien zitten in de grond. Komende week gaan de aardappels en zomerprei de grond in. De knoflook staat al fier boven de grond. En we hebben radijs, raapstelen, rucola, snijbiet, meiraap, bieten en zomerwortelen gezaaid. Inmiddels is zelfs de pomp al aangesloten. Dat hebben we niet eerder zo vroeg in het jaar al gedaan.

Kortom: we zitten niet stil en de tuin begint langzamerhand weer op een levende moestuin te lijken. Een beetje zon, af en toe wat regen, goede bodemzorg en heel veel liefde zorgen ervoor dat er straks weer van alles te zien en te proeven valt.

In de maand april starten ook de rondleidingen weer. Iedere derde zondag van de maand vertel ik enthousiast over de mooie plek die we ieder jaar weer creëren en nóg mooier maken. Ik breng mijn opgedane kennis graag over. Dus iedereen die interesse heeft in moestuinieren - op welke schaal dan ook - is van harte uitgenodigd om zo'n rondleiding een keer te volgen. Je gaat gegarandeerd vol inspiratie naar huis.

Ik vind het belangrijk om te vertellen wát we aan het doen zijn. Maar nog belangrijker misschien wel wáárom we het doen. Kleinschalige landbouw is relevant omdat het de productie van voedsel toegankelijk maakt voor het algemene publiek. Wij werken volgens biologisch principes vanuit de overtuiging dat op gezond voedsel geen bestrijdingsmiddelen thuis horen. En dat dat gewoon kan in een systeem dat divers genoeg is, laten we ter plekke zien.

Verder zorgt kleinschalige landbouw er ook voor dat we minder afhankelijk zijn van fossiele grondstoffen. Een thema dat de laatste weken ineens weer verrassend actueel is. Als we serieus naar de toekomst kijken, moeten we ons sowieso voorbereiden op een wereld die zonder fossiele grondstoffen opereert. Hoe dat eruit kan zien, kun je komen bekijken op onze halve hectare. We bieden geen oplossingen voor de grote wereldproblemen, maar doen ons best om op het stukje land waar wij voor mogen zorgen het leven mogelijk te maken.

De eerstvolgende rondleiding is op 19 april om 14.00 uur. Opgeven is zeer gewenst en kun je doen via www.degroentemeester.nl. We vragen een bijdrage van 5 euro per persoon. Voor oogstgenoten is de rondleiding gratis. Zie ik je binnenkort? 

5 afwegingen voor het bepalen van de afmetingen van teeltbedden

Toen ik in 2022 bezig was met de voorbereidingen om de tuin te starten, moest ik een enorme hoeveelheid keuzes maken over de inrichting van de tuin. Sommige van die keuzes zouden vrij permanent zijn. En dan is het wel handig om daar van te voren goed over nagedacht te hebben. 

Eén van die keuzes ging over de afmetingen van de teeltbedden waarmee ik zou willen werken. In dit blogje ga ik in op de afwegingen die meehelpen om jouw ideale bedlengte en -breedte te bepalen.

1. Maximalisatie teeltoppervlak

Je teeltoppervlak is de ruimte in de tuin die daadwerkelijk gebruikt wordt om gewassen te laten groeien. Feitelijk is dat dus de totale oppervlakte van je teeltbedden. De ruimte van de paden tussen de bedden tel je dan dus niet mee. Als je het teeltoppervlak wil maximaliseren, dan is het verstandig om per teeltbed zo min mogelijk pad in het plan op te nemen. Maar dat moet je dan natuurlijk op zo'n manier doen dat je wel overal kan komen. De makkelijkste manier om je paden tot het minimum te reduceren, is door met één hoofdpad over de hele lengte van de tuin te werken en de teeltbedden daar haaks op aan te leggen. De teeltbedden volgen dan aan de achterkant de contouren van het beschikbare gebied.

2. Efficiënte processen

De efficiëntie van processen in de tuin zit hem vaak in simpele dingen. Zo is het handig om met één maat teeltbedden te werken omdat je dan al je materialen op de maat van je teeltbedden kunt afstemmen. Als ieder bed bijvoorbeeld 10 meter lang is en 90 cm breed, dan kun je daar je doeken, netten, lijnen en bogen op afstemmen. En die passen dan overal. En dat scheelt iedere keer dat je met het planten of zaaien aan de slag gaat, een grote hoeveelheid tijd omdat je niet hoeft te zoeken naar de juiste materialen.

3. Kostenoverwegingen materialen

Dit punt staat in nauwe relatie met het vorige. Sommige teeltbenodigdheden kun je alleen krijgen in bepaalde maten of aantallen. Denk aan landbouwplastic, klimaatdoek, verenstalen staven, bamboestokken of vogelnetten. Het kan handig zijn om bij het bepalen van de afmetingen van je bedden rekening te houden met de maatvoering van deze spullen. Een rol klimaatdoek heeft bijvoorbeeld een bepaalde lengte en breedte. En je kunt dan met de verschillende maatvoeringen rekenen of je dan op hele rollen goed uitkomt. Als je dat slim doet voor al je teeltbenodigdheden, kan dat kostenbesparingen opleveren. 

4. Menselijke maat

Een ander aspect is wat ik de menselijke maat in de tuin noem. Als je de bedden (te) lang maakt, is een klus in een bepaald bed minder makkelijk te overzien. Alsof er geen einde aan zal komen. Of je 5 bedden van 10 meter hebt of 1 bed van 50 meter maakt qua teeltoppervlak niet uit. Maar die bedden van 10 meter zijn toch beter te overzien. Je kunt een bepaalde klus, zeg onkruid wieden, makkelijker in stukjes hakken en daarmee is de grote klus beter te overzien. Je hebt eerder het idee dat je vorderingen maakt. Want na 1 bed van 10 meter onkruidvrij maken, is er al één bed helemaal af. Bij het bed van 50 meter ben je na 10 meter nog niet eens op de helft. Daardoor wordt het werk bij kortere bedden sneller als prettiger ervaren. Simpelweg omdat het een betere menselijke maat heeft.

5. Mate van mechanisering

De dimensies van je bed (lengte en breedte) kun je ook laten bepalen door de mate van mechanisering die je wilt toepassen. Als je bijvoorbeeld met een woelvork je grondbewerking wilt doen, is het logisch om de breedte van de woelvork mee te nemen in de beslissing hoe breed het bed moet worden. Want dat kan je potentieel een werkgang schelen. En dat geldt ook als je gemechaniseerd aan de slag gaat. Dan is de breedte van je frees of rotorkopeg van belang voor de bepaling van je bedbreedte.

Daarnaast moet je bij gebruik van een (tweewiel)trekker ook nadenken over de ruimte die je overhoudt om de trekker te keren aan het einde van het bed. Hoe korter je bedden, hoe vaker je teeltoppervlak moet verspelen aan het aanleggen van paden om het keren van de machine mogelijk te maken. 

En als je gebruik zou willen maken van paardentractie om je land te bewerken, dan wil je je bedden zo lang mogelijk hebben. Want die paarden zijn niet zo maar gekeerd aan het eind van je bed. En dat valt met een woelvork of een frees weer reuze mee. Dus de mate van mechanisering zou invloed moeten hebben op de afmetingen van je teeltbedden.

Op de foto bovenaan deze blogpost zie je de schets die ik maakte voor de inrichting van De Groentemeester. Ik heb er toen voor gekozen om de bedden te standaardiseren op 10 meter lengte en 90 cm breedte met tussenpaden van 30 cm. Op die manier passen er 10 bedden van 10 meter in een akkertje. En totaal heb ik daardoor 21 gelijke akkertjes kunnen realiseren op het perceel. Ik ben dus niet gegaan voor het maximaliseren van het teeltoppervlak. Dat heeft uiteindelijk natuurlijk een negatief effect op de maximaal mogelijk productie, maar het zorgt er wel voor dat de tuin een gevoel van ruimte heeft. Bij een zelfoogsttuin is dat ook wat waard, omdat de beleving op de tuin een belangrijk element is.

Wat vind jij? Zijn dit inderdaad de afwegingen die er toe doen? Of mist er nog iets in dit rijtje?

Zaadvast of hybride?

Januari is de maand waarin de plannen voor het komend seizoen afgemaakt worden. En dat betekent ook dat het plantgoed en de zaden besteld worden. En daarbij is toch steeds weer de terugkerende vraag: gaan we voor zaadvaste rassen of hybride rassen?

Zaadvast
Als een ras zaadvast is, dan houdt dat in dat je van de zaden van die plant ook weer (ongeveer) dezelfde planten krijgt. Dus een zaadvast tomatenras dat een lekkere, kleine, rode kerstomaat geeft, blijft als je dat zaad uit zo'n tomaatje gebruikt, gewoon een lekkere, kleine, rode kerstomaat. Maar als een tomatenras niet zaadvast is, dan kan er uit zo'n zelfgewonnen zaadje een heel andere tomaat tevoorschijn komen. Zaadvaste rassen zijn dus bij uitstek geschikt voor (moes)tuinders die met hun zelfgewonnen zaad het volgende jaar weer nieuwe planten willen kweken.

Er zijn bronnen die zeggen dat zaadvaste rassen ook gezonder en voedzamer zouden zijn dat hybride rassen. Maar of die claim klopt, weet ik niet.

