Rondleidingen 2026 starten weer

Alweer een paar weken zijn we bij De Groentemeester druk bezig om de oogst vanaf half mei mogelijk te maken. Inmiddels zijn de tuinbonen, peultjes en kapucijners geplant. En ook de eerste spitskool, sla, koolrabi, broccoli, andijvie en uien zitten in de grond. Komende week gaan de aardappels en zomerprei de grond in. De knoflook staat al fier boven de grond. En we hebben radijs, raapstelen, rucola, snijbiet, meiraap, bieten en zomerwortelen gezaaid. Inmiddels is zelfs de pomp al aangesloten. Dat hebben we niet eerder zo vroeg in het jaar al gedaan.

Kortom: we zitten niet stil en de tuin begint langzamerhand weer op een levende moestuin te lijken. Een beetje zon, af en toe wat regen, goede bodemzorg en heel veel liefde zorgen ervoor dat er straks weer van alles te zien en te proeven valt.

In de maand april starten ook de rondleidingen weer. Iedere derde zondag van de maand vertel ik enthousiast over de mooie plek die we ieder jaar weer creëren en nóg mooier maken. Ik breng mijn opgedane kennis graag over. Dus iedereen die interesse heeft in moestuinieren - op welke schaal dan ook - is van harte uitgenodigd om zo'n rondleiding een keer te volgen. Je gaat gegarandeerd vol inspiratie naar huis.

Ik vind het belangrijk om te vertellen wát we aan het doen zijn. Maar nog belangrijker misschien wel wáárom we het doen. Kleinschalige landbouw is relevant omdat het de productie van voedsel toegankelijk maakt voor het algemene publiek. Wij werken volgens biologisch principes vanuit de overtuiging dat op gezond voedsel geen bestrijdingsmiddelen thuis horen. En dat dat gewoon kan in een systeem dat divers genoeg is, laten we ter plekke zien.

Verder zorgt kleinschalige landbouw er ook voor dat we minder afhankelijk zijn van fossiele grondstoffen. Een thema dat de laatste weken ineens weer verrassend actueel is. Als we serieus naar de toekomst kijken, moeten we ons sowieso voorbereiden op een wereld die zonder fossiele grondstoffen opereert. Hoe dat eruit kan zien, kun je komen bekijken op onze halve hectare. We bieden geen oplossingen voor de grote wereldproblemen, maar doen ons best om op het stukje land waar wij voor mogen zorgen het leven mogelijk te maken.

De eerstvolgende rondleiding is op 19 april om 14.00 uur. Opgeven is zeer gewenst en kun je doen via www.degroentemeester.nl. We vragen een bijdrage van 5 euro per persoon. Voor oogstgenoten is de rondleiding gratis. Zie ik je binnenkort? 

Vruchtwisseling, monocultuur en polycultuur

Iedereen die een moestuin of een tuinderij heeft, zal herkennen dat vrijwel alle oogst in enige mate te lijden heeft onder aantastingen. Plagen en ziekten kunnen in je gewassen komen en je oogst (deels) bederven. Eén van de uitdagingen voor een tuinder is dan ook om die ziekten en plagen het hoofd te bieden.

‘Slimme’ wetenschappers hebben daarvoor allerlei middeltjes uitgevonden die je eenvoudig over je gewassen kunt sproeien. En die neutraliseren die beestjes en schimmels dan. Pesticiden noemen we die. Dat daar ook een hoop nadelen aan zitten, begint langzamerhand duidelijk te worden. En daarom zijn er gelukkig steeds meer mensen die geen pesticiden meer willen gebruiken.

Maarja, wat dan? Want die plagen en ziekten knabbelen wel gewoon verder aan je oogst als je niet op let. Gelukkig bestaan er veel methoden om die plagen en ziekten te minimaliseren. Voordat de pesticiden werden uitgevonden bedreven mensen namelijk al zo’n 10.000 jaar landbouw. En in die 10.000 jaar is best wat kennis opgebouwd en zijn vele mensen gevoed. Eén van de methoden die altijd al gebruikt werd, was het gebruik van een vruchtwisselingssysteem in kleinschalige tuinderijen. Om goed uit te leggen hoe dat werkt, wil ik eerst twee andere begrippen toelichten, namelijk: monocultuur en polycultuur.

Monocultuur

Bij een systeem van monocultuur verbouwt een boer of tuinder op zijn veld maar één gewas. Bijvoorbeeld alleen spruiten. Het voordeel daarvan is dat de boer zich kan specialiseren op dit gewas. Hij weet op welk moment hij moet zaaien, wieden en oogsten. Hij herkent aantastingen en kan daarop snel handelen. En zijn machines kunnen helemaal ingericht worden op de teelt van spruiten.

Maar vanuit het perspectief van het voorkomen van ziekten en plagen is dit het meest kwetsbare systeem dat je kunt bedenken. Want stel nou dat er een koolwitje landt in dit veld. Dat koolwitje kan zijn voelsprieten niet geloven. Want overal waar hij kijkt, waar hij ook heen vliegt, en waar hij ook landt, daar ziet ie zijn favoriete kostje: allemaal koolplanten. Nooit meer honger! Als goede ouder zal hij of zij denken: hier ga ik zorgen voor mijn nageslacht. En dan komen de rupsen. Zo’n heel leger rupsen doen de planten geen goed en zorgen voor een verminderde opbrengst en allerlei verontreiniging van rupsenpoepjes in de oogst.

