Alweer een paar weken zijn we bij De Groentemeester druk bezig om de oogst vanaf half mei mogelijk te maken. Inmiddels zijn de tuinbonen, peultjes en kapucijners geplant. En ook de eerste spitskool, sla, koolrabi, broccoli, andijvie en uien zitten in de grond. Komende week gaan de aardappels en zomerprei de grond in. De knoflook staat al fier boven de grond. En we hebben radijs, raapstelen, rucola, snijbiet, meiraap, bieten en zomerwortelen gezaaid. Inmiddels is zelfs de pomp al aangesloten. Dat hebben we niet eerder zo vroeg in het jaar al gedaan.
Kortom: we zitten niet stil en de tuin begint langzamerhand weer op een levende moestuin te lijken. Een beetje zon, af en toe wat regen, goede bodemzorg en heel veel liefde zorgen ervoor dat er straks weer van alles te zien en te proeven valt.
In de maand april starten ook de rondleidingen weer. Iedere derde zondag van de maand vertel ik enthousiast over de mooie plek die we ieder jaar weer creëren en nóg mooier maken. Ik breng mijn opgedane kennis graag over. Dus iedereen die interesse heeft in moestuinieren - op welke schaal dan ook - is van harte uitgenodigd om zo'n rondleiding een keer te volgen. Je gaat gegarandeerd vol inspiratie naar huis.
Ik vind het belangrijk om te vertellen wát we aan het doen zijn. Maar nog belangrijker misschien wel wáárom we het doen. Kleinschalige landbouw is relevant omdat het de productie van voedsel toegankelijk maakt voor het algemene publiek. Wij werken volgens biologisch principes vanuit de overtuiging dat op gezond voedsel geen bestrijdingsmiddelen thuis horen. En dat dat gewoon kan in een systeem dat divers genoeg is, laten we ter plekke zien.
Verder zorgt kleinschalige landbouw er ook voor dat we minder afhankelijk zijn van fossiele grondstoffen. Een thema dat de laatste weken ineens weer verrassend actueel is. Als we serieus naar de toekomst kijken, moeten we ons sowieso voorbereiden op een wereld die zonder fossiele grondstoffen opereert. Hoe dat eruit kan zien, kun je komen bekijken op onze halve hectare. We bieden geen oplossingen voor de grote wereldproblemen, maar doen ons best om op het stukje land waar wij voor mogen zorgen het leven mogelijk te maken.
De eerstvolgende rondleiding is op 19 april om 14.00 uur. Opgeven is zeer gewenst en kun je doen via www.degroentemeester.nl. We vragen een bijdrage van 5 euro per persoon. Voor oogstgenoten is de rondleiding gratis. Zie ik je binnenkort?
De tuin heet niet voor niets 'De Groentemeester'. Enerzijds uit ik daarin een soort streven naar meesterschap. Dat meesterschap is natuurlijk ook dienend aan het leerproces van anderen. In een soort meester-gezel-constructie, misschien wel. Anderzijds verwijst 'meester' ook gewoon naar mijn achtergrond in het basisonderwijs. Daar was ik jaren meester voor leerlingen uit vooral groep 4 en 5. Ook dat is meesterschap.
Ik ben trouwens nooit gestopt met het onderwijs omdat ik het niet leuk meer vond. Mijn 'probleem' is eerder dat ik veel te veel dingen leuk vind. En op een gegeven moment moet je dan keuzes maken omdat het niet allemaal meer in de wekelijkse agenda past. Om die reden heb ik op een zeker moment mijn rol voor de klas opgegeven. Maar eens een leraar, altijd een leraar zou ik bijna willen zeggen. Want de tuin biedt veel perspectief om mijn oude rol van meesterschap weer nieuw leven in te blazen.
Een tuinderij zoals ik die nu run, is niet alleen een omgeving waarin ieder seizoen een enorme berg voedsel geproduceerd wordt. De eerste jaren van het bestaan van de tuin heb ik weliswaar gebruikt om de tuinderij gewoon als voedselproducerende eenheid neer te zetten. Om er voor te zorgen dat de basis staat. Zodat we uit de kosten komen en mensen ons weten te vinden. We produceren voedsel en inmiddels ook bloemen. En we doen dat op een manier die de biodiversiteit en het natuurherstel stimuleren. Dat doen we om te laten zien dat dat gewoon kan. Zonder kunstmest en bestrijdingsmiddelen.
Tegelijkertijd is de tuin ook met opzet een sociale omgeving. Een omgeving waarin mensen tot zichzelf kunnen komen en elkaar kunnen vinden. En een omgeving die mensen 'aan' kan zetten. De tuin doet een beroep op al je zintuigen. De natuur nodigt je uit om meer te weten te komen. Je vindt de menselijke maat hier terug. En de tuinderij is daardoor tegelijkertijd dus een enorm rijke leeromgeving, gewoon door de 'aard van het beestje' zelf.
Met mijn achtergrond als leraar komen die twee dingen bij elkaar. Een plek die uitnodigt tot interactie en leren. En een grote (beroepsmatige) interesse om mensen tot ontwikkeling te brengen.
We werken momenteel aan verschillende sporen om mensen tot ontwikkeling te brengen. Eén van die sporen is de uitnodiging voor basisscholen om een excursie naar de zelfoogsttuin te komen doen. In samenwerking met Code Groen Educatie en gemeente Maassluis zijn die excursies zelfs kosteloos te volgen voor de basisscholen uit Maassluis. Scholen uit omliggende gemeenten zijn ook welkom, maar die dragen dan zelf de kosten. Overigens zijn daar ook subsidies voor te vinden als die scholen oprechte interesse hebben.
De excursie begint met een hartelijke ontvangst van de klas op de tuin. Daarna loop ik met de leerlingen een rondje over de tuin waarbij ik van alles vertel en zoveel mogelijk vragen probeer te beantwoorden die bij de kinderen in de hoofden schieten. Want dat gebeurt nou eenmaal. Ze komen van alles tegen en moeten aan allerlei dingen denken als ze over de tuin lopen. De meeste kinderen zijn van nature nieuwsgierig en daar maak ik dan ook graag gebruik van.
En dan is het tijd om de handen uit de mouwen te steken. Want een deel van het leren gebeurt door te dóen. De leerlingen mogen helpen met allerhande tuinklusjes. Dat kan van alles zijn. De kinderen gaan met hun handen in de aarde, leren over het belang van wieden of hoe je ervoor zorgt dat het zaadje dat je zaait ook echt een gezonde plant wordt. Omdat we tot wel 90 verschillende soorten groenten verbouwen, valt er altijd wel iets te doen en nog méér te leren.
Natuurlijk is er aan het einde van het bezoek ook altijd wel iets te proeven uit de tuin. Met een voldaan gevoel zal de klas huiswaarts keren. Kortom plezier verzekerd!
De komende periode staat al een flink aantal klassen gepland voor een bezoek aan de tuin. Maar er is nog plek voor meer klassen. Lijkt het je leuk om met je klas een excursie te doen naar De Groentemeester, neem dan vooral contact op. Meer informatie vind je op www.degroentemeester.nl/educatie. We hebben vooral nog plek in de periode tussen de meivakantie en de zomervakantie. En als ik eerlijk ben, is dat de beste tijd om de tuin te bezoeken. Het staat er dan allemaal al mooi bij. En de groei zit er dan nog goed in! Dus grijp die kans.
Januari is de maand waarin de plannen voor het komend seizoen afgemaakt worden. En dat betekent ook dat het plantgoed en de zaden besteld worden. En daarbij is toch steeds weer de terugkerende vraag: gaan we voor zaadvaste rassen of hybride rassen?