Hybride
Hybride rassen hebben die eigenschap niet. Bij hybride rassen gebruikt de zaadleverancier een specifieke moeder- en vaderplant om steeds nageslacht te maken met vrijwel dezelfde eigenschappen. Waar exemplaren van zaadvaste planten onderling allemaal een klein beetje verschillen, is dat bij hybride rassen veel homogener. Het voordeel daarvan is dat bij hybride rassen de kans veel groter is dat al je bloemkolen, of al je pompoenen op hetzelfde moment oogstklaar zijn. Ze hebben veel meer de neiging om allemaal vruchten van dezelfde grootte of hetzelfde gewicht te geven. Hybride rassen passen daarom heel goed bij een industriële oogst en verwerking. Want omdat de oogst veel homogener is, kun je de machines die je voor de oogst en verwerking gebruikt beter ontwerpen of instellen. En hetzelfde geldt voor smaak of houdbaarheid. Daarin lijken de planten veel meer op elkaar dan bij zaadvaste rassen. Als je een consistente kwaliteit van een bepaalde eigenschap belangrijk vindt, dan kies je dus eerder hybride zaad dat precies die consistentie heeft van die eigenschap.

Maar er is ook een belangrijk nadeel van hybride rassen. De zaadleverancier heeft veel tijd en energie gestopt in het 'ontdekken' van de juiste combinatie van vader- en moederplant. En dat kunnen ze alleen maar terugverdienen met het verkopen van het nageslacht van deze planten: het zaad. Om die verkopen te waarborgen, houden ze de vader- en moederplant angstvallig geheim. Dus daarmee blijft de (moes)tuinder afhankelijk van de zaadleverancier om goede zaden te verkrijgen. Je zult er dus altijd voor moeten betalen. Terwijl dat in de natuur natuurlijk niet zo werkt.
Er zijn zelfs veredelaars die patenten op de genetische code van zaad proberen vast te leggen om ervoor te zorgen dat niemand anders 'hun' ontdekking kan gebruiken. 

Overwegingen
De discussie tussen zaadvast en hybride gaat dus vaak over de toegang tot zaad en de afhankelijkheid van tuinders ten opzichte van (grote) veredelingsbedrijven.
Bij De Groentemeester maken we gebruik van zowel zaadvaste als hybride rassen. Maar ik neig de laatste tijd wel iets meer naar zaadvaste rassen. Het lijkt me leuk om met zelfgewonnen zaad verder te kweken. Misschien krijgen we daardoor dan wel soorten die steeds meer specifiek zijn ingesteld op ons plekje op de wereldbol. En wat ook belangrijk is, is dat het ons minder afhankelijk maakt van derde partijen. Dat vind ik qua toegang tot ons voedsel ook wel een belangrijk punt om op de lange termijn aan te werken. En daarbij kan het ook nog eens in de portemonnee schelen. Want van een zaadvast ras hoef je voor het volgende teeltseizoen geen nieuwe zaden te kopen als je dat niet wilt. Je kunt ze zelf winnen en weer gebruiken.

Vorig seizoen heb ik van onze lekkere kerstomaat een fors aantal zaden gewonnen. Die heb ik gedroogd en netjes bewaard. En komend seizoen gaan we dus voor het eerst tomaten zaaien van zaad dat we zelf gewonnen hebben. Bij tomaten schijnt dit vrij ongecompliceerd te zijn. Bij gewassen zoals courgettes of pompoenen is er iets meer aandacht nodig bij het proces van bestuiven. En zo heeft ieder gewas daarin zijn eigen aandachtspunten. Als je daar meer over wil weten, raad ik je aan om het boekje 'Zelf zaden telen' van Velt aan te schaffen. 

Rassenproeven

Afgelopen jaar deed ik mee met rassenproeven. Ooit is dit project geïnitieerd door stichting Zaadgoed. En toen ik van dit project hoorde, heb ik me meteen aangemeld. Binnen het project doen tuinders uit heel Nederland en België mee. En iedere tuinder kiest een handvol gewassen waarvan ze verschillende variëteiten willen proberen. Ik deed afgelopen jaar mee met bieten, snijbonen, aubergines en paprika's. Van ieder gewas kregen we uitgangsmateriaal van tot wel 9 verschillende variëteiten. En dat ging uitsluitend om zaadvaste rassen. Het idee was dat je je als tuinder veel bewuster werd van de verschillende eigenschappen die planten kunnen hebben door ze naast elkaar te telen. En voor de oogstgenoten (en andere belangstellenden) was er een smaakevenement waarbij de verschillende variëteiten van de gewassen blind geproefd konden worden. 

Mijn deelname aan het project heeft bij mij wel wat bewustwording opgeleverd over het werken met zaadvaste rassen. En vandaar dat ik nu ook meer neig naar het gebruik van zaadvaste rassen. 

Vruchtwisseling, monocultuur en polycultuur

Iedereen die een moestuin of een tuinderij heeft, zal herkennen dat vrijwel alle oogst in enige mate te lijden heeft onder aantastingen. Plagen en ziekten kunnen in je gewassen komen en je oogst (deels) bederven. Eén van de uitdagingen voor een tuinder is dan ook om die ziekten en plagen het hoofd te bieden.

‘Slimme’ wetenschappers hebben daarvoor allerlei middeltjes uitgevonden die je eenvoudig over je gewassen kunt sproeien. En die neutraliseren die beestjes en schimmels dan. Pesticiden noemen we die. Dat daar ook een hoop nadelen aan zitten, begint langzamerhand duidelijk te worden. En daarom zijn er gelukkig steeds meer mensen die geen pesticiden meer willen gebruiken.

Maarja, wat dan? Want die plagen en ziekten knabbelen wel gewoon verder aan je oogst als je niet op let. Gelukkig bestaan er veel methoden om die plagen en ziekten te minimaliseren. Voordat de pesticiden werden uitgevonden bedreven mensen namelijk al zo’n 10.000 jaar landbouw. En in die 10.000 jaar is best wat kennis opgebouwd en zijn vele mensen gevoed. Eén van de methoden die altijd al gebruikt werd, was het gebruik van een vruchtwisselingssysteem in kleinschalige tuinderijen. Om goed uit te leggen hoe dat werkt, wil ik eerst twee andere begrippen toelichten, namelijk: monocultuur en polycultuur.

Monocultuur

Bij een systeem van monocultuur verbouwt een boer of tuinder op zijn veld maar één gewas. Bijvoorbeeld alleen spruiten. Het voordeel daarvan is dat de boer zich kan specialiseren op dit gewas. Hij weet op welk moment hij moet zaaien, wieden en oogsten. Hij herkent aantastingen en kan daarop snel handelen. En zijn machines kunnen helemaal ingericht worden op de teelt van spruiten.

Maar vanuit het perspectief van het voorkomen van ziekten en plagen is dit het meest kwetsbare systeem dat je kunt bedenken. Want stel nou dat er een koolwitje landt in dit veld. Dat koolwitje kan zijn voelsprieten niet geloven. Want overal waar hij kijkt, waar hij ook heen vliegt, en waar hij ook landt, daar ziet ie zijn favoriete kostje: allemaal koolplanten. Nooit meer honger! Als goede ouder zal hij of zij denken: hier ga ik zorgen voor mijn nageslacht. En dan komen de rupsen. Zo’n heel leger rupsen doen de planten geen goed en zorgen voor een verminderde opbrengst en allerlei verontreiniging van rupsenpoepjes in de oogst.

Of stel nou dat er een schimmel in de bodem zit die zich alleen maar kan vermeerderen op koolplanten: knolvoet. Die slapende schimmel hangt daar tussen de voedingstoffen, de kleideeltjes en de zandkorrels in. En dan krijgt ie door dat er een wortel van zo’n koolplantje in de buurt komt. Daar wordt hij wakker van. En dan wordt hij actief. Hij zoekt de wortels op en komt er achter dat er heel veel wortels van koolplanten zijn. Hij is in de schimmelhemel beland! De schimmel dringt binnen in de planten, zorgt daar voor allerlei vergroeiingen in de wortelstelsels en het gevolg daarvan is dat de koolplanten zich niet goed ontwikkelen, makkelijk omvallen en een veel lagere opbrengst geven. De schimmel voltooit zijn cyclus door uiteindelijk uit rottende plantendelen sporen uit te stoten. Die sporen gaan weer slapend de bodem in. Wachtend op volgend jaar als de boer weer nieuwe kolen gaat zetten.

Als je jaar na jaar op dezelfde plek gewassen teelt uit dezelfde plantenfamilie, dan zorgen deze plagen ervoor dat je oogst steeds verder zal afnemen. En dan kun je eigenlijk alleen nog maar grijpen naar pesticiden die de plagen doden.

Polycultuur (of combinatieteelt)

De natuur werkt anders. Gezonde systemen in de natuur, zoals een gezond bos of een gezonde slootkant, kennen een hoge mate van diversiteit. Er staan altijd planten van allerlei verschillende plantenfamilies door elkaar in zo’n systeem. In de moestuin kunnen we dit ook doen. Dus niet alle kolen bij elkaar. En alle prei bij elkaar. En alle wortels bij elkaar. Nee, je zet ze expres door elkaar heen. Als zo’n koolwitje dan per toeval op zo’n koolplantje landt, ziet ie dat de plant ernaast iets is dat hij minder lekker vindt. Of misschien vindt hij het zelfs wel helemaal niet te eten. Hij moet dan weer op zoek naar de volgende plant die hij wel lekker vindt. Daar raakt hij van in de war. En hij zal liever naar een plek op zoek gaan waar het makkelijker is voor zijn nageslacht.

