Organiseren van eigen leren

Even een blogje over het organiseren van mijn eigen leren.

Ik ben vanaf mijn vroegste jeugd al gezegend met een groot leervermogen. Mijn interesses zijn breed en nieuwe dingen doen en uitzoeken blijf ik het leukste vinden. In 2020 kwam ik erachter dat ik mezelf tot de multipotentialisten mag rekenen. Ik creëer en verbind graag.

Maar met alleen een potentieel leervermogen ben je er niet. Dat vermogen moet wel aangewend kunnen worden. En dat moet je dus organiseren. Deze blogpost gaat erover hoe ik dat organiseer.

Schrijfsels 

Ten eerste is dit blog een manier om het leren vorm te geven. Ik ben zelfs een keer gestopt met bloggen én weer begonnen omdat ik het blog als motor van het leren miste. 

Maar ook het wekelijks schrijven van een nieuwsbrief schaar ik onder het organiseren van mijn eigen leren. Want door dingen op te schrijven en uit te leggen kom je erachter hoe ver je zelf (wel of niet) boven de stof staat. En dat helpt dus heel erg om de dingen beter te leren snappen en verbanden te zien.

Peers

Ten tweede is het handig om mensen om je heen te verzamelen die dezelfde dingen interessant vinden. Want dan kun je vragen stellen (en beantwoorden) en samen dingen uitzoeken die te ingewikkeld zijn om alleen te doen. Ik heb inmiddels via mijn opleiding aan de Warmonderhof een heel netwerk van mensen om me heen gebouwd die zich bezig houden met groenteteelt en kleinschalige landbouw. 

Zo bestaat er een appgroep die Willems Wever heet: wereldberoemd in het wereldje van kleinschalige en bio-landbouw. In die groep zitten ruim 600 leden en iedere teeltgerelateerde vraag kun je daar stellen. Of het nou om het gebruik van een zaaimachine gaat, de kiemtemperatuur van tomaten of de beste leverancier van zaaitrays, je krijgt altijd wel een geschikt antwoord. Daarmee vertoont deze simpele appgroep veel kenmerken van een leernetwerk.

Verenigingen

Het lidmaatschap van verenigingen zorgt er ook voor dat ik bij blijf. Zo ben ik lid van het CSA-netwerk, van vereniging Voedsel uit het Bos en van Toekomstboeren. Die clubs vragen lidmaatschapsgeld en organiseren bijeenkomsten en conferenties of symposia waar je aan mee kunt doen. En uiteraard versturen ze nieuwsbrieven en proberen hun leden zoveel mogelijk met elkaar in contact te brengen. Zo komen er soms onderwerpen op je pad waar je zelf nog niet aan gedacht had. Of ze schetsen ontwikkelingen die je vervolgens ook kunt gaan volgen.

Projecten

Meedoen met relevante projecten is ook een manier om iets op te steken. Via stichting Zaadgoed worden bijvoorbeeld jaarlijks rassenproeven georganiseerd. Ik heb me vorig jaar met de tuin opgegeven om daaraan deel te nemen. In 2025 deed ik mee met aubergines, paprika's, snijbonen en bieten. Komend seizoen heb ik me opgegeven voor deelname met wortel en pompoen. Je krijgt dan van die groentesoorten een aantal verschillende variëteiten. En met die verschillende variëteiten doe je dan ervaring op als teler. De opgedane ervaringen worden binnen het project met elkaar gedeeld. 

Doel van het project is dat tuinders (en oogstgenoten) zich veel bewuster worden van het belang van het gebruik van patentvrije, zaadvaste rassen. Voor mij is het vooral ook een manier om aan mijn eigen professionele ontwikkeling te blijven werken. Want het project dwingt je om goed naar gewassen te kijken en ook na te denken over selectie bijvoorbeeld. Binnen het project leerde ik nieuwe tuinders en andere belanghebbenden kennen die ik op andere plekken ongetwijfeld ook weer tegen ga komen.

Samenwerkingsverbanden

In onze provincie ben ik niet de enige die een kleinschalige tuinderij gestart is. Er zijn zo nog een tiental initiatieven. Via mijn oude stage ben ik vrij snel bij deze groep terecht gekomen. En sinds Jongerius gestopt is, is de samenwerking tussen deze tuinderijen nog steviger geworden. We gingen al een tijdje steeds bij elkaar op bezoek. We bekeken elkaars tuinderijen en bespraken bijvoorbeeld ook met elkaar de financiële uitdagingen rondom het runnen van een tuinderij. En dit jaar werken we voor het eerst samen binnen een inkoopcollectief. Op die manier bundelen we krachten om bij een Belgische plantenkwekerij plantgoed te kunnen afnemen. Zo'n samenwerkingsverband is van onschatbare waarde in onze professionele ontwikkeling. Fijn om een niet-anonieme groep te hebben bij wie je terecht kunt met vragen en zorgen.