Zaadvast Als een ras zaadvast is, dan houdt dat in dat je van de zaden van die plant ook weer (ongeveer) dezelfde planten krijgt. Dus een zaadvast tomatenras dat een lekkere, kleine, rode kerstomaat geeft, blijft als je dat zaad uit zo'n tomaatje gebruikt, gewoon een lekkere, kleine, rode kerstomaat. Maar als een tomatenras niet zaadvast is, dan kan er uit zo'n zelfgewonnen zaadje een heel andere tomaat tevoorschijn komen. Zaadvaste rassen zijn dus bij uitstek geschikt voor (moes)tuinders die met hun zelfgewonnen zaad het volgende jaar weer nieuwe planten willen kweken.
Er zijn bronnen die zeggen dat zaadvaste rassen ook gezonder en voedzamer zouden zijn dat hybride rassen. Maar of die claim klopt, weet ik niet.
Hybride Hybride rassen hebben die eigenschap niet. Bij hybride rassen gebruikt de zaadleverancier een specifieke moeder- en vaderplant om steeds nageslacht te maken met vrijwel dezelfde eigenschappen. Waar exemplaren van zaadvaste planten onderling allemaal een klein beetje verschillen, is dat bij hybride rassen veel homogener. Het voordeel daarvan is dat bij hybride rassen de kans veel groter is dat al je bloemkolen, of al je pompoenen op hetzelfde moment oogstklaar zijn. Ze hebben veel meer de neiging om allemaal vruchten van dezelfde grootte of hetzelfde gewicht te geven. Hybride rassen passen daarom heel goed bij een industriële oogst en verwerking. Want omdat de oogst veel homogener is, kun je de machines die je voor de oogst en verwerking gebruikt beter ontwerpen of instellen. En hetzelfde geldt voor smaak of houdbaarheid. Daarin lijken de planten veel meer op elkaar dan bij zaadvaste rassen. Als je een consistente kwaliteit van een bepaalde eigenschap belangrijk vindt, dan kies je dus eerder hybride zaad dat precies die consistentie heeft van die eigenschap.
Maar er is ook een belangrijk nadeel van hybride rassen. De zaadleverancier heeft veel tijd en energie gestopt in het 'ontdekken' van de juiste combinatie van vader- en moederplant. En dat kunnen ze alleen maar terugverdienen met het verkopen van het nageslacht van deze planten: het zaad. Om die verkopen te waarborgen, houden ze de vader- en moederplant angstvallig geheim. Dus daarmee blijft de (moes)tuinder afhankelijk van de zaadleverancier om goede zaden te verkrijgen. Je zult er dus altijd voor moeten betalen. Terwijl dat in de natuur natuurlijk niet zo werkt. Er zijn zelfs veredelaars die patenten op de genetische code van zaad proberen vast te leggen om ervoor te zorgen dat niemand anders 'hun' ontdekking kan gebruiken.
Overwegingen De discussie tussen zaadvast en hybride gaat dus vaak over de toegang tot zaad en de afhankelijkheid van tuinders ten opzichte van (grote) veredelingsbedrijven. Bij De Groentemeester maken we gebruik van zowel zaadvaste als hybride rassen. Maar ik neig de laatste tijd wel iets meer naar zaadvaste rassen. Het lijkt me leuk om met zelfgewonnen zaad verder te kweken. Misschien krijgen we daardoor dan wel soorten die steeds meer specifiek zijn ingesteld op ons plekje op de wereldbol. En wat ook belangrijk is, is dat het ons minder afhankelijk maakt van derde partijen. Dat vind ik qua toegang tot ons voedsel ook wel een belangrijk punt om op de lange termijn aan te werken. En daarbij kan het ook nog eens in de portemonnee schelen. Want van een zaadvast ras hoef je voor het volgende teeltseizoen geen nieuwe zaden te kopen als je dat niet wilt. Je kunt ze zelf winnen en weer gebruiken.
Vorig seizoen heb ik van onze lekkere kerstomaat een fors aantal zaden gewonnen. Die heb ik gedroogd en netjes bewaard. En komend seizoen gaan we dus voor het eerst tomaten zaaien van zaad dat we zelf gewonnen hebben. Bij tomaten schijnt dit vrij ongecompliceerd te zijn. Bij gewassen zoals courgettes of pompoenen is er iets meer aandacht nodig bij het proces van bestuiven. En zo heeft ieder gewas daarin zijn eigen aandachtspunten. Als je daar meer over wil weten, raad ik je aan om het boekje 'Zelf zaden telen' van Velt aan te schaffen.
Rassenproeven
Afgelopen jaar deed ik mee met rassenproeven. Ooit is dit project geïnitieerd door stichting Zaadgoed. En toen ik van dit project hoorde, heb ik me meteen aangemeld. Binnen het project doen tuinders uit heel Nederland en België mee. En iedere tuinder kiest een handvol gewassen waarvan ze verschillende variëteiten willen proberen. Ik deed afgelopen jaar mee met bieten, snijbonen, aubergines en paprika's. Van ieder gewas kregen we uitgangsmateriaal van tot wel 9 verschillende variëteiten. En dat ging uitsluitend om zaadvaste rassen. Het idee was dat je je als tuinder veel bewuster werd van de verschillende eigenschappen die planten kunnen hebben door ze naast elkaar te telen. En voor de oogstgenoten (en andere belangstellenden) was er een smaakevenement waarbij de verschillende variëteiten van de gewassen blind geproefd konden worden.
Mijn deelname aan het project heeft bij mij wel wat bewustwording opgeleverd over het werken met zaadvaste rassen. En vandaar dat ik nu ook meer neig naar het gebruik van zaadvaste rassen.
Dat was ook lekker. We zijn er met het gezin een (mid)weekje tussenuit gegaan.
We boekten een mooi appartementje in Kasteel Doorwerth. En van maandag tot en met vrijdag heb ik geprobeerd zo veel mogelijk afstand te nemen van de zelfoogsttuin.
Maarja, ze hadden daar ook een kasteeltuin. Daar moest ik natuurlijk wel even een kijkje nemen. Het was zo'n moestuin die in vroeger tijden moest zorgen voor een deel van het voedsel voor de kasteelbewoners. Leuk om te zien, hoor. Maar ik ben toch ook wel heel blij met onze eigen tuinderij.
De zelfoogsttuin was deze week tijdens de oogsttijden op woensdag en vrijdag trouwens gewoon open. Dat was mogelijk omdat een aantal trouwe vrijwilligers bereid was om als gastheer of gastvrouw op te treden. Heel fijn om mensen om je heen te hebben die een extra handje willen uitsteken.
En nu zijn we alweer begonnen aan het tweede deel van het seizoen. Over een paar dagen is het laatste mogelijke zaaimoment voor de meeste gewassen. En dan gaan we gek genoeg al weer richting de winter. Het licht loopt dagelijks terug. En je ziet dat ook aan de ontwikkeling van de gewassen in deze periode van het jaar. Mooi om zo met de seizoenen mee te leven.
Het is overigens nog mogelijk om een graantje mee te pikken van de overvloed aan oogst. Er zijn nog 2 of 3 plekjes vrij voor zomer-oogstgenoten. Dat betekent dat je 6x mee kan oogsten in de periode tot en met 28 september. En het mooie is: op 28 september houden we ons oogstfeest. En daar ben je dan ook van harte welkom. Een zomer-oogstaandeel kost 120 euro. Doe je mee?
Openbaar vervoer zou geen bedrijf moeten zijn waarbij het er toe doet of het winst of verlies maakt. Openbaar vervoer moet beoordeeld worden op het feit of de verbindingen van deur tot deur makkelijk genoeg zijn. Als ze meer reizigers willen hebben, dan zou het helpen om het goedkoper te maken. Niet duurder.
Als we weten dat oneindige groei niet houdbaar is, en we op zoek moeten naar een andere manier van vooruitgang meten, waarom wordt deze berichtgeving dan gebracht alsof het een slechte ontwikkeling is? De genoemde bedrijven zijn niet per se voorbeelden van investeringen in een betere toekomst. Tech en olie brengen een hoop vervuiling, uitbuiting en onrechtvaardigheid met zich mee.