Hetzelfde geldt voor de knolvoetschimmel. Want die zal zich niet in de schimmelhemel wanen, omdat er ook allerlei andere planten (met bijbehorende schimmels) in die bodem actief zijn. Dat maakt dat het voor de schimmel veel moeilijker is om dominantie te vergaren. En dat is voor de gezondheid van de koolplanten in het systeem goed nieuws.

Dus polycultuur met alle diversiteit is een groot antwoord op allerlei plagen en ziekten. En als je een kleine moestuin hebt, zou ik adviseren om op deze manier je tuintje in te richten. Jij weet toch wel wat je waar neergezet hebt. Dus met oogsten moet dat ook goed gaan.

Maar als je een wat grotere tuinderij hebt (zoals De Groentemeester van een halve hectare) dan wordt een polycultuur wat onwerkbaar. We hebben ook enige mate van efficiency nodig. En bij een zelfoogsttuin als De Groentemeester telt ook nog mee dat het voor de oogstgenoten duidelijk moet zijn wat waar te oogsten is. Als alles door elkaar staat, maken we het ons zelf heel moeilijk om dat goed te kunnen aangeven. Dus daarom is een echte polycultuur niet echt een optie in zo’n systeem.

Wisselteelt

En daar komt het vruchtwisselingsysteem om de hoek kijken. Kortgezegd komt het er op neer dat je gewassen die tot dezelfde plantenfamilie behoren (of die last hebben van dezelfde plagen) toch gewoon  bij elkaar neerzet. Maar ieder groeiseizoen zorg je ervoor dat ze op een andere plek in je tuin staan. Zo profiteer je van een zekere efficiëntie, maar kun je er bij een slimme indeling ook voor zorgen dat je plagen net een stapje voor blijft. Want die knolvoet bijvoorbeeld, voltooit zijn cyclus in een jaar. Aan het eind van het jaar legt hij de slapende schimmel weer in de grond die gaat liggen wachten tot het jaar erna weer koolplanten komen. En in een wisselteeltsysteem komen er gedurende een aantal jaren dus geen koolplanten op die plek. Die knolvoetschimmel verpietert dan hopelijk grotendeels.

En hetzelfde geldt voor plagen als rupsen. Overblijvende eitjes en poppen worden het volgende jaar wakker in een bed met gewassen die ze helemaal niet lekker vinden.

Op kleinschalige tuinderijen combineren we de voordelen van monocultuur en polycultuur in één systeem van vruchtwisseling. We hebben de voordelen van de efficiëntie van monocultuur en de voordelen van de diversiteit van de polycultuur, want de plotjes met één gewas zijn relatief klein.

Andere voordelen van een vruchtwisselingsysteem zitten hem in beschikbaarheid van voeding. Koolplanten en vruchtgewassen vragen om veel voeding en putten de bodem dan ook meer uit dan bijvoorbeeld, uien of sla. Alle peulgewassen brengen zelfs ook voeding in de bodem in. Door deze plantenfamilies in een goede volgorde te laten rondgaan door ieder plekje van je tuin, kun je een systeem creëren dat steeds gezonder wordt. Dat vraagt iets meer van een boer of tuinder dan kennis van één bepaald gewas. Maar dan kun je dus wel voedsel telen zonder gebruik te maken van pesticiden. Zoals we al tienduizend jaar gewend waren om te doen.

Nieuwe uitdaging voor volgend seizoen

Dit was vorig jaar mijn levering in week 13.
Dat zullen we nu anders moeten organiseren.

Velen zullen het bericht wel ergens hebben zien voorbij komen. Plantenkwekerij Jongerius heeft per 31 oktober 2025 alle activiteiten gestaakt. Dit bedrijf voorzag zo'n 700 tuinderijen van biologisch plantgoed. En onder die tuinderijen waren veel kleinschalige initiatieven. Zoals zelfoogsttuin De Groentemeester ook is.

Dit maakt het komende seizoen weer helemaal anders ten opzichte van de voorgaande seizoenen. Want er is niet zomaar een makkelijke oplossing voor het gat dat Jongerius ogenschijnlijk lijkt te gaan achterlaten. Wat wel bijzonder is, is dat het bedrijf helemaal niet aangeeft wat de reden is waarom de activiteiten gestaakt zijn. De medewerker van wie we het nieuws kregen op de 31e, schreef wel dat Jongerius gewoon een gezond bedrijf was. En dat de orders voor 2026 ook al goed gevuld waren. Dat maakt de speculatie dat het om een gewoon faillissement gaat in mijn ogen niet waarschijnlijk. Er is tot op heden ook nog geen faillissement aangevraagd. Maar duidelijkheid erover ontbreekt in alle toonaarden. En het is al helemaal gissen naar de werkelijke reden van het staken van de activiteiten.

Qua timing is dit overigens het beste moment in het jaar. Voor de meeste telers is het seizoen zo'n beetje net afgelopen. En je hebt nu dus de meeste tijd om je voor te bereiden op de situatie dat er geen (of veel minder) plantgoed geleverd kan worden. Dat is een uitdaging, maar ik zie dat niet somber in.

Bij De Groentemeester gaan we in eerste instantie maar eens werken aan een oplossing voor het worstcase-scenario. Dat betekent dat we er van uitgaan dat we helemaal geen plantgoed kunnen krijgen. En dat betekent dat we veel meer zelf moeten gaan opkweken. Veel deden we al zelf. Vruchtgewassen, snijbiet, NZ-spinazie en alle bloemen, bijvoorbeeld. En veel groenten zaaiden we gewoon direct in het veld, zoals wortelen, bieten, alle bonen, rucola, radijs en raapstelen. Verder hebben we ook best wel wat pootgoed zoals dat van aardappelen en uien. Ook die teelten lopen volgend jaar gewoon zoals altijd. Maar voor de kolen, de slaplantjes en gewassen zoals knolselderij en prei moet er een oplossing gevonden worden. En daarvoor gaan we eerst maar eens kijken of eigen opkweek van deze gewassen haalbaar is. Daar zijn in ons geval ook investeringen voor nodig in de mogelijkheden voor eigen opkweek. Meer zaaitrays, een perspottenpers, kweekbakken en mogelijkheden voor (enigszins) verwarmde opkweek. Daar werken we nu aan. Ruimte gaat de grootste uitdaging worden, zoals het er nu uit ziet. Maar: schouders eronder en kijken hoever we komen!

Tegelijk zijn we ook aan het kijken hoe we toch zoveel mogelijk plantgoed kunnen laten leveren. In Nederland zijn er twee biologische preileveranciers. Die zitten beiden in Noord-Limburg. In het Westland zit een kwekerij die vooral kruiden en zoete aardappels doet. En in Duitsland bestaat een plantenkwekerij zoals Jongerius: Wunderlich. En in België is er De Koster. Zij kunnen mogelijk iets betekenen om de Nederlandse markt van biologisch plantgoed te voorzien. Voor deze kwekerijen zijn de kleinschalige tuinderijen minder interessant dan de grotere biologische kwekers. En daarom zijn we regionaal aan het kijken waar we bestellingen kunnen clusteren, zodat we samen een wat 'grotere klant' worden.

Ik heb goed contact met een flink aantal kleinschalige tuinderijen in Zuid-Holland. En we trekken momenteel gezamenlijk op om te kijken hoe we onze vraag naar plantgoed kunnen bundelen. Op die manier hopen we dat we interessant genoeg blijven voor de plantenkwekers die overblijven.

Kortom het wordt een uitdagend seizoen. Maar ergens vind ik dat ook wel weer leuk. Gedwongen door de omstandigheden vinden er nu veranderingen plaats die best wel eens positief kunnen uitpakken. 

En daarbij: misschien maakt Jongerius wel een soort doorstart en blijkt het probleem uiteindelijk minder groot dan het nu lijkt. Hoe dan ook: de tijd zal het leren.

En wij? Wij leren mee.

Over vakantie, moestuin, voeding, datacenters, ijstijd en klimaatactie

Dat was ook lekker. We zijn er met het gezin een (mid)weekje tussenuit gegaan. 

We boekten een mooi appartementje in Kasteel Doorwerth. En van maandag tot en met vrijdag heb ik geprobeerd zo veel mogelijk afstand te nemen van de zelfoogsttuin. 

Maarja, ze hadden daar ook een kasteeltuin. Daar moest ik natuurlijk wel even een kijkje nemen. Het was zo'n moestuin die in vroeger tijden moest zorgen voor een deel van het voedsel voor de kasteelbewoners. Leuk om te zien, hoor. Maar ik ben toch ook wel heel blij met onze eigen tuinderij. 

De zelfoogsttuin was deze week tijdens de oogsttijden op woensdag en vrijdag trouwens gewoon open. Dat was mogelijk omdat een aantal trouwe vrijwilligers bereid was om als gastheer of gastvrouw op te treden. Heel fijn om mensen om je heen te hebben die een extra handje willen uitsteken.

En nu zijn we alweer begonnen aan het tweede deel van het seizoen. Over een paar dagen is het laatste mogelijke zaaimoment voor de meeste gewassen. En dan gaan we gek genoeg al weer richting de winter. Het licht loopt dagelijks terug. En je ziet dat ook aan de ontwikkeling van de gewassen in deze periode van het jaar. Mooi om zo met de seizoenen mee te leven.