Of stel nou dat er een schimmel in de bodem zit die zich alleen maar kan vermeerderen op koolplanten: knolvoet. Die slapende schimmel hangt daar tussen de voedingstoffen, de kleideeltjes en de zandkorrels in. En dan krijgt ie door dat er een wortel van zo’n koolplantje in de buurt komt. Daar wordt hij wakker van. En dan wordt hij actief. Hij zoekt de wortels op en komt er achter dat er heel veel wortels van koolplanten zijn. Hij is in de schimmelhemel beland! De schimmel dringt binnen in de planten, zorgt daar voor allerlei vergroeiingen in de wortelstelsels en het gevolg daarvan is dat de koolplanten zich niet goed ontwikkelen, makkelijk omvallen en een veel lagere opbrengst geven. De schimmel voltooit zijn cyclus door uiteindelijk uit rottende plantendelen sporen uit te stoten. Die sporen gaan weer slapend de bodem in. Wachtend op volgend jaar als de boer weer nieuwe kolen gaat zetten.

Als je jaar na jaar op dezelfde plek gewassen teelt uit dezelfde plantenfamilie, dan zorgen deze plagen ervoor dat je oogst steeds verder zal afnemen. En dan kun je eigenlijk alleen nog maar grijpen naar pesticiden die de plagen doden.

Polycultuur (of combinatieteelt)

De natuur werkt anders. Gezonde systemen in de natuur, zoals een gezond bos of een gezonde slootkant, kennen een hoge mate van diversiteit. Er staan altijd planten van allerlei verschillende plantenfamilies door elkaar in zo’n systeem. In de moestuin kunnen we dit ook doen. Dus niet alle kolen bij elkaar. En alle prei bij elkaar. En alle wortels bij elkaar. Nee, je zet ze expres door elkaar heen. Als zo’n koolwitje dan per toeval op zo’n koolplantje landt, ziet ie dat de plant ernaast iets is dat hij minder lekker vindt. Of misschien vindt hij het zelfs wel helemaal niet te eten. Hij moet dan weer op zoek naar de volgende plant die hij wel lekker vindt. Daar raakt hij van in de war. En hij zal liever naar een plek op zoek gaan waar het makkelijker is voor zijn nageslacht.

Hetzelfde geldt voor de knolvoetschimmel. Want die zal zich niet in de schimmelhemel wanen, omdat er ook allerlei andere planten (met bijbehorende schimmels) in die bodem actief zijn. Dat maakt dat het voor de schimmel veel moeilijker is om dominantie te vergaren. En dat is voor de gezondheid van de koolplanten in het systeem goed nieuws.

Dus polycultuur met alle diversiteit is een groot antwoord op allerlei plagen en ziekten. En als je een kleine moestuin hebt, zou ik adviseren om op deze manier je tuintje in te richten. Jij weet toch wel wat je waar neergezet hebt. Dus met oogsten moet dat ook goed gaan.

Maar als je een wat grotere tuinderij hebt (zoals De Groentemeester van een halve hectare) dan wordt een polycultuur wat onwerkbaar. We hebben ook enige mate van efficiency nodig. En bij een zelfoogsttuin als De Groentemeester telt ook nog mee dat het voor de oogstgenoten duidelijk moet zijn wat waar te oogsten is. Als alles door elkaar staat, maken we het ons zelf heel moeilijk om dat goed te kunnen aangeven. Dus daarom is een echte polycultuur niet echt een optie in zo’n systeem.

Wisselteelt

En daar komt het vruchtwisselingsysteem om de hoek kijken. Kortgezegd komt het er op neer dat je gewassen die tot dezelfde plantenfamilie behoren (of die last hebben van dezelfde plagen) toch gewoon  bij elkaar neerzet. Maar ieder groeiseizoen zorg je ervoor dat ze op een andere plek in je tuin staan. Zo profiteer je van een zekere efficiëntie, maar kun je er bij een slimme indeling ook voor zorgen dat je plagen net een stapje voor blijft. Want die knolvoet bijvoorbeeld, voltooit zijn cyclus in een jaar. Aan het eind van het jaar legt hij de slapende schimmel weer in de grond die gaat liggen wachten tot het jaar erna weer koolplanten komen. En in een wisselteeltsysteem komen er gedurende een aantal jaren dus geen koolplanten op die plek. Die knolvoetschimmel verpietert dan hopelijk grotendeels.

En hetzelfde geldt voor plagen als rupsen. Overblijvende eitjes en poppen worden het volgende jaar wakker in een bed met gewassen die ze helemaal niet lekker vinden.

Op kleinschalige tuinderijen combineren we de voordelen van monocultuur en polycultuur in één systeem van vruchtwisseling. We hebben de voordelen van de efficiëntie van monocultuur en de voordelen van de diversiteit van de polycultuur, want de plotjes met één gewas zijn relatief klein.

Andere voordelen van een vruchtwisselingsysteem zitten hem in beschikbaarheid van voeding. Koolplanten en vruchtgewassen vragen om veel voeding en putten de bodem dan ook meer uit dan bijvoorbeeld, uien of sla. Alle peulgewassen brengen zelfs ook voeding in de bodem in. Door deze plantenfamilies in een goede volgorde te laten rondgaan door ieder plekje van je tuin, kun je een systeem creëren dat steeds gezonder wordt. Dat vraagt iets meer van een boer of tuinder dan kennis van één bepaald gewas. Maar dan kun je dus wel voedsel telen zonder gebruik te maken van pesticiden. Zoals we al tienduizend jaar gewend waren om te doen.

Nieuwe uitdaging voor volgend seizoen

Dit was vorig jaar mijn levering in week 13.
Dat zullen we nu anders moeten organiseren.

Velen zullen het bericht wel ergens hebben zien voorbij komen. Plantenkwekerij Jongerius heeft per 31 oktober 2025 alle activiteiten gestaakt. Dit bedrijf voorzag zo'n 700 tuinderijen van biologisch plantgoed. En onder die tuinderijen waren veel kleinschalige initiatieven. Zoals zelfoogsttuin De Groentemeester ook is.