Triest. Deze inwoners worden blij gemaakt met een dooie mus. Maar op het moment dat ze daar achter komen, is het te laat voor ze.
AI lijkt een goede ontwikkeling, maar de keerzijdes ervan zijn ook groot. Het trieste is dat er geen principiële keuzes gemaakt worden. We laten het gewoon gebeuren.
We zijn voorbij de langste dag van het jaar. Om dat moment in het jaar te markeren, hielden we gisteren (zaterdag) ons midzomerfeest.
Dat betekende dat oogstgenoten ook 's avonds terecht konden om te oogsten. We maakten een mooi vuur. Er was lekker eten, muziek en goede gesprekken.
De aanwezige kinderen vermaakten zich opperbest met het aanwakkeren van het vuur. Daar zijn kinderen altijd wel goed in. Maar spelen met vuur houdt ook een zeker risico in zich, dus ik, als groentemeester, veranderde voor de gelegenheid even in de vuurmeester. ;-)
Zo'n vuurtje bouwen en mooi houden, blijft een fascinerende bezigheid. En het houdt het kind in je ook wakker.
Wat ik niet snap… Boeren lopen dit seizoen massaal tegen de beperkingen van klimaatverandering aan. En als we niets doen, wordt dat in de toekomst alleen maar erger. En toch willen belangenorganisaties zoals LTO en Agractie niets weten van maatregelen tegen klimaatverandering. Schiet mij maar lek.
Dit gaat de goede kant op. Je kunt helpen duwen door voortaan alleen nog maar biologische bloemen te kopen. Dat hoeft niet ingewikkeld te zijn. Vraag er naar in je lokale bloemenwinkel of bestel op www.wilderful.nl
Weer een reden om te stoppen met het onnodig vervuilen van onze leefomgeving. De enige reden om gif te spuiten is economisch gewin. We hebben de economie veel te belangrijk gemaakt in onze levens. We zouden moeten toe bewegen naar een systeem waarin de ecologie het belangrijkst wordt om beslissingen op te baseren in plaats van de economie. Je kunt je portemonnee ook vullen door activiteiten te ontplooien die goed zijn voor de wereld.
Zou je hier echt het percentage voedselverspilling lager mee kunnen krijgen? Zo ingewikkeld is het systeem van de huidige houdbaarheidsdata toch ook weer niet. Misschien moet het gewoon wat vaker uitgelegd worden. En het helpt ook om de data duidelijker op de verpakking te zetten. Het is soms echt wel zoeken tussen alle andere kleine lettertjes.
Beetje technisch verhaal op dat blog. Maar de auteur legt wel duidelijk uit aan welke knoppen we kunnen (en moeten) draaien. Dat we het worst-case-scenario achter ons hebben gelaten, geeft hoop zegt hij. Ik vind het nog een beetje summiere hoop. Maar iedere grote verandering begint klein.
Mijn conclusie is dat we wat betreft CO2-uitstoot de huidige weg moeten vervolgen, maar dat de focus (ook) moet op methaan en lachgas. En dat zijn twee vormen van uitstoot die alles met voedselproductie van doen hebben.
Eigenlijk is het best vreemd hoe wij om gaan met vlees eten in onze maatschappij. We vinden het volstrekt logisch dat je het dier dat je opeet helemaal nooit gekend hebt. Er valt wat voor te zeggen om daar anders mee om te gaan. Ik zou zelf niet eens weten hoe het moet zijn om vlees van eigen dieren te eten.
Ik dacht eigenlijk dat er de laatste jaren in beheerde bossen ook steeds meer dood hout bleef staan en liggen. Heb ik dat dan verkeerd begrepen? Ons eigen bos bevat in ieder geval wel een ruime voorraad aan dood hout. Maar holenbroeders heb ik daar eigenlijk nog niet gezien.
Het gaat hier eigenlijk om een nieuwe vorm van de tragedie van de meent (tragedy of the commens). Ik ben dus bang dat het argument dat iedereen die actief is in de ruimtevaart er financieel belang bij heeft dat de ruimte geen puinhoop wordt, er niet voor zal zorgen dat het opgeruimd wordt. Je zult daar afspraken over moeten maken. Bijvoorbeeld: de vervuiler betaalt...
Hopeloos. Ruim dertig jaar geleden werd er ook gezegd dat de vraag naar neushoornhoorns naar beneden moet. Ik denk niet dat dat de oplossing gaat zijn, want dan was het al gebeurd.
Weer geen foto van afgelopen week, maar van de week ervoor. Deze foto ontving ik deze week in mijn mailbox.
Zoals velen van jullie weten, startte ik in 2015 als vrijwilliger bij Voedselbos Vlaardingen. Ik werkte toen nog bij SCOH op het stafbureau en op de P. Oosterleeschool in Den Haag. Mijn vakgebied was het snijvlak tussen onderwijs en ict. Ik had in die tijd de vrijdag vrij. En dat was een dag waarop ik heel andere dingen kon gaan doen.
Mijn vrijwilligerswerk bij Voedselbos Vlaardingen zette het groene in mij weer aan. Als kind was ik veel met natuur bezig. En mijn interesse voor het vak biologie is ook altijd groot geweest. Tuinieren heb ik altijd leuk gevonden. En we hebben altijd veel planten in huis gehad. Maar Voedselbos Vlaardingen veranderde wel wezenlijk iets. Ik kwam in contact met permacultuur en mensen die heel anders tegen de wereld aankeken dan dat ik tot dan gewend was.
Ik leerde in korte tijd ontzettend veel bij over ecosystemen, successie, ecologie, voedselproductie en nieuwe sociale verbanden. En uiteindelijk maakte het dat ik daarna ook een aantal andere stappen gezet heb die er toe geleid hebben dat ik nu een zelfoogsttuin run vlakbij mijn huis.
Mijn vrijwilligerswerk bij het Voedselbos bestond er in eerste instantie uit dat ik gewoon met kruiwagens houtsnippers liep te kruien om paden aan te leggen. En we hebben in het begin heel veel bomen en struiken geplant. Vrij snel vatte ik het plan op om een website voor het voedselbos op te zetten en daar verslag te doen van waar we mee bezig waren. Later trad ik toe tot het bestuur als secretaris. Ik heb dat allemaal steeds met veel plezier gedaan. Maar door mijn andere groene bezigheden had ik steeds minder tijd voor het vrijwilligerswerk ín het bos. En vorig jaar heb ik aan het einde van de zomer besloten om het bestuur weer te gaan verlaten. Per april is er officieel een opvolger gevonden aan wie ik het werk vol vertrouwen heb overgedragen.
Op de foto, die gemaakt is tijdens de laatste bestuursvergadering, krijg ik van Jeroen - de initiatiefnemer en huidig voorzitter van het voedselbos - een cadeautje ter afscheid uitgereikt. Dit moment sluit voor mij een mooie periode af. En daarom zeker een vermelding op dit blog waard.
Het afscheid is echter nog niet definitief. Ik blijf mij voorlopig zijdelings nog wel bemoeien met het voedselbos in Vlaardingen, want ik ben nog betrokken als beheerder van de website en de mailomgeving. En af en toe zal ik nog een rondleiding geven, als de gelegenheid zich voordoet. Want de leraar in mij is ook nog wakker.
Zoveel procent minder dit en minder dat, zegt alleen iets als duidelijk is waar je het mee vergelijkt. Ze hebben 200.000 Amerikanen genomen. Daar zitten sowieso een heel aantal mensen tussen die ongezond eten omdat dat in Amerika nou eenmaal nog meer voor de hand ligt dan hier. Is dan niet ieder dieet met meer groenten zoveel procent beter…?