Het is overigens nog mogelijk om een graantje mee te pikken van de overvloed aan oogst. Er zijn nog 2 of 3 plekjes vrij voor zomer-oogstgenoten. Dat betekent dat je 6x mee kan oogsten in de periode tot en met 28 september. En het mooie is: op 28 september houden we ons oogstfeest. En daar ben je dan ook van harte welkom. Een zomer-oogstaandeel kost 120 euro. Doe je mee?

--

De leestips

Microplastics in je bloed

Je voedsel zonder verpakkingen kun je ook verkrijgen door lid te worden van een zelfoogsttuin.

Rijke westerse landen zijn aanjagers van nieuwe olie- en gasprojecten, maar inwoners willen klimaatactie

Ongelooflijk dit.

NS maakt treinreizen fors duurder en schrapt 500 banen

Openbaar vervoer zou geen bedrijf moeten zijn waarbij het er toe doet of het winst of verlies maakt. Openbaar vervoer moet beoordeeld worden op het feit of de verbindingen van deur tot deur makkelijk genoeg zijn. Als ze meer reizigers willen hebben, dan zou het helpen om het goedkoper te maken. Niet duurder.

Utrecht wil meer rookvrije terrassen: 'Wij verzoeken mensen vriendelijk om elders te roken'

Goed zo. Dat zouden ze op veel meer plaatsen moeten doen.

Beurs afgelopen week in mineur, vooral de techfondsen

Als we weten dat oneindige groei niet houdbaar is, en we op zoek moeten naar een andere manier van vooruitgang meten, waarom wordt deze berichtgeving dan gebracht alsof het een slechte ontwikkeling is? De genoemde bedrijven zijn niet per se voorbeelden van investeringen in een betere toekomst. Tech en olie brengen een hoop vervuiling, uitbuiting en onrechtvaardigheid met zich mee.

De ene peen is de andere niet

Is dit slecht nieuws voor wie teelt op substraat? Lijkt me wel.

Gezonde bodem, gezonde planten, gezonde mensen. In die volgorde.

Gigantisch datacenter in Spaans dorp, inwoners blij, milieuactivisten niet

Triest. Deze inwoners worden blij gemaakt met een dooie mus. Maar op het moment dat ze daar achter komen, is het te laat voor ze.

AI lijkt een goede ontwikkeling, maar de keerzijdes ervan zijn ook groot. Het trieste is dat er geen principiële keuzes gemaakt worden. We laten het gewoon gebeuren.

Krijgen we een nieuwe ijstijd?

Goede heldere uitleg. Niet iets om vrolijk van te worden.

Gezond eten – Tsja wat is gezond?

Mooie reflectie. Hoe zit dat bij jou?

--

De kijktip

Joel Salatin's Recipe for Quitting your Job and Farming Full Time

Klinkt best goed.

Over bloemen, teeltplan, biomassa, bewerkt voedsel, landbouw, water en ecosysteemdiensten

Ondertussen onder het zolderraam. Daar staan een aantal trays met voorgezaaide bloemen die rustig staan te groeien. Vorig jaar startte ik bij De Groentemeester ook een bloemenpluktuin. 

Eigenlijk deden we toen maar wat. Toen er in het kweekkasje ruimte vrij kwam, ben ik wat voor de hand liggende bloemen gaan zaaien. Zoals zonnebloemen en zinnia's bijvoorbeeld. En dat resulteerde erin dat we vanaf ongeveer begin juli de eerste bloemen konden laten plukken. 

Dit jaar wil ik dat anders doen. Het zou mooi zijn als we al eerder bloemen kunnen laten plukken. Daarom heb ik voor de bloementuin dit jaar ook een teeltplan gemaakt. En aan ruimte om voor te zaaien hebben we straks geen gebrek. Want we hebben er (bijna) een opkweekkas bij. Dat moet dus helemaal goed gaan komen.

Als alles goed gaat, hebben we vanaf half mei al bloemen te plukken. En het goede nieuws is dat je daar geeneens oogstgenoot voor hoeft te zijn. De bloementuin is straks beschikbaar voor iedereen die dat leuk vindt. Je rekent gewoon af voor wat je plukt.

Wil je het volgen? Ik hou jullie hier natuurlijk op de hoogte. Maar je kunt De Groentemeester ook volgen op instagram.

--

De leestips

Kolencentrales willen toestemming voor overstap op biomassa

Volgens mij zit de crux hem erin dat de bron van de biomassa duidelijk moet zijn. Als het gaat om afvalhout uit de houtindustrie is er relatief weinig aan de hand. Maar als het systeem misbruikt wordt om ‘afvalhout’ uit gezonde bossen te halen, dan is dit een heel slecht plan. En eerlijk gezegd geloof ik niet dat er genoeg politieke wil is om die toeleveringsketen zo transparant te maken dat we dat precies gaan weten. Als dat in ons huidige anonieme systeem überhaupt al mogelijk is.

Onze taal over verkeer gaat uit van één metafoor

Taal doet er toe omdat het ons denken bepaalt.  Snelwegen zijn dus geen verkeersaders. Opstoppingen zijn geen verkeersinfarcten. Er is namelijk ook geen hart dat de auto’s rond pompt. 

Extinction Rebellion Landbouw

Goed om dit soort getallen eens te laten binnenkomen. Het zou helpen als ze er ook bij zouden zetten waar deze cijfers vandaan komen.

Over ultrabewerkt voedsel

Ik eet al jaren vrijwel uitsluitend onbewerkt voedsel. Groente, fruit, noten, vlees en vis. En ik vaar er wel bij. Waar sommige anderen ieder griepje lijken mee te pakken, ben ik vrijwel nooit ziek.

Agroforestry Netwerk Utrecht voor meer natuurinclusieve landbouw

Dit mogen ze in Zuid-Holland ook best doen. Vooral Midden-Delfland kan wel wat bomen gebruiken.

VN-Biodiversiteitstop 2024: nieuwe kansen voor biodiversiteit

Triest toch dat landbouw een grote veroorzaker blijkt van biodiversiteitsverlies en klimaatschade. En dat terwijl we manieren kennen waarop landbouw juist kan bijdragen aan herstel van biodiversiteit en klimaat.

February was warmest on record globally, say scientists

Ik noem hier toch maar weer een artikeltje hierover. Voor het geval je het gemist zou hebben. De aarde warmt op.

We need to talk about water – and the fact that the world is running out of it

Water. Dat is een dingetje aan het worden.

De boer als landschapsbeheerder, gat in de markt of permanent vrijwilligerswerk?

Ik snap de neiging om betaald te willen worden voor ecosysteemdiensten. Zeker als er inkomstenderving plaatsvindt. Maar ik denk tegelijk ook dat we niet alles in het ‘geld-domein’ moeten stoppen. Lucht, water en bodem zouden geen verhandelbare dingen moeten zijn. Maar dat is een andere discussie. Dat gaat over commons en geefeconomie. Maar die discussie raakt wel aan het onderwerp ecosysteemdiensten.

--

De kijktip

Think twice before you start a homestead

Dit project vind ik echt leuk om te volgen. In deze video geeft hij aan dat niet alles rozegeur en maneschijn is als je zelfvoorzienend en afgelegen gaat wonen. Sommige dingen herken ik wel door mijn eigen project van de zelfoogsttuin. Vooral die oneindige todolijst.

Maar ik zou niet anders meer willen.

Over tuinbonen, beginnen, geluk, kernenergie, zuivel, microplastic, klimaatlabel en veerkracht

Zoals beloofd. De tuinbonen zijn inmiddels gekiemd. En hiernaast dus het fotootje. Altijd een mooi moment in het jaar om die eerste kiemende plantjes te zien opkomen.

Afgelopen zaterdag kwamen we weer met een grote groep vrijwilligers bij elkaar. We verplantten een stuk van de bosrand. En daarna was er zelfs nog ruim tijd om de rest van het puin en het afval in de containers te deponeren waar we vorige week geen tijd voor hadden. 

We zijn er zo langzamerhand echt wel klaar voor om aan het seizoen te beginnen. Als het land nu een beetje vlot wil opdrogen, dan kunnen we de eerste bedden gereed gaan maken. Voorlopig lijkt het nog te nat om daarin iets te kunnen doen. Komende vrijdag komt de vrachtwagen onze compost bezorgen. En dat willen we dan zo snel mogelijk gaan verdelen over de bedden waarin we gaan beginnen. 

Maar zolang we dat nog niet kunnen doen, zijn er nog allerhande andere klussen die we ook alvast kunnen doen. Vanaf deze week zijn we weer wekelijks op maandag, donderdag en zaterdag bezig met een gezellige groep vrijwilligers. Voorlopig wel alleen de ochtenden, maar het begin is er!

Lijkt het je leuk om ook een keer mee te helpen? Kijk op www.degroentemeester.nl.

--

De leestips

Boeren verspreiden zonder het te weten microplastics over akkers, agrosector wist een verbod te vertragen

Sowieso zou het gebruik van kunstmest aan banden moeten worden gelegd.

Overgang van zoet naar zout in de Waddenzee onder druk door veranderend klimaat

Alles is met alles verbonden. En wij mensen knippen alles in stukjes.

Industrie blijft krimpen, vooral chemische industrie

Het wordt opgeschreven alsof dit erg is. Maar is dat zo? Hier zitten toch ook positieve kanten aan?