Dit maakt het komende seizoen weer helemaal anders ten opzichte van de voorgaande seizoenen. Want er is niet zomaar een makkelijke oplossing voor het gat dat Jongerius ogenschijnlijk lijkt te gaan achterlaten. Wat wel bijzonder is, is dat het bedrijf helemaal niet aangeeft wat de reden is waarom de activiteiten gestaakt zijn. De medewerker van wie we het nieuws kregen op de 31e, schreef wel dat Jongerius gewoon een gezond bedrijf was. En dat de orders voor 2026 ook al goed gevuld waren. Dat maakt de speculatie dat het om een gewoon faillissement gaat in mijn ogen niet waarschijnlijk. Er is tot op heden ook nog geen faillissement aangevraagd. Maar duidelijkheid erover ontbreekt in alle toonaarden. En het is al helemaal gissen naar de werkelijke reden van het staken van de activiteiten.

Qua timing is dit overigens het beste moment in het jaar. Voor de meeste telers is het seizoen zo'n beetje net afgelopen. En je hebt nu dus de meeste tijd om je voor te bereiden op de situatie dat er geen (of veel minder) plantgoed geleverd kan worden. Dat is een uitdaging, maar ik zie dat niet somber in.

Bij De Groentemeester gaan we in eerste instantie maar eens werken aan een oplossing voor het worstcase-scenario. Dat betekent dat we er van uitgaan dat we helemaal geen plantgoed kunnen krijgen. En dat betekent dat we veel meer zelf moeten gaan opkweken. Veel deden we al zelf. Vruchtgewassen, snijbiet, NZ-spinazie en alle bloemen, bijvoorbeeld. En veel groenten zaaiden we gewoon direct in het veld, zoals wortelen, bieten, alle bonen, rucola, radijs en raapstelen. Verder hebben we ook best wel wat pootgoed zoals dat van aardappelen en uien. Ook die teelten lopen volgend jaar gewoon zoals altijd. Maar voor de kolen, de slaplantjes en gewassen zoals knolselderij en prei moet er een oplossing gevonden worden. En daarvoor gaan we eerst maar eens kijken of eigen opkweek van deze gewassen haalbaar is. Daar zijn in ons geval ook investeringen voor nodig in de mogelijkheden voor eigen opkweek. Meer zaaitrays, een perspottenpers, kweekbakken en mogelijkheden voor (enigszins) verwarmde opkweek. Daar werken we nu aan. Ruimte gaat de grootste uitdaging worden, zoals het er nu uit ziet. Maar: schouders eronder en kijken hoever we komen!

Tegelijk zijn we ook aan het kijken hoe we toch zoveel mogelijk plantgoed kunnen laten leveren. In Nederland zijn er twee biologische preileveranciers. Die zitten beiden in Noord-Limburg. In het Westland zit een kwekerij die vooral kruiden en zoete aardappels doet. En in Duitsland bestaat een plantenkwekerij zoals Jongerius: Wunderlich. En in België is er De Koster. Zij kunnen mogelijk iets betekenen om de Nederlandse markt van biologisch plantgoed te voorzien. Voor deze kwekerijen zijn de kleinschalige tuinderijen minder interessant dan de grotere biologische kwekers. En daarom zijn we regionaal aan het kijken waar we bestellingen kunnen clusteren, zodat we samen een wat 'grotere klant' worden.

Ik heb goed contact met een flink aantal kleinschalige tuinderijen in Zuid-Holland. En we trekken momenteel gezamenlijk op om te kijken hoe we onze vraag naar plantgoed kunnen bundelen. Op die manier hopen we dat we interessant genoeg blijven voor de plantenkwekers die overblijven.

Kortom het wordt een uitdagend seizoen. Maar ergens vind ik dat ook wel weer leuk. Gedwongen door de omstandigheden vinden er nu veranderingen plaats die best wel eens positief kunnen uitpakken. 

En daarbij: misschien maakt Jongerius wel een soort doorstart en blijkt het probleem uiteindelijk minder groot dan het nu lijkt. Hoe dan ook: de tijd zal het leren.

En wij? Wij leren mee.

Viral op Instagram @DeGroentemeester

Het derde seizoen bij Zelfoogsttuin De Groentemeester loopt alweer (bijna) op zijn einde. Nog ongeveer drie weken oogsten en dan zit het er weer op. We kunnen terugkijken op een mooi seizoen waarin voor het eerst 100 oogstgenoten meededen. (En inmiddels begint de wachtlijst voor volgend jaar zich ook goed te vullen.)

Zo rond de 10e van de 10e maand beginnen we altijd alweer met de eerste aanplant voor het volgende seizoen. Dan gaat de knoflook namelijk de grond in. Deze keer gebeurde dat op 9 oktober. Lekker op schema. Als we gaan planten, dan wil ik dat altijd strak op lijnen doen. Dat maakt het straks makkelijker om het onkruidvrij te houden. En het ziet er ook gewoon mooier uit. 

Om die lijnen te trekken heb ik van mijn oude stageadres een idee voor een gereedschapje geleend: de lijnentrekker. Naar hun voorbeeld heb ik er bij het starten van de tuinderij zelf één geknutseld. En het gebruiken daarvan hebben we op 9 oktober jl. voor het eerst op film gezet. Eén van de vrijwilligers nam een mooi shot terwijl ik de strakke lijnen in het net gefreesde bed trok. Op 10 oktober zette ik dat online op Instagram. En wat schetste mijn verbazing: het bleek populaire content. Op het moment van schrijven is die post al meer dan 347.000 keer bekeken. En mijn volgers aantal is gestegen van 360 volgers naar ruim 2300. Door één post.