Bij De Groentemeester wil ik heel graag stagiairs begeleiden. Ze mogen rekenen op een rijke leeromgeving en een prettige werkomgeving. Maar als ik ze een vergoeding zou moeten gaan geven, houdt het gewoon op. Dat kan ik vanuit de zelfoogsttuin simpelweg niet financieren.
Het wordt tijd dat iedereen verstandige beslissingen gaat nemen. We zouden mijn inziens moeten afkoersen op een tevreden leven met veel minder energieverbruik en veel lokalere bezigheden. Auto (bijna) niet meer gebruiken, lokaal voedsel produceren, minder nachtelijke verlichting, geen 24-uurseconomie nastreven. Om maar een paar voorbeelden te noemen.
Mooi artikel van het WNF. In onze zelfoogsttuin gaat het wat diversiteit op ons bord al een stuk beter. De 85 oogstgenoten krijgen door het seizoen heen meer dan 70 verschillende gewassen op hun bord. En ik vind het leuk om dat aantal gestaag uit te breiden. Zo zijn we met de kruiden van 10 verschillende soorten vorig jaar naar 24 soorten dit jaar gegaan. Niet alles lukt even goed, maar het gaat om de richting waarin we bewegen.
Uitroeiing van de reuzenberenklauw is wel mogelijk. In Voedselbos Vlaardingen hebben we dat na 7 jaar laten zien. Het terrein stond bij aanvang van het project vol met deze plant. We hebben simpelweg iedere plant iedere keer weggestoken en de bloei weten te voorkomen. Na 7 jaar is de zaadbank uitgeput en komt hij niet meer terug.
Interessant onderzoek. Langs De Groentemeester hebben we ook een sloot die minstens 40 meter oever heeft. Misschien leuk om dat eens in kaart te brengen.
Wist je dat deze uitspraak eigenlijk uit de film Jurassic Park komt? In die film vindt een gesprek plaats over het feit dat de dinosaurussen die ze weer tot leven hebben gewekt alleen maar vrouwtjes zijn. Om te voorkomen dat ze zich op eigen houtje zouden kunnen vermeerderen. Eén van de aanwezigen zegt dan dat dat geen waarborg zal zijn. Want: het leven vindt er wel iets op.
De tuinbonen naderden hun hoogtepunt deze week. Over die teelt is dit seizoen best al veel te vertellen.
Hoewel we vorig jaar gewoon een mooi oogstje tuinbonen konden uitdelen, was ik niet zo tevreden over hoe die teelt verliep. Daarom was ik er dit seizoen op gebrand om het beter te doen. Ik had een streven om iets eerder tuinbonen te hebben en het moest idealiter ook wel iets meer oogst opleveren.
Daarom hebben we begin februari de tuinbonen in potjes voorgezaaid. Dat was zo'n beetje het eerste dat we in de kas aan opkweek opstartten. Het verschil met vorig jaar was dat ik vorig jaar alles gewoon ter plekke (in het teeltbed) had gezaaid. En toen had ik allee maar een klein klusje voorgezaaid om op de plekken waar de plantjes niet opkwamen ze er tussen te kunnen zetten. Maar dit jaar deden we het anders. Bijna 900 plantjes hebben we voorgezaaid en toen ze eenmaal mooi opgekomen waren, hebben we ze uitgeplant in de bedden. Ik kwam voor één bedje nog plantjes te kort. En die hebben we toen alsnog direct gezaaid.
En wat een geluk dat ik voor deze aanpak had gekozen. Want de tuinbonen die ik in dat ene bedje direct had gezaaid, daarvan heeft er géén één het gered. Te nat waardoor ze zijn gaan rotten, en te veel slakken die de dappere kiemplantjes die het wel redden de nek omdeden. Het is allemaal ten onder gegaan. Maar de plantjes die we hadden voorgezaaid, deden het des te beter. Met als resultaat dat ik nu vijf bedden met planten heb staan die mooie tuinbonen aan het vormen zijn.
Een bekend fenomeen bij tuinbonen zijn de luizen die op een gegeven moment de toppen gaan bevolken en daarna de hele plant kleverig en zwart maken. En op die luizen komen mieren af die ze vervolgens gaan beschermen tegen roofdieren. Want die mieren houden de luizen zoals wij mensen koeien houden. Ze zorgen voor ze en ze melken ze. De luizen scheiden een zoetige vloeistof af die de mieren lekker vinden.
Maar de luizen trekken ook lieveheersbeestjes en andere rovers aan. Die lusten die luizen wel rauw. Ze hebben er de confrontatie met mieren voor over. En het mooie is, dat de lieveheersbeestjes zich nu snel aan het vermeerderen zijn. Ik heb al meerdere legsels van eitjes gezien. Clustertjes van gele speldenknopjes zie je dan op de blaadjes van de plant zitten. Over een tijdje komen de larven van de lieveheersbeestjes tevoorschijn en die eten nog meer luizen dan de volwassen dieren. Plaagbestrijding die de natuur zelf verzorgt in optima forma. Het is mijn hoop dat die lieveheersbeestjes straks dan een beetje in de buurt van de tuin blijven voor als zich in een ander gewas een plaag voor doet. Dan zijn de ordetroepen meteen aanwezig, zullen we maar zeggen.
En dan deed ik nog een andere observatie. Tussen de planten vliegen ook hommels rond. Voor de bestuiving van de bloemen zodat zich ook echt bonen kunnen gaan vormen. Maar er viel me iets op. Die hommel die ik volgde, ging de bloem niet in aan de voorkant. De bloemen zijn vrij langwerpig, als een soort witte trompetten. Die hommel zou ook helemaal niet in die 'trompet' passen. Daar is hij veel te groot voor. In plaats daarvan ging hij bovenop de bloem zitten en prikte een gaatje vlakbij het punt waar hij bij de nectar kon komen. Slim van die hommel.
Toen ik vervolgens op internet ging opzoeken hoe de bestuiving van de boon dan plaatsvindt, kwam ik erachter dat de bonen helemaal niet door insecten bestoven hoeven te worden. De planten zijn zelfbestuivend. Dat betekent dat het stuifmeel door beweging uit de ene bloem geklopt wordt, en in de andere bloem terecht komt. De grap is wel dat het onhandige landen van de hommel bovenop de bloem voor die beweging zorgt. Dus zo helpt de hommel de zelfbestuiving van de plant toch een handje. Leuk om te weten toch?
Deze week was het ook tijd om de tuinbonen te toppen. Je haalt dan de kop uit de plant. Deels om die zwarte luis zijn favoriete kostje te ontzeggen, en deels omdat de groei van de plant dan niet meer naar nieuwe bloemen en bladeren gaat, maar naar de ontwikkeling van de bonen aan de plant. Zodat we straks mooie grote tuinbonen kunnen oogsten.
Ik zei het al. Er is best veel te vertellen over één zo'n gewas. Never a dull moment in de tuin dus. En dan te bedenken dat we in totaal meer dan 70 gewassen doen... Mooi werk.
Tip: zet één of meerdere bomen voor je huis die ervoor zorgen dat je huis afgeschermd wordt van de zon. Uit ervaring kan ik vertellen dat het verschil in binnen- en buitentemperatuur op heel hete dagen kan oplopen tot minstens 10 graden. En dat kost dan dus geen energie.
Bij De Groentemeester valt het gelukkig vooralsnog mee. Maar herkenbaar is dit verhaal wel. Als je de gevolgen van klimaatverandering wil bekijken, leer je een hoop van het meedelen in een zelfoogsttuin of csa.
Gelukkig zijn we voor het inzetten van herstel niet alleen afhankelijk van Haagse plannen. Want daar lijken we het niet van te moeten hebben. Ik ken veel initiatieven van particulieren, stichtingen en ondernemers die hier wel hun steentje aan willen bijdragen.