Maasvlakte I als mogelijke locatie voor twee kerncentrales

Misschien een beetje raar, maar ik heb mijn standpunt omtrent kerncentrales nog steeds niet bepaald. Ik denk dat we niet zonder kunnen als we niet bereid zijn om fors in ons energieverbruik te snijden. Maar kernenergie maakt ook afval. Afval waarvoor we geen goede strategie hebben om er vanaf te komen. En nu lijkt het er dus op dat er wel eens een kerncentrale in onze buurt gebouwd zou kunnen gaan worden. Het rijk vraagt burgers wat ze daar van vinden. Tja.

Zuivelconcern FrieslandCampina boekt miljoenenverlies

In hoeverre speelt hier mee dat burgers steeds kritischer worden in hoe hun voedsel wordt geproduceerd én welk voedsel ze wel en niet willen eten? Daar zou ik dan nieuwsgierig naar zijn. Ik zit in een bubbel waarin veel mensen ófwel zuivel steeds meer links laten liggen (om dierenwelzijn) ófwel naar (rauwmelkse) zuivel zoeken die direct bij de boer vandaan komt. Heeft FrieslandCampina daar ook last van?

New study reveals diet link to PFAS ‘forever chemicals’ in human body

Bijzondere bevindingen. Vooral wanneer gevonden wordt dat suiker en frisdrank PFAS-gewijs gezonder is om te eten dan sommige soorten groenten en vlees. Dit pleit mijn inziens voor diversiteit. Eet zoveel mogelijk verschillende dingen.

‘Energy turmoil’ looms unless demand is checked, says Cop28 president

Hier heeft hij een punt. De vraag naar energie móet naar beneden als we de klimaatdoelen willen halen. En dat zouden we moeten willen. Dus dan moeten we ons energieverbruik verminderen. Bijvoorbeeld door minder spullen te kopen, minder (ver) te reizen, meer uit het seizoen te eten en ons huis goed te isoleren.

Banken vragen om klimaatlabel.... voor huizen...

Heeft deze meneer op Linkedin misschien een beetje gelijk? Zou zo maar kunnen. 

Tegelijkertijd kun je niet alleen maar naar de banken wijzen. Als we echt iets aan klimaatverandering willen doen, moeten we veel energiezuiniger gaan leven. En ik vraag me af of we dat genoeg willen om dat te kunnen.

Daarnaast is het feit dat banken naar buiten beginnen te brengen dat er klimaatrisico’s zijn, voor mij een teken dat er intern in hun organisaties ook iets aan het veranderen is. En dat zijn stappen in de goede richting. Zulke stappen die door mensen bij die banken genomen worden, moeten we aanmoedigen. Iedereen zit in hetzelfde team.

We need more impact-driven advertising

Mooi.

Plantwatch: redwoods make amazing recovery after California wildfire

De veerkracht van de natuur is groot.

‘Taking the pulse of the planet’: could we monitor biodiversity from space as we do the weather?

Interessante ontwikkeling. De aarde wordt hier feitelijk benaderd als één groot levend systeem. Een superorganisme waar wij deel van uitmaken.

Colombia vows to put nature at the heart of global environmental negotiations

Alles is met alles verbonden. Zeer verstandig om natuur en biodiversiteit als één van de pijlers te zien voor het tegengaan van klimaatverandering.

Campagne moet vrouwen helpen minder kleding te kopen, heeft dat wel effect?

Het grootste probleem met dit probleem is dat het door veel mensen niet als probleem wordt gezien. Ga daar maar aan staan als de doelgroep van de campagne mensen zijn die zeggen dat shoppen hun hobby is. Die mensen moeten echt van heel ver komen…

Voorjaarsvakantie voorbij, we boeken al volop voor de volgende

Dit is geen nieuwsvoorziening. Dit is gewoon verkapte marketing voor de reisbranche. Welke cijfers liggen hieraan ten grondslag? Ik zou willen weten welk percentage Nederlanders deze reizen boekt. Het maakt namelijk nogal uit of 5% van de populatie dit doet of dat het om 75% gaat. Hier wordt namelijk de suggestie gewekt dat je er niet bij hoort als je je meivakantie nog niet geboekt hebt. Maar is dat zo? Daar geeft het artikel geen antwoord op.

--

De kijktip

How To Become The Luckiest Human Alive

Is geluk af te dwingen? Ik denk het wel. In deze video delen ze een aantal ‘stappen’ die je kunt nemen om dat te doen. Als ik kijk naar mijn eigen ervaring vind ik wel dat het hout snijdt wat ze hier zeggen.

Over handzaaimachine, natuur, pesticiden, landbouwtransitie, opwarming, fossiel en biodiversiteit

Langzamerhand komt er weer steeds meer activiteit op het terrein van De Groentemeester. Vorige week hebben we met een aantal vrijwilligers nog een berg blad weggewerkt. De bessen en planten in de bosrand zijn nu ook voorzien van een mooie mulchlaag.

En de palmkoolplanten die er nog stonden van vorig seizoen zijn deze week ook opgeruimd. 

Verder zaaiden we ruim 800 tuinbonen voor in potjes in de kas. Als ze opkomen, zal ik hier een fotootje delen. De eerste stappen in het nieuwe seizoen zijn dus gezet.

Deze week werd de nieuwe handzaaimachine bezorgd. Voor de kenners: het is een Thilot. Hij ziet er uit als een apparaat uit vervlogen tijden, maar deze machines worden dus gewoon nog geproduceerd. Deze komt nieuw uit de fabriek. En de leverancier vertelde dat ze er ieder jaar nog zo'n 25 verkopen. Hoezo, vervlogen tijden...?

Vorig jaar gebruikte ik ook al zo'n machine in de zelfoogsttuin. Maar die had ik geleend van mijn oud-stagebieder Bas. Vorig jaar zat hij even zonder tuin en daardoor kon ik zijn machine gebruiken. Dit jaar moest ik zorgen dat ik er zelf een had, want hij start dit seizoen met een tuin op een nieuwe plek.

De zaaimachine gaan we gebruiken om er onder andere bieten, wortelen, rucola, raapstelen en groenbemesters mee te zaaien. Alles netjes op rijen en met een snelheid waarop het met de hand in ieder geval niet lukt.

Over de tuin van Bas gesproken, trouwens. Hij start vlakbij Zoetermeer. Mocht je daar in de buurt wonen, ga dan eens kijken op zijn website: www.hazelland10.nl. Op 30 maart houdt hij open dag. En hij heeft nog plek voor oogstgenoten op zijn tuin. Grijp je kans, zou ik zeggen!

--

De leestips

Kanttekeningen bij de rol van voedselbossen in de landbouwtransitie

Dit geldt niet alleen voor voedselbossen, denk ik. Ook kleinschalige csa’s zijn zo’n niche. Haar tweede kanttekening onderschrijf ik volledig.

De veldgids voor invasieve bomen en struiken in Nederland

Altijd handig zo’n overzicht. Al zijn niet alle genoemde soorten overal even invasief. Japanse rimpelroos is dat bijvoorbeeld wel in de duinen, maar niet in een bosachtig gebied op kleigrond.

Zorgeloos genieten van grote grazers? Zo doe je dat!

Deze voorlichting is helaas nodig.

Egelonderzoek in Vlaardingen

Leuk, dat is hier in de buurt. Wat ik mis in dit artikel is waarom de gemeente dit wilde weten.

Europese Commissie trekt voorstel halveren pesticiden in

Ik begrijp te weinig van politiek om deze zet op waarde te schatten. Wat voor mij wel duidelijk is, is dat het een goed idee is om het pesticidengebruik flink te verminderen. Mij maakt het niet uit of dat via een wet van de Europese Unie gaat of dat boeren dat initiatief zelf nemen. Nu de wet is teruggetrokken, moeten de boeren er zelf maar mee aan de slag. En er is een grote groep boeren die dat gelukkig ook snapt. Doorgaan met het huidige pesticidengebruik is sowieso -zeker op termijn- een doodlopende weg.

Belangrijke moestuintermen voor een succesvolle teelt

Voor wie de eerste stappen zet op moestuingebied. 

Groene plannen voor boeren van tafel: 'Brussel wilde te veel, te snel'

Hoe dan ook is het klip en klaar dat doorgaan op de huidige weg ook niet mogelijk is. De ecologische grenzen kun je niet opschuiven. Een deel van het probleem zit hem in ‘de markt’. Er wordt gezegd dat de markt de boeren dwingt tot het goedkoop produceren van voedsel. Maar die markt is nou net ‘een ding’ dat door mensen verzonnen is. En dat betekent dat we dat ‘ding’ ook kunnen verbouwen tot iets dat wel binnen de ecologische grenzen zijn werk doet. Ik ben geen econoom, maar ik denk wel dat de belangrijkste inspanningen daar gedaan moeten worden.

Na je 67ste doorwerken wordt steeds normaler

Het is toch logisch dat je door gaat met werken als je gewoon plezier hebt in je werk?

World ‘not prepared’ for climate disasters after warmest ever January

Don’t look up. Ken je die film? Volgens mij zitten we er midden in.

Een na grootste pensioenfonds stapt grotendeels uit fossiele bedrijven

Gelukkig zijn we niet alleen afhankelijk van politieke krachten om veranderingen een zetje te geven.

Het ’15-minuten principe’ gaat ook op voor het landelijke gebied

Toch leuk dat kleinschalige tuinbouw hier ook genoemd wordt als wenkend perspectief.