Het viral gaan van zo'n post is een leuk proces om te volgen. Ten eerste omdat het leuk is dat mensen van over de hele wereld het filmpje blijkbaar kunnen waarderen. Ten tweede omdat er dus eigenlijk niet zoveel nodig is om een groter bereik te krijgen. Je post hoeft alleen maar in een bepaalde groep geliked en gedeeld te worden en dan ontstaat er een soort sneeuwbaleffect. Het laat ook mooi zien hoe verbonden de wereld momenteel is. Want er zijn dus accounts uit allerlei landen en werelddelen die comments geven en de boel doorsturen naar anderen: uit Nederland, maar ook Japan, Afrika, Amerika, Frankrijk en Italië zijn ruimschoots vertegenwoordigd. En waar je er in het begin dus nog van opkijkt dat je van 300 naar 2000 weergaven gaat, kijk ik er inmiddels niet meer van op dat het binnen een dag weer 10 of 20 duizend keer vaker bekeken is. Je went heel snel aan die grotere getallen. Grappig.

Veel accounts die mij zijn gaan volgen zijn accounts die ook bij kleinschalige landbouwinitiatieven horen. En dat is op zichzelf ook heel fijn om te zien. Dat we met zoveel zijn. Over de hele wereld.

Het filmpje is trouwens hier te bekijken.

Veranderingen

De tuin is nog wel in winterslaap

Hallo! Tijd om hier de draad weer op te pakken. Ik zag dat ik sinds half augustus geen postje meer gemaakt heb. Maar dat betekent natuurlijk niet dat er in de tussentijd niets gebeurd is.

Overzichtje

Zo vierden we in september ons oogstfeest met alle betrokkenen bij De Groentemeester, én stond ik met een groentekraampje op het oogstfeest van Voedselbos Vlaardingen. 

In oktober legden we in bijna twee dagen een groot deel van het fonkelnieuwe irrigatiesysteem aan. Het terrein van De Groentemeester heeft nu 10 tappunten waardoor we komend seizoen met veel minder werk de gewassen water kunnen geven.

Eind november rondden we het oogstseizoen af. In die periode presenteerde ik ook de financiële resultaten van de tuin aan de betrokken gemeenschap. Dat was een goedbezochte bijeenkomst met de conclusie dat de tuin steeds meer gaat opleveren. Niet alleen in financiële zin.

In december is er begonnen aan de aanplant van het voedselbos. Een mooie nieuwe stap in het project waar ik niet alles meer van heb meegekregen, want half december begon ik aan mijn winterslaap. Dat was hoognodig.

En nu is het tijd om weer uit die winterslaap te ontwaken. Ik heb al weer zin in het opbouwen van het nieuwe seizoen. Laat het licht maar komen.

Voor komend jaar staan er best wel weer wat dingen op de rol. 

Educatieprogramma

Dit derde jaar van de zelfoogsttuin komt in het teken te staan van het te ontwikkelen educatieprogramma. De eerste boekingen van klassen zijn al binnen. Via een samenwerking met Code Groen Educatie kunnen scholen uit Maassluis kosteloos gebruik maken van ons aanbod. We starten onze educatie-activiteiten met het aanbieden van excursies naar de zelfoogsttuin.

Irrigatie

Verder gaan we het irrigatiesysteem vervolmaken. Dat betekent dat er een nieuwe pomp komt met een frequentieverdeler. Het idee daarvan is dat als we dan een kraan openzetten ergens op het terrein dat er dan meteen water uit komt. In plaats van dat ik eerst de pomp aan moet gaan zetten om vervolgens weer terug te lopen om de sproeier te positioneren. Dat gaat best wat stappen (en tijd) schelen.

Educatiekas

Op het terrein tussen het voedselbos en De Groentemeester gaat een grote kas verschijnen. Die ruimte willen we beschikbaar hebben voor het realiseren van het educatieprogramma. De financiering daarvan is nog niet helemaal rond en daardoor best nog spannend. Maar we hopen dat hij er eind april / begin mei kan staan.

Zonnedroger en compostzeefmachine

En dan zijn er nog twee 'projectjes' die al een tijdje op mijn lijstje staan, maar waarvan het nog niet gekomen is. Ik zou graag een zonnedroger bouwen en een compostzeefmachine. Die zonnedroger is een apparaat waardoor je op zonnekracht kruiden en groenten kunt drogen. Een tijd terug vond ik een bouwtekening waar we mee uit de voeten zouden moeten kunnen, denk ik.

En de compostzeefmachine is ook zo'n leuk bouwprojectje. Met een paar oude fietsvelgen, een beetje hout, iets van kippengaas en een afgedankte elektromotor moet het mogelijk zijn om een compostzeef te maken waar je de grove compost alleen in hoeft te scheppen. En dan komt het er fijngezeefd uit. Een beetje zoals deze man hier laat zien.

Plannen genoeg dus.

Wat ik ook van plan ben, is een andere invulling van dit blog. In de afgelopen periode hanteerde ik een vorm die bestond uit een fotootje van de week, een klein stukje tekst, een rijtje leestips met commentaar en een kijktip. Dat was een mooi format om iedere week mijn blogje in te maken, maar ik merk dat ik nu weer toe ben aan iets anders.

Dus je zult hier wat andere postjes kunnen gaan verwachten. Vooral gericht op kleinschalige landbouw en zorg voor een groenere planeet. Ik hoop dat je mee blijft lezen.

Over handzaaimachine, natuur, pesticiden, landbouwtransitie, opwarming, fossiel en biodiversiteit

Langzamerhand komt er weer steeds meer activiteit op het terrein van De Groentemeester. Vorige week hebben we met een aantal vrijwilligers nog een berg blad weggewerkt. De bessen en planten in de bosrand zijn nu ook voorzien van een mooie mulchlaag.