Het is een slechte ontwikkeling dat in allerlei sectoren de bedrijvigheid in handen komt van enkele grote spelers. Ook hier zien we een verlies aan diversiteit. En dat betekent voor ieder systeem een verlies aan veerkracht. Feitelijk wordt er roofbouw gepleegd op de sectoren waarin dat gebeurt. Want het doel van de grote bedrijven is om er zoveel mogelijk geld uit te onttrekken.
Fijn dat er mensen zijn die de oude ambachten overeind houden. Industrialisatie en het streven naar efficiëntie hebben hun keerzijdes. En het is goed om je te realiseren dat er alternatieven zijn. Dit artikel gaat toevallig over graan en brood, maar het grotere verhaal hiervan gaat over de manier waarop we naar onze economie en ons menszijn kijken. Het is goed om je bewust te zijn van wat echt belangrijk is.
Handig overzicht. Ik zou het alleen geen trucs noemen. Eerder geeft het een soort overzicht van hoe het tussen mensen werkt. Hoe je invloed kunt uitoefenen op je sociale omgeving. Sommige van deze elementen worden gebruikt in de marketing en sommige zijn handig als je anderen wilt meenemen in een verandering. Ik kan me bovendien voorstellen dat het handig is om de werking van deze dingen te begrijpen als je kinderen moet opvoeden. Welke kende jij al?
En toen ineens was het zover! De eerste oogst van het seizoen.
We vierden afgelopen zaterdag een mooi lentefeest bij Weij om de opening van de Weij Bar en de start van het seizoen bij De Groentemeester te markeren.
Het was de hele dag gezellig druk en ik moet zeggen dat ik ook weer erg blij was met al die oude en nieuwe bekenden op het land.
We kijken terug op een mooie dag. Cadeautjes uit Bos liet de knutselaars en kunstenaars vogelhuisjes maken om de muur van het clubhuis te versieren.
Je kon foto's laten maken door Nienke van Unienkfotografie en uiteraard was de Weij Bar open voor de nodige versnaperingen.
En zal ik je eens een geheimpje vertellen? Ze verkopen dit seizoen ook ijs! Echt biologische ijs. Met zo'n warme dag als vandaag is dat natuurlijk smullen.
Kom je ook een keer langs? Houd daarvoor de activiteitenkalender in de gaten. Komende zaterdag geef ik bijvoorbeeld een rondleiding door de tuin. Wees welkom.
Ik snap wel dat mensen wegen zoeken om in het verweer te komen. We hebben een wereld geschapen waarin we het maar normaal (moeten) vinden dat alles ronkt en bonkt. En dat is best het heroverwegen waard.
Er wordt hier met vogelnamen gestrooid. Ik moet eerlijk bekennen dat ik bij lang niet alle namen een beeld van de vogel heb. Maarja, ik ben dan ook geen vogelaar. De interesse erin snap ik echter wel. Hoe leuk is het als je weet wat de natuur je voorschotelt. En dat geldt niet alleen voor vogels.
Hier kan toch niemand op tegen zijn. Ik zeg: laten we beginnen met de uitvoering van dit plan. Of eigenlijk zijn we al begonnen. Herenboerderijen, voedselbossen, csa’s en biologische boerenbedrijven timmeren al behoorlijk aan deze weg. En er is gelukkig ook steeds meer interesse vanuit onderzoeksgroepen uit Wageningen.
Het geschetste toekomstbeeld is toch een echte win-win-win. Laat de traditionele landbouwlobby maar kletsen.
Zoals velen van jullie weten ben ik sinds 2015 betrokken bij de ontwikkeling van Voedselbos Vlaardingen. De afgelopen jaren vooral als bestuurslid in de rol van secretaris. En daarnaast ook als websitebeheerder en daarvoor als vrijwilliger voor het onderhoud in het bos. Mijn rol als secretaris is inmiddels overgenomen door een nieuwe enthousiasteling, maar ik hoop zo af en toe nog wel betrokken te blijven bij het voedselbos. Vooral omdat Voedselbos Vlaardingen het begin vormde van mijn nieuwe groene bestaan in de stadslandbouw.
Met de vrijwilligers en bestuursleden van het voedselbos gingen we afgelopen vrijdag op excursie. We werden welkom geheten bij de Voedseltuin in Rotterdam. Ingesloten door allerlei gebouwen op een bedrijventerrein vind je daar een groene oase van rust. Ze telen er groenten, kruiden en bloemen. En ze hebben ook een stukje voedselbos. Het hele terrein wordt onderhouden door zo'n 60 vrijwilligers die deelnemen in dit sociale project. De meeste vrijwilligers hebben een afstand tot de arbeidsmarkt zoals dat zo netjes gezegd wordt. De coördinator van de tuin (Meriam) gaf ons een rondleiding en vertelde van alles en nog wat over het project en de samenwerkingen die zij hebben. Inspirerend.
We mochten ook een lunch genieten, en we hadden geluk, want de zon scheen en het was goed toeven in de luwte aan de picknicktafels.
Als je een keer in de buurt bent, is het een aanrader om er even te gaan kijken.
Als een teeltsysteem afhankelijk is van het gebruik van pesticiden, dan deugt het teeltsysteem niet. En de oplossing van de politiek: we laten alles bij het oude. Want anders kunnen we geen kersen meer produceren. Het patroon dat zichtbaar wordt, is het probleem vooruitschuiven naar volgende generaties. Dat is nooit een goed idee.
En als deze landbouwgronden nou gewoon eens gebruikt gingen worden om mensen te voeden in plaats van aan de drank te helpen. Kan dat misschien ook? Of gebruik deze ontwikkeling om die gebieden te rewilden. Ecosysteemherstel is iets wat de wereld ook wel kan gebruiken.
Gek is dat, he. We weten wat de betere weg zou zijn, maar het systeem waarin bedrijven hun rol vervullen, zorgt ervoor dat boeren afhankelijk worden van een paar grote spelers op de wereldmarkt.
Altijd leuk om naar timelapse-filmpjes te kijken. Jammer voor het filmpje dat de boom in de voorgrond sneller groeide dan geanticipeerd. Dit zou ook leuk zijn voor Voedselbos Weij, trouwens. Iemand een timelapse-camera in de aanbieding?
De tijd van winterrust is voorbij. De lente is begonnen. De tuin verandert nu in sneltreinvaart van uiterlijk.
Deze week zetten we de palen voor de peulen en kapucijners, zaaiden we raapstelen en radijs, en plantten we alle uien. En ook de paprika's en aubergines staan al voorgezaaid onder mijn zolderraam. Gezellig naast de zoete aardappels waar ik stekken van aan het trekken ben.
In de kas staan de peulen en kapucijners alvast te kiemen in vochtig zaagsel, zodat die komende week de grond in kunnen.
Verder was de spinazie al gezaaid en ook de snijbiet. En de tuinbonen en knoflook groeien gestaag door. Het gaat dus langzamerhand de goede kant. Als alles goed gaat, kunnen we half mei de eerste oogst binnenhalen.
Komende week komt het eerste plantgoed. Dan gaan de zomerpreitjes, verschillende soorten sla, andijvie, en de eerste koolrabi, spitskool en broccoli de grond in. Gelukkig kan ik rekenen op hulp van veel vrijwillige handen. En dat is uiterst gezellig!
Het tij naar een mooiere wereld lijkt een beetje tegen te zitten. Meestal gaan veranderingen niet in een rechte lijn naar het uiteindelijke resultaat. Soms zit het mee, soms zit het tegen. Als veehouder lijkt het me sowieso verstandig om te gaan voorsorteren op een toekomst waarin er (veel) diervriendelijker gewerkt gaat worden. Ook als de wetgeving dat nu (nog) niet vereist. Het zou mooi zijn als boeren zelf deze stappen gaan zetten.