Who’s the smallest of them all? Meet the world’s amazing tiniest creatures

Grappig overzicht. Wat is er in de natuur toch veel bijzonders te vinden. Als je de moeite neemt om er naar te kijken, natuurlijk.

Vets urged to cut pesticide flea treatments amid river pollution fears

Oké, dat is te doen. Vlooienmiddeltjes alleen toedienen aan je hond of kat wanneer ze last hebben van vlooien. Niet (meer) preventief. Of kun je ook helemaal zonder als je de vlooien consequent uit de vacht zou kammen?

Acht maanden warmterecords, opwarming al jaar hoger dan 1,5 graad

Don’t look up. Ik wou dat ik hier laconiek over kon zijn. Maar wat we hier zien gebeuren is de grootste bedreiging  die de mensheid treft. Ooit. En grote delen van de mensheid wuiven het weg alsof het een klein ongemak is dat vanzelf weer verdwijnt. Daar snap ik niets van.

“We moeten gaan zorgen voor alles wat nú leeft”

Stof tot nadenken.

Meer pensioengeld weggehaald bij olie- en gasbedrijven

Bemoedigend. Pensioenfondsen zijn dan ook van nature organisaties die (ver) vooruit kijken. Dus ik zie dit echt wel als een positief signaal dat verandering in de goede richting gaande is.

Maakt een rijke biodiversiteit ons direct gezonder?

Dit is dus ook een reden om uit een zelfoogsttuin te willen eten. Het is een biodivers productiesysteem voor gezond voedsel.

Atlantic Ocean circulation nearing ‘devastating’ tipping point, study finds

"We moeten klimaatverandering veel serieuzer nemen." Daar besluiten ze dit artikel mee. Maar... Hoe moet dat dan?

--

De kijktip

Singing to change hearts and minds!!

Het is geen vrolijke boodschap, maar de manier waarop zij hun stem laten horen, vind ik erg sympathiek. Bestaat zoiets ook in Nederland?

Over paddenstoelen, motivatie, klimaattop, moestuin, (kerst)bomen en het biologische keurmerk

Ik was weer eens in Voedselbos Vlaardingen. 

Afgelopen vrijdag vond daar een workshop voor vrijwilligers plaats over het enten van paddenstoelen op stammetjes. Hiernaast zie je het eindresultaat.

We hebben totaal ongeveer 40 stammetjes geënt. Op de eikenstammen gaat shiitake groeien en op de populierenstammen onder andere verschillende oesterzwammen, populierenleemhoed en fluweelpootje. 

Deze workshop wordt aangeboden in het kader van een paddenstoelenprogramma. In dat programma worden onder andere vrijwilligers opgeleid om paddenstoelen te kunnen kweken en wordt er materiaal aangeschaft voor die kweek. Ik was daar ook best geïnteresseerd in. Niet alleen omdat ik het een mooie toevoeging vind voor Voedselbos Vlaardingen, maar het zou in de toekomst ook een extra verdienmodel kunnen zijn voor de zelfoogsttuin.

Al met al was het een gezellige dag. En dus weer wat geleerd!

--

De leestips

Ambtenaren: méér klimaatbeleid nodig in het nieuwe kabinet

Als Wilders aan de macht komt, én hij wil er voor alle Nederlanders zijn, dan moet hij er ook zijn voor al de Nederlanders die wél inzien dat klimaatbeleid nodig is. Dat kun je niet door de shredder gooien. Gelukkig heeft hij ook gezegd dat hij zich constructief wil opstellen. Laten we het positief benaderen. Er is hoop.

76 van de 100 volwassenen is bezorgd over gevolgen klimaatverandering voor toekomstige generaties.

Zie je, de meeste mensen willen gewoon wel dat er goed klimaatbeleid gevoerd wordt. We moeten aan de bak.

10 lessen voor het volgende moestuinseizoen

Handige tips voor de beginnende moestuinier. Elk jaar bestel ik een deel van mijn zaden bij De Bolster. Zij verkopen biologisch zaad en dat is nou eenmaal beter voor de wereld.

Kan de kerstboom duurzamer? 'Alleen als je lang met een boom doet'

Wij doen het dit jaar (weer) zonder boom. Eigenlijk is het best een rare gewoonte om een paar dagen in het jaar een klein (dood) boompje in je huis te zetten. 

Als je dan toch voor een boom gaat, kies dan een (levende) boom uit Nederland en kies biologisch.

Mogelijke doorbraak in Dubai: drie keer zoveel duurzame energie in 2030

Op zichzelf is het goed nieuws dat zoveel landen voor een verdrievoudiging van duurzame energie willen gaan. Maar vermindering van het energiegebruik is nog veel harder nodig. Nog altijd groeit de energievraag. En dat is simpelweg niet volhoudbaar. Ook niet als het uit duurzame bronnen komt.

Steun waarneming.nl met een donatie

Ik maak veel gebruik van Obsidentify om allerlei plantjes en diertjes in de groentetuin op naam te brengen. Daarmee heb ik het gevoel meer zicht op de biodiversiteit te krijgen. Het gebruik van waarneming.nl (de dienst achter Obsidentify) is gratis. Via deze nieuwsbrief wijzen ze op een doneerpagina waarmee je zelf een bedrag kunt overmaken. Ik vind het logisch dat je er wat voor over hebt als je van zo’n mooie dienst gebruik kan maken. Ik heb een bedrag overgemaakt. Noem het waardebepaling achteraf.

Landbouw- en milieuorganisaties protesteren tegen nieuwe ggo-wetgeving Europa

Velt legt hier haarfijn uit waarom we voorzichtig moeten zijn omtrent genetisch gemodificeerde organismes. Ik denk dat we hier te maken hebben met een reëel risico waar we niet te licht over moeten denken. Ik heb de petitie in ieder geval getekend. Wil jij dat ook doen?

Wat je niet mag zeggen over het lerarentekort

Verfrissende kijk op het lerarentekort. Bij ons aan de keukentafel gaat het hier in gesprekken met de kinderen soms over. Zij klagen steen en been over de vele onnodige dingen die ze op school te verduren krijgen. En dan heb ik kinderen die leren gewoon leuk vinden en er geen moeite mee hebben, he. Wat als de oplossing van deze twee problemen - het tekort aan leraren en de onnodige tijdsinvesteringen van leerlingen-  nou hetzelfde is?

Wie heeft een antwoord?

Deze bijdrager op Linkedin stelt terecht de vraag waarom we gebouwen van meer dan 100 jaar oud wel beschermen, maar bomen van meer dan 100 jaar oud nog iedere dag gekapt worden. We hebben als mensheid echt ergens een afslag gemist.

2024: Jaar van het bos

Laten we in 2024 dan nog eens wat extra bomen planten. Ik weet wel een plek: het voedselbos dat bij Weij gaat verschijnen!

Advies van een boom

Goede adviezen.

Jetten voert internationale groep tegen fossiele subsidies aan

Dit zijn stappen in de goede richting. Als er een begin wordt gemaakt, wordt het eenvoudiger om er ook vervolg aan te geven. Het geeft in ieder geval hoop dat verandering steeds dichterbij komt.

Bio voor de bühne

Thuis kopen wij vrijwel alles biologisch. Bio presteert op vrijwel alle vlakken beter dan gangbare voedselproductie. Het dierenwelzijn is hoger, de uitstoot is lager, de voedingswaarde is hoger en de druk op milieu is lager. Daarbij is biologisch het enige wettelijke keurmerk dat door een onafhankelijke partij (namelijk SKAL) gecontroleerd wordt. Daarmee is het bijzonder dat de biologische sector niet geholpen wordt om groter te worden. Gelukkig lopen er veel idealistische realisten in de sector rond die dag in dag uit werken aan gezond eten uit een gezonde omgeving.

--

De kijktip

How To Force Your Brain To Crave Doing Hard Things

Deze video geeft een soort framework voor het begrip motivatie. Het doel ervan is om meer grip te krijgen op factoren die jouw intrinsieke motivatie kunnen vergroten. Het gaat dan om de volgende vijf: nieuwsgierigheid, meesterschap, hoger doel, autonomie en iets wat ze hier autotelicity noemen. Die laatste heeft iets te maken met dat je de taak die je uitvoert gewoon fijn vindt om uit te voeren. 

Interessant framework waarin ik best wat zaken herken. Bij het opzetten van de zelfoogsttuin ontbrak het me niet aan motivatie. Nu kan ik beter duiden waarom dat zo is.

Over vorst, bladeren, ruimtepuin, klimaat, bomen en moestuintips

Mooi he? De dag nadat de laatste oogstdag is geweest, viel de eerste vorst. Best een leuke timing.

Afgelopen week kwamen veel mensen de einde-oogst-pakketten ophalen. Ik hoop dat we daar veel mensen blij mee hebben gemaakt. Het droeg in ieder geval bij aan het eindejaarsgevoel dat zo langzamerhand zijn intrede doet. De tuin gaat in winterrust. En ik denk zelf sterk aan een winterslaap. ;-)

Maar helemaal klaar zijn we nog niet op de tuin. Op mijn verzoek stort de groendienst van gemeente Maassluis bergen blad uit de naburige stadsparken bij ons voor de deur. En dat blad verdelen wij dan netjes over de bedden. Daarmee voegen we organische stof aan de bodem en geven we het bodemleven te eten. Dus met groepjes vrijwilligers klaren we deze laatste klus van het seizoen ook nog.