En de palmkoolplanten die er nog stonden van vorig seizoen zijn deze week ook opgeruimd. 

Verder zaaiden we ruim 800 tuinbonen voor in potjes in de kas. Als ze opkomen, zal ik hier een fotootje delen. De eerste stappen in het nieuwe seizoen zijn dus gezet.

Deze week werd de nieuwe handzaaimachine bezorgd. Voor de kenners: het is een Thilot. Hij ziet er uit als een apparaat uit vervlogen tijden, maar deze machines worden dus gewoon nog geproduceerd. Deze komt nieuw uit de fabriek. En de leverancier vertelde dat ze er ieder jaar nog zo'n 25 verkopen. Hoezo, vervlogen tijden...?

Vorig jaar gebruikte ik ook al zo'n machine in de zelfoogsttuin. Maar die had ik geleend van mijn oud-stagebieder Bas. Vorig jaar zat hij even zonder tuin en daardoor kon ik zijn machine gebruiken. Dit jaar moest ik zorgen dat ik er zelf een had, want hij start dit seizoen met een tuin op een nieuwe plek.

De zaaimachine gaan we gebruiken om er onder andere bieten, wortelen, rucola, raapstelen en groenbemesters mee te zaaien. Alles netjes op rijen en met een snelheid waarop het met de hand in ieder geval niet lukt.

Over de tuin van Bas gesproken, trouwens. Hij start vlakbij Zoetermeer. Mocht je daar in de buurt wonen, ga dan eens kijken op zijn website: www.hazelland10.nl. Op 30 maart houdt hij open dag. En hij heeft nog plek voor oogstgenoten op zijn tuin. Grijp je kans, zou ik zeggen!

--

De leestips

Kanttekeningen bij de rol van voedselbossen in de landbouwtransitie

Dit geldt niet alleen voor voedselbossen, denk ik. Ook kleinschalige csa’s zijn zo’n niche. Haar tweede kanttekening onderschrijf ik volledig.

De veldgids voor invasieve bomen en struiken in Nederland

Altijd handig zo’n overzicht. Al zijn niet alle genoemde soorten overal even invasief. Japanse rimpelroos is dat bijvoorbeeld wel in de duinen, maar niet in een bosachtig gebied op kleigrond.

Zorgeloos genieten van grote grazers? Zo doe je dat!

Deze voorlichting is helaas nodig.

Egelonderzoek in Vlaardingen

Leuk, dat is hier in de buurt. Wat ik mis in dit artikel is waarom de gemeente dit wilde weten.

Europese Commissie trekt voorstel halveren pesticiden in

Ik begrijp te weinig van politiek om deze zet op waarde te schatten. Wat voor mij wel duidelijk is, is dat het een goed idee is om het pesticidengebruik flink te verminderen. Mij maakt het niet uit of dat via een wet van de Europese Unie gaat of dat boeren dat initiatief zelf nemen. Nu de wet is teruggetrokken, moeten de boeren er zelf maar mee aan de slag. En er is een grote groep boeren die dat gelukkig ook snapt. Doorgaan met het huidige pesticidengebruik is sowieso -zeker op termijn- een doodlopende weg.

Belangrijke moestuintermen voor een succesvolle teelt

Voor wie de eerste stappen zet op moestuingebied. 

Groene plannen voor boeren van tafel: 'Brussel wilde te veel, te snel'

Hoe dan ook is het klip en klaar dat doorgaan op de huidige weg ook niet mogelijk is. De ecologische grenzen kun je niet opschuiven. Een deel van het probleem zit hem in ‘de markt’. Er wordt gezegd dat de markt de boeren dwingt tot het goedkoop produceren van voedsel. Maar die markt is nou net ‘een ding’ dat door mensen verzonnen is. En dat betekent dat we dat ‘ding’ ook kunnen verbouwen tot iets dat wel binnen de ecologische grenzen zijn werk doet. Ik ben geen econoom, maar ik denk wel dat de belangrijkste inspanningen daar gedaan moeten worden.

Na je 67ste doorwerken wordt steeds normaler

Het is toch logisch dat je door gaat met werken als je gewoon plezier hebt in je werk?

World ‘not prepared’ for climate disasters after warmest ever January

Don’t look up. Ken je die film? Volgens mij zitten we er midden in.

Een na grootste pensioenfonds stapt grotendeels uit fossiele bedrijven

Gelukkig zijn we niet alleen afhankelijk van politieke krachten om veranderingen een zetje te geven.

Het ’15-minuten principe’ gaat ook op voor het landelijke gebied

Toch leuk dat kleinschalige tuinbouw hier ook genoemd wordt als wenkend perspectief.

Who’s the smallest of them all? Meet the world’s amazing tiniest creatures

Grappig overzicht. Wat is er in de natuur toch veel bijzonders te vinden. Als je de moeite neemt om er naar te kijken, natuurlijk.

Vets urged to cut pesticide flea treatments amid river pollution fears

Oké, dat is te doen. Vlooienmiddeltjes alleen toedienen aan je hond of kat wanneer ze last hebben van vlooien. Niet (meer) preventief. Of kun je ook helemaal zonder als je de vlooien consequent uit de vacht zou kammen?

Acht maanden warmterecords, opwarming al jaar hoger dan 1,5 graad

Don’t look up. Ik wou dat ik hier laconiek over kon zijn. Maar wat we hier zien gebeuren is de grootste bedreiging  die de mensheid treft. Ooit. En grote delen van de mensheid wuiven het weg alsof het een klein ongemak is dat vanzelf weer verdwijnt. Daar snap ik niets van.

“We moeten gaan zorgen voor alles wat nú leeft”

Stof tot nadenken.

Meer pensioengeld weggehaald bij olie- en gasbedrijven

Bemoedigend. Pensioenfondsen zijn dan ook van nature organisaties die (ver) vooruit kijken. Dus ik zie dit echt wel als een positief signaal dat verandering in de goede richting gaande is.