Dat de nadruk te veel op productie ligt, was mij al wel duidelijk. We hebben te veel te grote boerenbedrijven en te weinig kleinschalige. Vaak wordt er dan geschermd met de term efficiëntie, met alleen een blik op productiedoelen. Maar voedsel produceren kan aan zoveel meer doelen bijdragen. Ga maar eens kijken bij een willekeurige csa.
Er zijn nog wel wat mensen in mijn wijk die dit artikel eigenlijk zouden moeten lezen. Ik heb de laatste jaren helaas zelfs wat groene tuinen zien veranderen in een soort buitenkamers met vooral grijze tegels. Omgekeerd bestaat het gelukkig ook. Dat is de weg voorwaarts.
Niet herkenbaar dit. Wij maken iedere week een planning voor het eten. De boodschappenlijst is vormgegeven als de kalender van de week. Daarop is ook ruimte voor ontbijt en lunches. Meteen na het boodschappen doen, zetten we de relevante houdbaarheidsdata op de lijst. En die lijst plakken we op de koelkast.
Dit kanaal op Youtube vind ik wel nuttig om te volgen. Hij besteedt aandacht aan alle aspecten van het runnen van een kleinschalige biodiverse tuinderij. Deze keer gaat het over zorgen voor je bodem.
Ik keer mijn bodem nog wel met een kleine frees, maar waar ik er vorig jaar op ieder stuk 2 of 3 keer over heen moest om de bodem klaar te maken voor planten of zaaien, volstaat nu 1 keer om het teeltbed klaar te leggen. Dit jaar begin ik ook op sommige stukken met het inzetten van de woelvork. Dat duurt veel langer dan met de frees, maar het lijkt erop dat je ook iets eerder in het seizoen kan beginnen. Zeker op de natste stukken.
Verder heb ik de bodem zoveel mogelijk bedekt gehouden. Daar gebruik ik landbouwplastic voor, maar ook blad en groenbemesters. Plastic is snel en makkelijk en de bodem komt er heel mooi onder vandaan. Maar het is wel plastic dat uiteindelijk niet zo duurzaam is, omdat het uit fossiele bron komt en slecht afbreekt. Het gebruik van blad is wat mij betreft dit jaar experimenteel. Ik heb in het najaar veel blad van de gemeente gekregen dat ik als winterbedekking op mijn bedden heb gehad. Het houdt het bodemleven goed in stand. Maar ik heb ook de indruk dat de plaagdruk van slakken er een stuk groter van geworden is. Alles heeft zijn voor- en nadelen.
Ondertussen onder het zolderraam. Daar staan een aantal trays met voorgezaaide bloemen die rustig staan te groeien. Vorig jaar startte ik bij De Groentemeester ook een bloemenpluktuin.
Eigenlijk deden we toen maar wat. Toen er in het kweekkasje ruimte vrij kwam, ben ik wat voor de hand liggende bloemen gaan zaaien. Zoals zonnebloemen en zinnia's bijvoorbeeld. En dat resulteerde erin dat we vanaf ongeveer begin juli de eerste bloemen konden laten plukken.
Dit jaar wil ik dat anders doen. Het zou mooi zijn als we al eerder bloemen kunnen laten plukken. Daarom heb ik voor de bloementuin dit jaar ook een teeltplan gemaakt. En aan ruimte om voor te zaaien hebben we straks geen gebrek. Want we hebben er (bijna) een opkweekkas bij. Dat moet dus helemaal goed gaan komen.
Als alles goed gaat, hebben we vanaf half mei al bloemen te plukken. En het goede nieuws is dat je daar geeneens oogstgenoot voor hoeft te zijn. De bloementuin is straks beschikbaar voor iedereen die dat leuk vindt. Je rekent gewoon af voor wat je plukt.
Wil je het volgen? Ik hou jullie hier natuurlijk op de hoogte. Maar je kunt De Groentemeester ook volgen op instagram.
Volgens mij zit de crux hem erin dat de bron van de biomassa duidelijk moet zijn. Als het gaat om afvalhout uit de houtindustrie is er relatief weinig aan de hand. Maar als het systeem misbruikt wordt om ‘afvalhout’ uit gezonde bossen te halen, dan is dit een heel slecht plan. En eerlijk gezegd geloof ik niet dat er genoeg politieke wil is om die toeleveringsketen zo transparant te maken dat we dat precies gaan weten. Als dat in ons huidige anonieme systeem überhaupt al mogelijk is.
Taal doet er toe omdat het ons denken bepaalt. Snelwegen zijn dus geen verkeersaders. Opstoppingen zijn geen verkeersinfarcten. Er is namelijk ook geen hart dat de auto’s rond pompt.
Ik eet al jaren vrijwel uitsluitend onbewerkt voedsel. Groente, fruit, noten, vlees en vis. En ik vaar er wel bij. Waar sommige anderen ieder griepje lijken mee te pakken, ben ik vrijwel nooit ziek.
Triest toch dat landbouw een grote veroorzaker blijkt van biodiversiteitsverlies en klimaatschade. En dat terwijl we manieren kennen waarop landbouw juist kan bijdragen aan herstel van biodiversiteit en klimaat.
Ik snap de neiging om betaald te willen worden voor ecosysteemdiensten. Zeker als er inkomstenderving plaatsvindt. Maar ik denk tegelijk ook dat we niet alles in het ‘geld-domein’ moeten stoppen. Lucht, water en bodem zouden geen verhandelbare dingen moeten zijn. Maar dat is een andere discussie. Dat gaat over commons en geefeconomie. Maar die discussie raakt wel aan het onderwerp ecosysteemdiensten.
Dit project vind ik echt leuk om te volgen. In deze video geeft hij aan dat niet alles rozegeur en maneschijn is als je zelfvoorzienend en afgelegen gaat wonen. Sommige dingen herken ik wel door mijn eigen project van de zelfoogsttuin. Vooral die oneindige todolijst.
Dat is toch altijd weer een moméntje, hoor! Als de nieuwe zaden voor het seizoen weer binnen komen. Er waren nog behoorlijk wat zaden over van vorig jaar, maar ik heb natuurlijk ook weer nieuwe zaden besteld. De partij van De Bolster is binnen. En die van Bingenheimer verwacht ik ergens komende week.
Toen ik het stond uit te pakken, gingen mijn gedachten even terug naar de einde-oogst-pakketten van vorig jaar. Deze zaden zaten in zo'n zelfde maatje kartonnen doos als waar we de producten voor de einde-oogst-pakketten in verpakt hadden. En eigenlijk is dit dus het "start-van-de-oogst-pakket". Hier begint het allemaal mee. En misschien hebben we aan het einde van het seizoen weer dozen vol met leuke producten voor het einde van het jaar. We zullen zien.
Maar in de tussentijd moet er dan natuurlijk nog wel een hoop werk verzet worden bij De Groentemeester. Al die zaden moeten nog opgekweekt worden. En dat betekent weer meters en meters aan teeltbedden klaarmaken en van compost voorzien. Voorzaaien, zaaien en planten. Duizenden planten gaan we gezond groot laten worden. Zodat we vanaf half mei (hopelijk) de eerste oogst van het land kunnen halen. Die oogst duurt dan tot ergens diep in november. Zo'n zin in!
Lijkt het je leuk om daar met mee te helpen? Geef dan vooral een seintje. Ook dit jaar breidt de vrijwilligersclub weer een beetje uit. En er kan altijd nog iemand bij. Hoe meer zielen, hoe meer vreugde.
En we zijn ook nog op zoek naar één of twee stagiairs (van bijvoorbeeld Warmonderhof) die willen leren hoe je een zelfoogsttuin opzet en runt. Dus ben of ken jij iemand? Laat het vooral weten.