Inmiddels hebben we met de vrijwilligers ook een evaluatie-avond gehad. Iedereen kreeg een klein bedankje en we hebben gezamenlijk teruggekeken op het seizoen.

En wat ook leuk is om te vertellen, is dat de wachtlijst voor volgend jaar maar doorgroeit. Er staan inmiddels al 58 mensen op. Ik zou bijna nog een zelfoogsttuin kunnen starten... Helaas betekent dat wel dat niet iedereen een plekje als oogstgenoot heeft volgend jaar. Het geeft in ieder geval goed aan dat er een grote behoefte is aan dit soort initiatieven. Ik ben blij dat ik aan het realiseren ervan mag bijdragen.

--

De leestips

Satelliet-wedloop met Starlink kan leiden tot 'overvolle ruimte'

Is dit de zoveelste fout die de mensheid maakt in zijn streven naar vooruitgang? Straks ontnemen we onszelf de sterrenhemel en brengen we een laag troep rond de Aarde aan die vergelijkbaar is met de plastic soep in onze oceanen. Wauw, wat een vooruitgang…!

Scepsis en hoop aan vooravond klimaattop Dubai: wat staat er op het spel?

Gelukkig moeten we het niet alleen van de (internationale) politiek hebben. Er zijn inmiddels ook allerlei andere krachten aan het werk. Ik hoop dat we het de goede kant op kunnen duwen.

Thermometer van je toekomst

En dan nog vinden we immigratie, woningnood en bestaanszekerheid belangrijker dan klimaat. Hoe kortzichtig kun je zijn?

Jouw Boom

Mooi initiatief, deze website. Het idee is dat je een boom plant, of geplant hebt, en dat je dan het verhaal achter de boom vertelt. En die verhalen kun je op deze website dus teruglezen.

‘Jouw Boom’, onze nieuwe publiekscampagne, is gestart!

Hier leggen ze het idee nog een keer uit. Grappig dat ze vinden dat iedereen minstens één keer in zijn leven een boom geplant moet hebben. Ik vind dat een beetje weinig, eigenlijk.  Ik heb er alleen het afgelopen jaar al tientallen geplant. En sommigen inderdaad met een mooi verhaal erachter.

Netbeheerder vreest voor vertraging energietransitie bij rechts kabinet

Het is te hopen dat de klimaatagenda overeind blijft. Als de toekomstige coalitiepartijen dat niet doen, creëren ze een probleem waarbij de stikstofcrisis, de woningnood én de toeslagenaffaire verbleken. En dat risico lopen we toch al, omdat wereldwijd nog veel meer klimaatactie nodig is. Alle schouders zouden eronder moeten.

Paus roept wereldleiders op: hoor noodkreet van de aarde, kom met klimaatdoorbraak

Ik heb niet zoveel met de paus. Maar hij zegt hier wel verstandige dingen. Het is goed dat iemand met zo’n gezagspositie in de wereld op dit onderwerp zijn invloed laat gelden. Bestaat er voor andere gelovigen zoals moslims bijvoorbeeld ook zo’n vergelijkbare positie? Vanuit de islam zal rentmeesterschap toch ook belangrijk zijn?

Het Méga Moestuin Stappenplan!

Voor iedereen met beginnende moestuinaspiraties is dit een hele berg aan relevante informatie. Doe er je voordeel mee, zou ik zeggen.

Moestuinweetjes > gewassen

En hier nog meer informatie per gewas. Onder andere de kiemtemperatuur en de zaaidiepte voor als je zelf wilt opkweken. Ik hoop dat er verder aan gewerkt wordt, want ik mis nog enige gewassen in dit rijtje. Nieuw-Zeelandse spinazie bijvoorbeeld.

Hoe natuur en landbouw twee gescheiden werelden werden

Dat heeft volgens mij ook alles te maken met de schaal waarop voedsel tegenwoordig geproduceerd wordt.

Meer doen met groen in jouw buurt? Daag je gemeente uit!

Het is een interessant idee om van het uitdaagrecht gebruik te maken. Het mooie ervan vind ik dat bewoners weer in verbinding komen met de zorg voor hun eigen omgeving. En dat ze dat in gezamenlijkheid doen. Dat maakt wijken uiteindelijk prettiger om in te leven.

2024 wordt het Jaar van de Huismus

Goed om te zien dat het herstel van deze populaties is ingezet. En nu maar hopen dat het doorzet.

--

De kijktip

Adam Grant's #1 phrase to unlock potential

"Als we vooral kijken naar waar mensen vandaan starten, vergeten we vaak te kijken naar hoe ver mensen kunnen komen." Vrij vertaald begint deze spreker met deze uitspraak. Hij denkt dat mensen veel meer potentieel hebben, dan het op het eerste gezicht lijkt. Als je iedere dag een klein beetje van de reis aflegt, kun je echt heel ver komen. Maar veel mensen blijven zitten omdat ze geen vertrouwen hebben in het kunnen afleggen van de reis. Het enige dat je hoeft te doen, is uit je stoel komen en de eerste stap te zetten. En hoe je daar als leider bij kunt helpen, legt hij in deze video uit.

Over aardappel-creaturen, geluidsoverlast, rss, zwerfvuil, koolmezen, rijkstrooiselsoorten en bodemonderzoek

Eén van de leuke dingen van oogsten van het land staat hiernaast op de foto. In de winkel zie je alleen maar gelijkvormige groenten. Wortelen zijn allemaal recht, lang en het liefst oranje. Komkommers mogen geen pukkels hebben, en aardappels moeten allemaal bol en van een bepaalde maat zijn. 

Maar een eigen tuin - of dat nou een moestuin of een zelfoogsttuin is - geeft je een hele andere kijk op je groenten. Voor de duidelijkheid: dit hiernaast is een aardappel. De 'haren' zijn gewoon een klein klusje wortels die daar nog aan zitten.

Deze week hebben we alle kisten met de roodschillige aardappels nagekeken. Alouette is het ras. We hebben alle aardappels die per ongeluk aangeprikt waren met de spitvork eruit gehaald om rot in de kisten te voorkomen. En bij het uitzoeken van de aardappels kom je dan dit soort creaturen tegen.

De oogst loopt nog tot eind november door. En we hebben genoeg aardappels om iedere week nog minstens een kilootje uit te geven aan iedere oogstgenoot.

We moeten het nu wel doen met alles wat er nog op de tuin staat. De oogst opmaken en de boel opruimen, is de fase waar we nu in beland zijn. Afgelopen week ruimden we bijvoorbeeld ook alle stokbonen op. Dat geeft de tuin weer een heel ander aanzien. En het maakt goed duidelijk dat we naar het einde toelopen. 

Komende zaterdag houden we voor oogstgenoten, vrijwilligers en supporters ons oogstfeest om het succesvolle eerste seizoen van De Groentemeester te vieren. Zin in!

--

De leestips

3000 huishoudens rond Schiphol krijgen compensatie voor geluidsoverlast

Oké, dus je woont bij een vliegveld waar de vliegtuigen regelmatig over je huis scheren. Dan kun je niet buiten een normaal gesprek voeren. En je slaapt waarschijnlijk slecht door de overlast. Dan wil je niets liever dat de geluidsoverlast afneemt. Maar dat gebeurt niet. Nee, in onze maatschappij krijg je dan een beetje geld en dan moet je verder niet meer zeuren. Raar mechanisme toch?

Navigating the AI craze

Veel meer mensen zouden moeten kunnen werken met rss-feeds. Het geeft je veel meer controle over welke bronnen je volgt. Je kunt je informatiestromen veel beter managen ten opzichte van de normale sociale media platforms. Het omgaan met rss-feeds zou een centrale plek moeten krijgen in het onderwijs in het het kader van digitale geletterdheid.

Zwerfvuil rapen. Je doet het alleen maar toch samen. Met de gratis app van HelemaalGroen.

Kijk, dit is nog eens een goed idee. Ben jij toevallig ook zwerfvuilraper? Download dan deze app en registreer je raapacties. In Maassluis streven de Duurzame Maassluizers naar een zwerfvuilvrije gemeente. En deze tool is daar een leuk hulpmiddel bij.

Meer dan 10.000 verborgen structuren in de Amazone

Geogliefen. En rond die geogliefen worden dus bomen aangetroffen die waarschijnlijk door mensen zijn aangeplant.

Koolwitjesrupsen spinnen snel een pop en koolmezendrukte begint

Laat die koolmezen maar allemaal naar De Groentemeester komen. Dan mogen ze zich daar te goed doen aan de rupsen van de koolwitjes.

Ik begrijp nu ook ineens waarom het KOOLmezen heten…

Waddenzee verliest mogelijk status als Werelderfgoed

Dit gebied is net zo belangrijk als het amazonewoud, het great barrierreef en de Afrikaanse savanne. Dit is het gebied waar wij, Nederlanders, voor te zorgen hebben. 

Alles is bijzonder aan Wilde kardinaalsmuts

En weer wat geleerd.

Boomsoorten met rijk strooisel helpen ook verzuurde Veluwse bossen

Rijkstrooiselsoorten en kwartiermakers. Voor als je de bodem van je bos wil verbeteren.

Zes eersteklas klimplanten voor vogels

Inspiratie voor je tuin. In plaats van zo’n saaie of lelijke kale schutting.