Nieuws en boeken

Via bovenstaande kanalen worden relevant nieuws en interessante publicaties ruim gedeeld. Zorgen dat je dat op gezette tijden tot je neemt helpt natuurlijk ook enorm. Mijn boekenkast is inmiddels ruim gevuld met boeken rondom (biologische) groenteteelt, herstellende landbouw, permacultuur en voedselbossen.

Gelukkig raak ik nooit uitgeleerd. Er is zoveel te weten in de wereld. En ik heb inmiddels (aan mezelf) bewezen dat ik me vrij snel in een nieuw vakgebied kan inwerken. Nieuwe vaardigheden maken je als persoon rijker. En dat bedoel ik niet in financiële zin. Dat is uiteindelijk bijzaak.

Scherm óf schrift?

Veel van wat ik lees en schrijf doe ik digitaal. Ik heb een tijdje bewust geprobeerd zoveel mogelijk digitaal te doen. Dat doe ik inmiddels niet meer. Ik kies nu wat het best bij de taak past.

In een artikel van september 2015 in HP/De Tijd wordt wetenschappelijk onderzoek rondom het gebruik van scherm en schrift op een rij gezet. Zij stellen de vraag: hoe belangrijk is het om toch te blijven schrijven met pen en papier?

Om die vraag te beantwoorden gaan ze in op allerlei onderzoek waarbij lezen en schrijven als trefwoord worden genoemd. (Denk ik.) Dat onderzoek hebben ze in dat artikel bij elkaar geveegd.

Zo komt er een onderzoek voorbij dat vertelt dat het helpt om letters te schrijven als je ze wilt leren lezen, bijvoorbeeld. Of een onderzoeker die zegt dat blijven schrijven helpt om de fijne motoriek te trainen en te onderhouden. En er wordt een onderzoek aangehaald dat zegt dat het geheugen gebaat is bij woordjes overschrijven in plaats van typen. Je onthoudt ze dan makkelijker.

Uiteraard wordt ook het onderzoek genoemd over het verschil van aantekeningen maken met pen en papier tegenover het aantekeningen maken met een toetsenbord. Daaruit blijkt dat je beter aantekeningen kan maken met pen en papier omdat je dat minder gedachteloos kunt doen. En dan blijft het beter hangen. (Toch maak ik notulen het liefst met een toetsenbord...)

En in de laatste alinea wordt er ook nog melding gemaakt van de term 'embodied cognition', dat zegt dat leren beter gaat als er bewegingservaringen aan gekoppeld zijn. 

Al met al laat het artikel een gevoel achter dat je beter maar niet met een scherm kan leren. En beter ouderwets met pen en papier aan de slag moet gaan.

Ik vind dat een eenzijdig en een bangerig beeld. De wetenschap hobbelt noodzakelijkerwijs altijd een beetje achter de ontwikkelingen aan. De wetenschap kan namelijk alleen iets zeggen over dingen die al gedaan worden. En dat kan dan onderzocht worden. Of het effectief is. Of wenselijk. Langetermijneffecten van het gebruik van een scherm kunnen dus nog niet onderzocht worden. Ik denk dat het goed is dat er scholen en mensen zijn die het met het scherm toch gewoon gaan proberen. Als we kennis willen opbouwen, hebben we niet genoeg aan de wetenschap alleen. We hebben ontdekkers nodig. Probeerders. Pioniers, zo je wilt.

Ik heb namelijk uit mijn eigen ervaring wel een paar argumenten waarom je een scherm zou moeten verkiezen boven papier. 

1. Met een scherm heb je veel meer bronnen tot je beschikking. We zouden er verstandig aan doen veel meer aandacht te besteden aan het zinvol gebruik van die bronnen, dan energie stoppen in het tegenhouden van het scherm in onderwijssituaties.