Maakt een rijke biodiversiteit ons direct gezonder?

Dit is dus ook een reden om uit een zelfoogsttuin te willen eten. Het is een biodivers productiesysteem voor gezond voedsel.

Atlantic Ocean circulation nearing ‘devastating’ tipping point, study finds

"We moeten klimaatverandering veel serieuzer nemen." Daar besluiten ze dit artikel mee. Maar... Hoe moet dat dan?

--

De kijktip

Singing to change hearts and minds!!

Het is geen vrolijke boodschap, maar de manier waarop zij hun stem laten horen, vind ik erg sympathiek. Bestaat zoiets ook in Nederland?

Over einde-oogst, parkeren, natuurherstel, pissebedden en oplossingen

Weet je nog? In de zomer (en daarna) was de overvloed van groenten uit de tuin groot. Toen is een samenwerking geboren tussen Hoeve Avondrust en De Groentemeester. Gezamenlijk hebben we het einde-oogst-pakket in het leven geroepen. 

Net als bij de gewone oogst in de zelfoogsttuin betaalde men vooraf een bedrag voor dit pakket. We wisten toen nog niet wat er in zou komen. Maar we gingen er wel voor zorgen dat het pakket zo vol mogelijk werd. Nou, dat is gelukt. Vandaag hebben we ze ingepakt.

We hebben 64 pakketten kunnen maken. Met in ieder pakket 11 producten met groenten en kruiden uit de zelfoogsttuin. Veel van de mensen die zo'n pakket wel zagen zitten, reserveerden er niet één, maar twee. Want hoe leuk is het om één pakket zelf te houden, en er één met de feestdagen weg te geven!

Nu, in de week voor Sinterklaas, staat de pakjeskamer er goed gevuld bij. Komende week kan iedereen die een pakket gereserveerd heeft, hem komen ophalen. Mooi cadeautje voor de komende feestdagen. 

En een mooie afsluiting van een goed seizoen.

--

De leestips

Steeds meer auto's, maar weinig plek: grote gemeenten kampen met parkeerdruk

Ja, dit is een probleem dat niet door de markt opgelost gaat worden.

Gemeenten zetten in op deelauto's tegen parkeerdruk, 'maar soms nog best veel gedoe'

Of toch wel? Ik zou me in mijn gemeente wel eens willen aan bemoeien tegen een serieus lokaal initiatief voor deelmobiliteit. Juist geen anonieme grote partij, maar een kleinschalig initiatief waar de mensen die deelnemen ook de kans krijgen elkaar te (leren) kennen. 

Natuurherstel helpt, maar meer vaart is nodig!

Informatief.

Veilig een rivierkreeft op je bord: kop of staart?

If you can’t beat them, eat them. Dat is hier het motto. Maar dat moet dan wel veilig kunnen. Staart is in dit geval blijkbaar beter dan kop.

De week van de pissebed

Van deze beestjes zijn er dus ook weer heel veel soorten. Er zijn dus ook mensen die deze soorten van elkaar kunnen onderscheiden. Dat vind ik dan weer knap, he…

Handboek natuurlijke processen voor beheerders

Ik heb het hier al eens eerder gezegd, maar ik vind dat ARK Rewilding goed werk doet. Zij snappen hoe je de natuur weer in zijn kracht zet.

'Natuurlijke oplossingen' zijn sleutel bij aanpak klimaat- en biodiversiteitscrisis

Klinkt logisch.

--

Geen kijktip deze week.

Over opkweek, veredeling, specerijen, leiderschap en kleine dingen

Afgelopen woensdag was ik bij Vitalis Biologische Zaden. In deze periode van het jaar organiseren zij open dagen. Je kunt dan de gewassen die zij in hun catalogus hebben staan voor het volgende jaar komen bekijken.

Ik ging mee op uitnodiging van mijn voormalig stagebieder Bas. Hij is samen met wat mensen van het CSA netwerk bezig om te verkennen of een eigen opkweek voor csa's interessant kan zijn. En deze excursie had een beetje deze focus. 

Leuk om wat andere tuinders en stagiairs te leren kennen. En altijd goed om Bas weer even te zien.

Vitalis presenteert de planten echt op een schitterende wijze. Alle teeltbedden zijn superschoon en de gewassen staan er heel goed bij op zo'n dag. Op de achtergrond op de foto zie je een soort aangeplante 8. Daar met die groene vlag erbij. Eigenlijk was het een 8-tje op zijn kant. Dus zo'n teken dat de oneindigheid voorstelt. In de acht hadden ze zichtbaar gemaakt hoe het veredelingsproces van groenten plaatsvindt. Ze hebben dan een plant die een bepaalde resistentie heeft tegen een ziekte, maar die niet hoog scoort op smaak en looks. En ze hebben een plant zonder die resistentie die lekker is en er goed uitziet. Via het veredelingsproces kweken ze dan de resistentie in een plant die lekker smaakt en er goed uitziet. En dat proces herhaalt zich keer op keer omdat in de natuur ook steeds weer nieuwe varianten van ziektes ontstaan. Je kon het achtje rondlopen en dan kon je dus zien hoe die planten er in ieder stadium van dat veredelingsproces uitzien. Dus vandaar dat die planten in die vorm geplant waren. Educatief erg goed over nagedacht vond ik.

Ik heb dit seizoen geen gebruik gemaakt van zaden van Vitalis. Ik had vooral zaden van De Bolster, een beetje van Van der Wal, en een beetje van Bingenheimer en de Zaderij. Maar misschien ga ik voor volgend jaar toch ook eens in de catalogus van Vitalis rondneuzen.