Verbeterde voedselproductie (22): Hoe bepaal jij de kwaliteit van de bodem?

Informatief.

--

De kijktip

The science of shared consciousness

Gedeeld bewustzijn. Waarom zou dat niet kunnen bestaan?

Over zelfoogst, drukte, nieuwsbrief en de opening van Weij

En toen was daar de eerste oogst! Vorige week dacht ik nog dat de eerste echte oogst nog even op zich zou laten wachten. Maar die inschatting bleek niet helemaal juist.

We zijn dus begonnen met oogsten uit de zelfoogsttuin. Deze week stonden rucola, raapstelen, radijs en spinazie op de oogstlijst. Veel oogstgenoten zijn de afgelopen twee dagen al komen oogsten. En morgen is de laatste oogstdag van deze week alweer. En dan gaan we op naar de volgende oogst. 

Het is momenteel een erg drukke tijd. Zo rond half mei kunnen ook de laatste gewassen (die wat meer warmte nodig hebben) in de tuin geplant worden. Dus we zijn nu aan de slag om de bedden voor de courgettes, pompoenen en komkommers klaar te maken. En ook de stokbonen kunnen gezaaid worden. Bovendien begint nu ook overal het onkruid goed te groeien. Dus dat moet gewied worden. En omdat er best al veel in de tuin staat, moet dat op veel plaatsen. Daarnaast groeit het gras ook maar door, en dat moet gemaaid blijven worden. En met de onvoorspelbare regen gaat er ook continue aandacht naar het wel of niet beregenen van de jonge plantjes. Druk, druk, druk, dus.

Mij hoor je overigens niet klagen. Ik vind het werk fantastisch om te doen. En de mensen die we bij Weij om ons heen verzameld hebben, zijn stuk voor stuk mooie mensen. We krijgen zoveel hulp en gezelligheid... Dankbaarheid is het enige dat past.

Maar deze drukte leidt er wel toe dat ik keuzes moet maken. Dat betekent dat dit voorlopig weer het laatste blogbericht geweest is. Als je op de hoogte wil blijven van het wel en wee van zelfoogsttuin De Groentemeester dan kun je je abonneren op de nieuwsbrief die ik vanaf nu wekelijks ga versturen. Daarin staat in ieder geval de oogst van iedere week. Dat is vooral belangrijk voor de oogstgenoten, maar je blijft ook op de hoogte van allerlei ander nieuws rondom de tuin. Voor wie dat leuk vindt, uiteraard.

Abonneren op de nieuwsbrief kan via www.degroentemeester.nl

O, en wat ik nog bijna vergeet: op zaterdag 20 mei opent de Weij Bar officieel. Je bent tussen 12.00 en 16.00 uur van harte welkom! Er is koffie of thee met huisgemaakt lekkers en je kunt Weij en de verdere plannen daarvoor komen bekijken.

Tot ziens!

--

De leestips

Recordhitte in Vietnam en omliggende landen

Heeft de Aarde misschien toch een zelfreinigend vermogen en is dit de manier waarop de mensheid in aantallen gaat afnemen? Door hitte en verspreiding van ziekten via voedsel en water die gedijen in warme en vochtige omstandigheden. Griezelig toekomstbeeld.

In VS krijgt de F1 steeds meer voet aan de grond: 'Een sexy sport, past bij Miami'

En wanneer ging deze ‘sport’ ook alweer elektrisch worden? De laatste keer dat ik checkte was het nog steeds een fossiele race. En dat kan geen toekomst hebben. Ook niet in Amerika.

Waarom de techniek ons niet gaat redden.

Heldere uitleg. Als ik op de snelweg om me heen kijk, zie ik vooral veel grote auto’s. Wij hebben bewust een klein autootje. En vanaf begin juni ga ik daar ook nog eens veel minder in rijden. Want ik gebruik hem nu vrijwel alleen nog maar om naar school en naar mijn stage te reizen. En daar ben ik na eind mei klaar mee!

Zero Waste Wandeltours

Zou zoiets ook kunnen in Maassluis?

--

Geen kijktip deze keer. Sorry.

Over kas, fossiel in de ban, lynx, biologische stappen, debat en zwerfafval

Het werk bij de Groentemeester vordert gestaag. Deze dagen ben ik bezig met het opzetten van een klein hobbykasje. Dat kasje kreeg ik van Maatwerk Autisme. Zij konden dat niet meer gebruiken. Het lag al uit elkaar in de oude moestuin en het was maar de vraag of het nog helemaal compleet was. Afvoeren was zonde en ik kan een klein kasje sowieso wel gebruiken.

Ik heb alle onderdelen een paar weken geleden al uit de oude tuin gehaald. Daar trof ik toen wat verbogen delen aan die eerst gerepareerd moesten worden. Nou heb ik een heel vaardige schoonvader en die liet mij vorige week weten dat het weer helemaal voor elkaar was. Ik kon dus beginnen met opbouwen.

Op de eerste foto zie je dat het frame van het dakje in elkaar gezet is. Inmiddels staat de fundering ook vrijwel helemaal, maar er is nog een kleine kink in de kabel. Het frame van het kasje wordt met een soort haakjes vastgezet aan de fundering. Ik heb eigenlijk 20 van die haakjes nodig, maar ik kon er in het kleine-onderdelendoosje maar 4 vinden. Daar moet ik dus nog een oplossing voor verzinnen. Mocht je zoiets thuis hebben liggen, dan houd ik me aanbevolen.

En trouwens: als je je nog wilt inschrijven als oogstgenoot, dan kan dat nog. Er zijn nog plekken voor komend seizoen. Ga naar www.degroentemeester.nl voor meer informatie.

Voor nu kun je je in ieder geval vermaken met de leestips.

--

De leestips

Koude ijsplaten bij Antarctica zijn mogelijk kwetsbaarder dan gedacht

Dit wil je helemaal niet lezen.

'Mensenmest veilig genoeg voor de teelt van groente'

Dit soort onderzoeken gaan we vaker horen. Als we echt kringlooplandbouw willen bewerkstelligen, zal onze mest terug het land op moeten.

Partij voor de Dieren Zuid-Holland wil af van 'energieslurpende' glastuinbouw

Duidelijk standpunt. En ook begrijpelijk. Ik denk alleen niet dat Westlanders dat ook vinden.

Lynx sluipt naderbij

Helder uitgelegd waarom we de lynx weer terug zouden moeten willen in ons landschap. Het gaat allemaal om de checks and balances van het ecosysteem. De lynx maakt dat veerkrachtiger en rijker.

Als Nederland in 2050 klimaatneutraal wil zijn, moeten veel fossiele technieken binnenkort in de ban

Hoe hou jij hier al rekening mee?

"De bio-sector is niet welkom onder alle deskundigen en organisaties die voor deze ronde tafel zijn uitgenodigd"

Het antwoord dat je krijgt op een vraag, heeft meestal te maken met het gegeven aan wie je hem stelt. Daarom is het bij het stellen van een vraag van belang dat je dat doet aan een zo divers mogelijk palet. Hoe kun je anders je eigen mening vormen? 

Het feit dat de biosector niet is uitgenodigd is op zij minst treurig, maar eigenlijk heel ondemocratisch.

Lidl zet in op biologische huismerken

Stappen in de goede richting.

Ontbossing in Zuid-Amerika zorgt voor dalende voedselproductie

Waarvan akte.

Meerbomen voor Maassluise tuinen

Goed initiatief van het groene groepje van de Duurzame Maassluizers. Trots op!

Een pleidooi voor ‘goed polariseren’

Interessante gedachte van Kees Klomp. Ik denk dat ik het met hem eens ben. Je moet weten waar jij staat en je moet weten waar de ander staat. Van daaruit kun je uitzoeken óf je elkaar kan vinden. Dat betekent niet dat je allebei automatisch naar het midden beweegt. De één kan meer gelijk hebben dan de ander. En daarvoor moeten beide partijen dan wel open staan.

Stagnatie afname plastic flesjes in zwerfafval

Goed dat dit soort mensen bestaan. Wat een tijd zit daarin. En wat een voldoening moet hij er uit halen met wat hij al heeft bereikt. Knap werk!

In huisstof op boerderijen zitten grote aantallen bestrijdingsmiddelen, blijkt uit nieuw onderzoek

In huisstof zitten dus bestrijdingsmiddelen. De vraag is waar die vandaan komen. Een voor de hand liggende route is via een bosje bloemen. Veel mensen beseffen niet dat het wekelijkse bosje bloemen op tafel een ernstige bron van giftige stoffen in je huis is. Overweeg daarom eens om biologische bloemen te kopen. Of te geven. Want je wil iemand toch niet het beste wensen met een bosje gif?

Blog Michaël Wilde: "Biologisch: een beladen woord?"

Een pleidooi om biologisch serieus te nemen. Terecht denk ik.

Allereerste editie van De Moestuinbeurs: 17 en 18 maart

Voor de liefhebber.

Hoe weet ik dat mijn koffie duurzaam is? En biologisch?

Keurmerken voor koffie uitgelegd.

--

De kijktip

Debate world champion explains how to argue

Deze man legt uit dat debatteren een vaardigheid is. En vaardigheden kun je leren. Je zult dan moeten oefenen. Halverwege het filmpje dacht ik: daar kan sociale media wellicht een betere rol in nemen. Maar hij vertelt later in het filmpje waarom dat geen goed idee is.