Ik vind het voor veel van het genoemde nog een beetje vroeg. Als je te vroeg start, loop je het risico dat de jonge plantjes te weinig licht en warmte ontvangen. En daar krijg je zwakke plantjes van. Geduld is meestal beter.
Dit zou voor mij geen enkele uitdaging bevatten. Ik draag vooral mijn werkkleding. Dat zijn totaal 22 stukken kleding. En daar zitten mijn regenbroek, mijn petten en mijn sjaal al bij. Wat kunnen sommige mensen hun leven toch ingewikkeld maken.
Zou het ook zo kunnen zijn dat door de toegenomen digitale mogelijkheden het minder belangrijk wordt om een opleiding te volgen. Kennis en antwoorden op vragen zijn veel vrijer beschikbaar dan vroeger. En dat betekent dat mensen veel makkelijker nieuwe dingen kunnen (bij)leren zonder naar een opleiding of cursus te gaan. In plaats van te kijken of het geld wel opgemaakt wordt, is het toch veel interessanter of er meer of minder geleerd wordt door mensen?
Als ik niet de kans had gekregen om De Groentemeester te starten, waren wij nu waarschijnlijk op zoek geweest naar land dat hoger ligt. Of misschien woonden we daar dan al. Maar daar is nu geen sprake van. Het moeilijkste aan de keuze om naar een andere kant van het land te verhuizen, is inderdaad het sociale aspect. Maar tegelijkertijd houden we onszelf daarmee dus ook wel een beetje gevangen.
De wolvendiscussie blijft interessant. De gebruikte argumenten zeggen namelijk ook best wel iets over hoe mensen zich verhouden tot de natuur. Vind je dat wij daar de baas over zijn? Moet de natuur ons altijd tot dienst zijn? Moet een dier een functie hebben om er te mogen zijn? Is alle ruimte op de wereld van ons als mensen?
Dit vond ik een zeer indrukwekkend interview. Deze wetenschapper laat overduidelijk zijn machteloosheid zien over de klimaatverandering die hij in dertig jaar heeft zien voltrekken. Hij ziet -bij zijn volle verstand- een onmogelijke dreiging op ons afkomen en weet niet wat er in zijn macht ligt waardoor hij er iets aan kan doen. Door dit op deze manier te vertellen doet hij precies wat hij kan doen. Hij laat de kwetsbaarheid zien die we tegenover dit probleem allemaal hebben. Ook degenen die hun kop in het zand proberen te steken zijn hiervoor net zo kwetsbaar.
Gedurende seizoen 2023 kon ik rekenen op de hulp van veel vrijwilligers. Op maandag, donderdag en zaterdag kon er mee gewerkt worden met zaaien, planten, wieden en (voor)oogsten. Ieder kwam dat doen naar eigen kunnen en interesse.
Langzamerhand vormde zich een vaste groep op ieder van deze dagen. Totaal goed voor hulp van ongeveer 15-20 mensen per week die ergens wel een uurtje of meer mee hielpen. Tijdens het werk en de pauzes vinden vaak goede gesprekken plaats. En zo ontstond er meer dan ik had durven hopen.
Ook dat is een mooie element in het project dat De Groentemeester is. De tuin bindt samen en sluit vriendschappen.
Door de winterrust ligt het werk tijdelijk even stil. Vanaf half december tot en met eind februari zijn er geen structurele activiteiten voor de vrijwilligers te doen op de tuin. Misschien dat we straks hier en daar een klus hebben, maar zeker niet iedere week drie dagen. En daardoor zien we elkaar ook even niet.
Een aantal vrijwilligers vond dat jammer en waren elkaar een beetje aan het missen. Daarom namen ze het initiatief om in deze periode met elkaar af te spreken voor een lunch. En ik mocht gelukkig ook aansluiten.
Er werd een reservering gemaakt bij Monsieur Paul in Maassluis. En gisteren was het zover. We hebben flink kunnen bijpraten en het was erg gezellig. En het was goed om elkaar weer even te zien. Wat bof ik toch met zoveel mooie mensen om me heen!
Als het je ook leuk lijkt om in 2024 mee te helpen op de tuin, neem dan gerust contact met me op. Je hoeft er geen oogstgenoot voor te zijn en je hoeft ook geen ervaring te hebben met moestuinieren ofzo. Neem gewoon je goede humor en een beetje werklust mee en het komt goed. Kijk voor meer informatie op de website: www.degroentemeester.nl
Ik heb niet meteen alle cijfers paraat om dit voor mezelf effectief in te vullen, maar het geeft een indicatie. Wij kunnen vooral op vervoer (auto) en voeding (want we eten wél vlees) nog CO2-uitstoot vermijden. In deze rekentool wordt echter niet meegenomen wat de bron is van je vleesconsumptie. Wij eten (bijna) uitsluitend biologisch vlees of vlees dat geproduceerd wordt in een kleinschalig systeem dat goed is voor het ecosysteem. En dat zie je in deze uitslag niet terug. Desalniettemin een goede vingeroefening om deze tool eens in te vullen.
Én: voor kerst vroeg ik vier bomen die Trees for All mag planten in één van hun projecten. Dat is ook leuk.
Dit vind ik echt een goed idee. De andere kant van Maassluis is aan te fietsen binnen een kwartier. Daarmee zou Maassluis in potentie een volwaardige 15-minutenstad kunnen zijn. Maar de praktijk is dat (te veel) inwoners denken dat je je alleen efficiënt kunt verplaatsen met een auto. Deels komt dat denk ik ook doordat veel inwoners in een andere stad werken en een beetje té gewend zijn geraakt aan een auto.
Bij deze bijeenkomst van voedselfamilies was ik er niet bij. Aan het verslag te lezen was het weer een interessante en leerzame dag. Achteraf had ik er toch ook bij willen zijn. Maar ik kon toen niet, helaas.
Dit is niet de weg die we moeten gaan. Meer wegen bouwen leidt sowieso niet tot minder files. Dat heeft het verleden al bewezen. Er bestaat zoiets als de wet van de bandbreedte. Als je een lege boekenkast neerzet in je huis, komt ie ‘vanzelf’ vol te staan met boeken. Als je snellere internetverbindingen aanlegt, komen er applicaties die veeleisender zijn. Als je meer wegen aanlegt, worden die gevuld met meer en grotere auto’s.
We zouden het autogebruik flink moeten ontmoedigen. Te beginnen met het stoppen van aanpakken van ‘knelpunten’. Zorg voor gratis openbaar vervoer en richt steden in als 15 minutenstad, bijvoorbeeld.
Onze voedselproductie is afhankelijk geworden van landbouwvoertuigen. Dat blijkt onder andere ook uit deze protesten. Het beangstigende daaraan is dat fossiel sowieso een einde heeft. Als er niet op tijd alternatieven zijn voor de manier waarop we nu voedsel produceren, lopen we het risico dit soort beelden (en erger) nog wel vaker te zien.
Dit is de grootste kanshebber om de volgende pandemie te veroorzaken. Zeggen de experts. Ik hoop dat ze ernaast zitten. Ik zou ook niet weten wat ik daar aan kan doen, behalve hopen dat ook deze pandemie aan me voorbij gaat.
Het eerste wat ik hierbij denk: we leren het ook nooit.
Maar in tweede instantie snap ik ook dat de energietransitie niet zonder deze grondstoffen kan. Daarmee wordt het kiezen tussen twee kwaden. Wat beter zou zijn, is als we (weer) leren leven met een veel kleinere energiebehoefte.
Handel in bitcoin zou ingeperkt moeten worden. Het kost ontzettend veel energie die we beter voor andere dingen kunnen gebruiken. Bitcoins kun je niet eten en ze zorgen ook niet voor een warm huis.
Het staat er echt. Mensen vergroenen hun tuin mogelijk niet omdat ze bang zijn dat de buren er iets van vinden. Nou, ik vind er iets van als je je tuin níet vergroent. Telt dat ook?