Langzamerhand gaan we ons toch echt al wel een klein beetje richten op het volgende seizoen. Dat wordt dan het tweede seizoen van De Groentemeester. In de komende weken gaan we de eerste aanplant voor het volgende seizoen alweer doen. De knoflook gaat namelijk binnenkort de grond in.

--

De leestips

Milieuorganisaties, Kamerleden en boeren boos om natuurvergunning Schiphol

Misschien moeten we een andere kurk zoeken waarop onze economie drijft. Wat een kortzichtig besluit.

Britse regering akkoord met nieuwe olie- en gaswinning in Noordzee

En nog zo’n kortzichtig besluit. De aarde laat aan alles zien dat de grenzen bereikt zijn, en meneren met veel macht zijn niet bereid hun verantwoordelijkheid voor het behoud van onze leefomgeving te nemen. Onbegrijpelijk.

10 Spices You Should Be Using

Informatief. De conclusie is dat je niet alleen met specerijen kookt omdat het lekker is, maar je blijft er ook gezonder door.

De pogingen van ExxonMobil om het IPCC te beïnvloeden

Stuitend. Zouden die mannen aan de top van de fossiele bedrijven nou niet door hebben dat het klimaat op onze planeet uiteindelijk bepaalt welk leven er mogelijk is? En dat dat dus ook hun eigen leven en dat van hun (klein)kinderen aangaat.

--

De kijktip

Leadership Explained in 5 minutes by Simon Sinek

Het zijn de kleine dingen die het doen. Simon Sinek weet hier goed te verwoorden dat de grote dingen, de dingen die echt de moeite waard zijn om na te streven niets van doen hebben met sporadische grote acties. Het gaat om het steeds weer herhalen van hele kleine dingen. En die kleine dingen zorgen er in hun samenhang voor dat het grote ding bereikt wordt. En zo is het. Het zijn de kleine dingen die het doen.

Over voedselproductie, exoten, waterstofpanelen, klimaatverandering en overvloed

Op mijn stage hielden we halve herfstvakantie en dat betekende dat ik dinsdag wel gewoon van de partij was, maar vrijdag een dagje oversloeg. En omdat er deze week ook geen les op school was, had ik ineens wat meer tijd. En die tijd heb ik deels benut door bezoek te brengen aan plekken waar kleinschalig en/of biologisch geproduceerd wordt.

Dinsdagmiddag gingen we als een soort stage-uitje naar NoordWIJde. Daar heetten Marlijn en Erwin ons welkom. Marlijn is oud-stagiair van zelfoogsttuin Bij Mei waar ik nu dus stage loop. We hielpen wat en kregen nog wat planten mee. Mooi plekje. Als je in de buurt woont, zeker de moeite waard om eens te gaan kijken.

Op donderdagochtend bezocht ik samen met Tom en Joyce van de Polderij hun groenteleverancier. Zij doen sinds kort zaken met boerderij Landzicht in Strijen. Het is een biologisch groenteteeltbedrijf dat ook groentenabonnementen aanbiedt. Zij boeren op 40 hectare en vormen samen met een aantal andere boeren ook een coöperatie. We kregen een uitgebreide rondleiding over de akkers, in de kruidentuin en door de schuren. Dat was dus ook weer een leerzaam ochtendje. Het is mij persoonlijk iets te groot, maar het is wel goed dat zij kunnen laten zien dat biologisch ook gewoon genoeg oplevert. Zij boeren al ruim 30 jaar met zorg voor natuur en biodiversiteit.

Maar nu heb ik nog niets gezegd over de foto van deze week. Die maakte ik gisteren bij Buiten Leeft. Dit is voorlopig de laatste foto die ik daar maakte, want de klus bij Buiten Leeft zit er op. Gisteren hadden de oogstaandeelhouders hun laatste oogstdag. En daarmee houdt mijn gastheerschap daar op. Volgend jaar keer ik daar niet terug. Niet omdat ik het niet naar mijn zin had, maar uiteraard omdat ik al mijn tijd en energie in mijn eigen zelfoogsttuin, De Groentemeester wil stoppen.

--

De leestips

De Natuurwerkdag komt eraan! Drie redenen om je aan te melden

Voor wie nog een nuttig dagje in de buitenlucht zoekt.

Drie voor de prijs van één – een natuurpositief voedselsysteem voor biodiversiteit, klimaat en voedselzekerheid

Duidelijk pleidooi. Over de vleesdiscussie heb ik wel een enigszins afwijkende mening. Ik denk dat je vooral moet kijken naar hoe het vlees geproduceerd wordt. Simpelweg een stukje vlees vervangen door een stukje vegetarisch vlees lijkt me niet de oplossing. Niet voor je eigen gezondheid, maar ook niet voor die van de wereld. Als je vlees wil minderen, is dat wat je moet doen: gewoon weglaten.

Richtlijnen voor risicobeperking invasieve exoten in agroforestry

Er is een negatieflijst opgesteld voor het gebruik van invasieve exoten in voedselbossen. Als je met voedselbossen aan de slag wil, is het wel handig om hier kennis van te nemen.

Banken, verzekeraars en pensioenfondsen zijn de verborgen vervuilers

Werk je bij één van de financiële instellingen in dit rijtje? Zoja, gaat het er op het werk wel eens over wat jij en je collega’s kunnen doen om klimaatverandering tegen te gaan? Ja toch?

Pakhuizen overvol, consument laat het afweten

Die titel is een beetje oordelend. Alsof de consument wat te verwijten valt. In mijn ogen zouden veel meer mensen zich nog veel bewuster van hun koopgedrag moeten zijn. En daar dan ook wat aan doen. We hebben maar één planeet.