Geen idee of hermelijnen in de buurt van Maassluis ook aanwezig (kunnen) zijn. Maar ze zijn van harte welkom bij De Groentemeester. We hebben al verschillende takkenrillen aangelegd en muizen zitten er genoeg. En ze schijnen dus ook hazen aan te kunnen. Kom maar op!
Ergens anders las ik dat biodiversiteit niet alleen in tropische bossen op deze manier verdeeld is, maar dat dat bijvoorbeeld ook geldt voor de verdeling van biodiversiteit in het microbioom van je darmen. Of in koraalriffen. Alsof het een soort wiskundige formule is hoe zeldzaamheid zich verdeelt in een systeem.
Ik dronk mijn koffie de laatste jaren zwart. Maar ik ben begin 2022 helemaal gestopt met koffie drinken. Eén van de redenen was inderdaad dat koffie van ver moet komen. Zo eet ik ook geen bananen meer bijvoorbeeld. Dat was voor mij het spreekwoordelijke laaghangende fruit. En ik mis zowel de koffie als de bananen helemaal niet meer.
Het stoppen met koffie ging overigens niet zonder slag of stoot. Ik denk dat ik daar wel meer dan anderhalf jaar over gedaan heb om eerst te minderen, en nog eens te minderen. Totdat het moment daar kwam dat ik ook het laatste kopje op een dag heb afgeschaft. Koffie is nou eenmaal verslavend, maar er valt prima zonder te leven.
De bewijzen stapelen zich op: groene omgevingen, liefst met bomen, zijn goed voor de mens. Misschien moeten we minder huizen bouwen... en meer boomhutten… ;-) Waarom niet?
Niet omvaren, maar omdenken. Knoflook hoeft niet uit China te komen. En gember kun je ook hier kweken, drogen en vermalen tot poeder om het in de winter beschikbaar te maken. En sowieso kun je beter groenten en fruit uit het seizoen eten. Ons eigen seizoen, bedoel ik dan. Die druiven komen in de zomer dan wel weer. Eet een (bewaar)appel of neem appelmoes. Dan zijn die omvarende stalen dozen ineens een minder groot probleem. Misschien hebben we er dan zelfs minder van nodig.
Zo belangrijk wat hier staat. Als we iets aan de klimaatverandering willen doen, redden we het niet als we het normaal blijven vinden dat we zoveel energie en grondstoffen verbruiken. We zullen het collectieve gedrag van de mensheid moeten veranderen. Het goede nieuws is dat we daar best wel eens toe in staat zouden kunnen zijn. We moeten elkaar andere verhalen gaan vertellen over hoe de wereld in elkaar zit.
Zijn verhaal blijft me intrigeren. Charles Eisenstein is ervan overtuigd dat we onszelf een vals verhaal over afscheiding hebben verteld. Hij voorziet een soort transformatie naar een andere wereld waarin die afscheiding teniet kan worden gedaan. Een wereld waarin de mens weer gewoon deel uit maakt van de natuur. Een wereld waarin en-en een grotere rol speelt dan of-of. Een wereld waarin wij en zij weer wij worden.
Nog één weekje oogst. Op het land staan nu nog palmkool, prei en spruitkool. Op 27 november is de laatste oogstdag van dit seizoen bij De Groentemeester.
En wat kunnen we terugkijken op een mooi seizoen! In een jaar tijd is er een tuinderij gerealiseerd waar je zelf je eigen gezonde groenten uit het seizoen kan oogsten. Met oogstgenoten, supporters en vrijwilligers vormen we inmiddels een mooie en groeiende gemeenschap die samen deze vorm van voedselproductie mogelijk maakt.
Maassluis heeft daarmee zijn eigen stadslandbouwproject dat het goed doet. En we zijn nog lang niet klaar. Want De Groentemeester is onderdeel van een breder project dat Weij heet. Binnen Weij wordt er een voedselbos geplant en gebouwd aan een streekproeverij om alle heerlijkheden uit de tuin en het voedselbos ook op de kaart te krijgen. Zo hopen we bij te dragen aan ons stukje van de voedseltransitie. Eerlijker, lokaler en beter voor de omgeving. Zowel in ecologische als in sociale zin. We nodigen iedereen uit om daar ook aan mee te doen.
Komende vrijdag (24 november) organiseren we in de Polderij een filmavond. Op deze avond vertonen we 'Together We Grow'. Wie het leuk vindt, is vanaf 19.00 uur welkom. De toegang is gratis, maar een consumptie is wel gewenst. De film start om 19.30 uur. Achteraf willen we nog een nagesprek voeren. We sluiten af omstreeks 21.00 uur. Aanmelden via info@depolderij.nl is omwille van het beperkt aantal plaatsen in de zaal verplicht.
Zie ik je dan?
(De vertoning van de film wordt mogelijk gemaakt door Voedsel Anders. De film is onderdeel van het Food Film Fest 2023. Mocht je deze avond niet kunnen, maar wel nieuwsgierig zijn, dan kun je de film ook op andere plaatsen bekijken. Hier zie je een overzicht voor Zuid-Holland.)
Een ruime verdubbeling van het aantal mensen dat meeliep bij deze mars. Dat is bemoedigend.
Ik was er niet bij. Ik ben niet zo van het demonstreren in een grote stad met mensenmassa’s. Ik hoor bij de mensen die liever demonstreren door de keuzes die we maken in ons leven. Mijn betrokkenheid bij voedselbos Vlaardingen is daar een vorm van, maar ook het afscheid bij SCOH als stafmedewerker onderwijs en ict is daar een uiting van. En natuurlijk is het opzetten van de zelfoogsttuin ook een manier om te laten zien dat het anders kan en moet.
Voedselbossen zijn ook bossen. Die combineren de voordelen van een bos met voedselproductie zodat minder landbouwgronden nodig zijn. En in de bebouwde omgeving passen ook veel meer (voedselbos)bomen. We moeten stoppen met denken in ‘of’, en gaan denken in en-en-en.
Vroeger of later zal krimp toch aan de orde komen. Simpelweg omdat er geen energie genoeg is om wereldwijd zoveel vliegtuigen te laten vliegen. Mijn inziens is het op de lange termijn niet verstandig om je economie te bouwen rondom een sector die daarvoor zó kwetsbaar is.
En er zijn nog steeds politieke partijen die zeggen dat er geen klimaatverandering gaande is. Weet wat je stemt. Het belangrijkste onderwerp is klimaat. De rest is daaraan ondergeschikt.
Laat je informeren door bijvoorbeeld dit artikel. En weet wat je stemt. Klimaat is het belangrijkste onderwerp. En ik hoop dat genoeg mensen dat ook doorhebben.
En nog wat data uit de wetenschappelijke hoek. Daar zitten wat lichtpuntjes in, maar de algehele conclusie is toch dat we wereldwijd nog een heel uitdaging voor ons hebben liggen. De piekproductie van fossiele brandstoffen is in zicht, maar het afschalen van het gebruik van fossiel moet écht nog veel harder. En dan zijn die protesten op de A12 toch echt wel te begrijpen, vind ik.
Ik zeg het toch nog maar een keer: klimaat is het belangrijkste onderwerp van deze verkiezingen. Weet wat je stemt.
Bij onze beslissingen zouden we veel meer over de generaties heen moeten kijken. Niet: hoe ziet Nederland of de wereld er over vier jaar uit?, maar: Hoe willen we dat de toekomst eruit ziet voor onze kinderen, kleinkinderen en achterkleinkinderen.
En eerlijk gezegd ziet die toekomst er niet zo best uit. Klimaat en biodiversiteit gaan nog steeds de verkeerde kant op. We zijn het aan de toekomst verplicht om wijzere besluiten te nemen. Eén van die wijzere besluiten kun je komende woensdag zelf nemen. Wat je ook kiest, kies voor klimaat.