Waterstofpanelen klaar voor productie

Weer zo’n hoopvolle ontwikkeling. Je moet wel een behoorlijk dak hebben, dat wel. Want je hebt 20 panelen nodig om in je energiebehoefte te kunnen voorzien. Gemiddeld genomen per huishouden dan, he.

Pappen en nat worden

Wat als het slechtste scenario van onze klimaattoekomst werkelijkheid wordt? Daarover nadenken stemt treurig. We kunnen dus beter nadenken over hoe we voorkomen dat dat gebeurt. Welke levensstijl en welke samenleving is daarvoor nodig?

Klimaatrapport: Maximaal twee keer per week vlees eten om het klimaat te redden

Hier staat een foute kop boven. Het gaat niet om het redden van het klimaat. Het gaat om het redden van onszelf en onze kinderen. Wereldwijd zou het topprioriteit moeten hebben om werk te maken van het tegengaan van klimaatverandering. We zitten allemaal in hetzelfde team.

Verduurzamen sportverenigingen

Het Fonds Schiedam Vlaardingen e.o. is ook actief in Maassluis. Nu maar hopen dat veel sportverenigingen de weg naar deze subsidie weten te vinden.

Aanplant nieuw bos verloopt nog niet snel genoeg

Goed dat dit gebeurt. Maar wat ik niet zo goed snap is waarom al het nieuwe bos aangeplant moet worden. Kan nieuw bos niet ontstaan als je stopt met maaien? Dan zou het een stuk minder geld kosten, lijkt me.

Voedselbaronnen

En dit is dus ook een reden om bij te dragen aan kleinschalige landbouw. Iemand al lid van een csa in de buurt?

--

De kijktip

Water Harvester: An Invitation to Abundance

Mooi voorbeeld van iemand die in termen van overvloed denkt. Water is leven. En dat hoopt zich vanzelf op. Het laat zien dat als je slim ontwerpt, er ‘vanzelf’ overvloed ontstaat. Dat is wel wat anders dan de gedachte van schaarste die in onze westerse wereld (vaak als marketingstrategie) veel te veel aangewakkerd wordt.

Over biet, klimaatprotest, gesprek, stikstof en comfortzone

Chioggiabiet. Die heb ik afgelopen week geoogst bij de Maatwerk Moestuin. Het is een biet die van buiten rozerood is, en van binnen een mooie wit-rood gestreepte tekening heeft. Zoals een rode ui.

Ik vind het een mooie biet, en minstens net zo lekker als de gewone rode biet.

Mocht je in de buurt wonen, en op woensdagmiddag tijd hebben, kom dan gerust naar het winkeltje bij de Maatwerk Moestuin. Het is een beetje lastig te vinden, maar zeer de moeite waard.

Ik ben daar moestuincoördinator en werk samen met mensen met autisme aan een goede en diverse oogst. We hebben momenteel koolrabi, sla, andijvie, peultjes en allerlei verschillende kruiden. En dus ook biet. Zowel chioggiabiet, als rode biet.

Het winkeltje is geopend op woensdag tussen 13.00 en 15.00 uur. Het is hier. Ik ben er zelf in ieder geval op iedere donderdagochtend.

Verder vind je hieronder de leestips van deze week. Ook de moeite waard.

--

Vragen om aan je collega’s te stellen

Mooie opsomming. Dit lijstje is ook prima te gebruiken voor gesprekken met je vrienden, je partner of je kinderen, volgens mij. Het gaat vooral over echte interesse in de ander. Dan ontstaan mooie gesprekken. Wat je in organisaties vaak ziet is dat er een soort toneelstukje gespeeld wordt. Dat komt omdat het gesprek eigenlijk niet over jouw ontwikkeling als mens gaat, maar om hoe jij van nut bent voor de organisatie.

Natuurherstel door riffen van fruitbomen

Interessant experiment. Ik dacht eigenlijk dat hout bleef drijven. Zouden die bomen niet langzamerhand uit elkaar valken en wegdrijven? Nouja, het is niet voor niets een experiment, natuurlijk.

Stikstof: het probleem simpel uitgelegd

Informatief stukje over een veelbesproken probleem.

Hitterecords in Spanje en Frankrijk: 'Dit is iets waar we aan moeten wennen'

Dit is niet iets waar we aan moeten wennen. Dit is iets waar we iets aan moeten doen. 

Zo maak je grijs groener

Je kunt hier de biodiversiteitswijzer invullen. Na het beantwoorden van een aantal vragen (Heb je een tuin of een balkon? Doe je graag dingen alleen of samen?), krijg je een lijst met ideeën en suggesties waarmee jij kunt helpen de biodiversiteit te bevorderen. 

Vogelgriep laat zien: de kleinschalige pluimveehouderij moet groot worden

Het gevaar bestaat dat vogelgriep op de mens over gaat. Dat is volgens vele experts geen kwestie van óf het gebeurt, maar wanneer het gebeurt. En dan zitten we dus met een nieuwe epidemie. Vandaar dat dit artikel in gaat op een oplossing: kleinschalig kippen houden in plaats van in de omvang van huidige bedrijven.

Klimaatmars in Rotterdam: minder stikstof en Schiphol, meer daden

Ik ben niet zo’n activist. Maar eigenlijk hadden we daar allemaal moeten staan. De zorgen om het klimaat zijn groot en groeien alleen maar. En we moeten in ieder geval proberen om er iets aan te doen.

--

Comfort Will Ruin Your Life

Heldere uitleg over het begrip comfortzone en waarom je daar zo nu en dan uit moet stappen. Het helpt je om een betere versie van jezelf te worden. Ik vind leren leuk. Daarvoor moet je nieuwe dingen doen. En nieuwe dingen liggen vaak buiten je comfortzone. Aan het einde van deze video wordt ook nog behandeld waarom je niet moet overdrijven. Duidelijk verhaal. Informatief.