2. Papier is geen garantie om goed en netjes te leren schrijven. Dat is van veel meer afhankelijk dan of je het op papier leert, of via een scherm. Ik ken genoeg mensen die traditioneel schrijfonderwijs (op papier) hebben gehad en die er toch beter aan doen om voortaan te typen wat ze schriftelijk willen overbrengen. Misschien zouden die mensen wel baat hebben gehad met schrijfonderwijs via een game op een scherm. Wie zal het zeggen?

3. Graag zou ik schrijven en typen willen vergelijken met schilderen en fotograferen. Het feit dat we nu foto's in plaats van schilderijen en tekeningen maken, wil niet zeggen dat we een oppervlakkiger beeld van de wereld krijgen. We kunnen een neerslag van de werkelijkheid alleen veel sneller maken. En dat opent weer nieuwe mogelijkheden.

Gelukkig zijn er pioniers.

 

Leestips t/m 28 november 2014

Deze keer een lijst met erg diverse berichtgeving. De onderwerpen gaan vooral over professionaliseren, veranderen en innoveren, en uiteraard de vermeende schending van privacy in het onderwijs door invoering van Basispoort.

'Je kunt docenten beter ondersteunen in het gebruik van ict' - Kennisnet (thema Ict-bekwaamheid)
"Docenten maken in hun lessen nog te weinig gebruik van de mogelijkheden van ict. Dat kan beter, vindt onderwijskundige Joke Voogt, die op 26 november aantreedt als bijzonder hoogleraar ict & curriculum bij de faculteit Maatschappij- en Gedragswetenschappen van de Universiteit van Amsterdam." Lees verder...

15 Things We Do As Educators Today That Will Embarrass Us in 20 Years - Saga Briggs op InformED
"In an era of such rapid change, it’s no easy task to predict the future. The practices and principles we hold dearest to our hearts now may very well be the ones we’re trashing in 25 years. In the same breath, the trends we find least appealing may end up boasting mainstream success. Let’s take a look at 15 beliefs and practices that illustrate our point." Lees verder...

Oefensite Kennisbasistoets Rekenen Online - Gerard Dummer op Alles over Onderwijs en ICT
"Ruim 130 oefenopgaven staan online voor de kennisbasistoets rekenen voor de pabo. De afgelopen maanden hebben pabo-studenten van de Hogeschool Utrecht onder leiding van Marjolein Kool en Ronald Keijzer hard gewerkt om geschikte oefenopgaven te maken die medestudenten goed voorbereiden op de kennisbasistoets rekenen." Lees verder...

De effectiviteit van actief leren - Wilfred Rubens op te-learning.nl
"Het bewijs dat ‘actief leren’ effectiever is dan ‘traditionele lezingen’ is zo groot, dat het eigenlijk onethisch is om lerenden aan lezingen bloot te stellen. Bovendien blijkt actief leren de efficiëntie van het onderwijs ten goede te komen." Lees verder...

Klas van de toekomst: demo of pilot? - Marcel de Jager op ev.nl
"U kunt natuurlijk een demoruimte binnen uw onderwijsinstelling inrichten die voorzien is van (bijna) alle nieuwe snufjes. Met hippe en interactieve presentatieschermen, een keur aan tablets en chromebooks en geweldige software: spelen maar! Lijkt leuk, maar erg handig is het niet." Lees verder...

Looking for K-12 Teachers Who Use e-Portfolios of Digital Portfolios! - Mike op The Ed Tech Round Up
"I'm currently working on a short publication and I could use the help of any K-12 teachers who use e-portfolios in their classroom.  Time commitment would be minimal, and you would be listed as one of the authors as well!  I would send you some questions, you would answer them, or write up a few paragraphs about how you're using the portfolios, and that's it!" Lees verder...

CBP mag vaker en hogere boetes uitdelen bij privacyschending - Nu.nl
"Het College Bescherming Persoonsgegevens (CBP) krijgt de bevoegdheid om in meer gevallen boetes uit te delen. Bovendien kunnen deze boetes hoger zijn dan nu het geval is." Lees verder...

Google maakt toegang van apparaten inzichtelijk - Nu.nl
"Google maakt via een speciale pagina inzichtelijk welke apparaten precies toegang hebben tot het Google-account van gebruikers." Lees verder...

Waarom en hoe ik kantel - Frans Droog op Droog's leren delen
"Onze toekomst is onzeker. De toekomst van ons onderwijs is onzeker. Onzeker onderwijs kan ons helpen voorbereiden op een onzekere toekomst.
Momenteel wordt er, nog meer dan anders, gesproken over onderwijs en de ruimte die er aan het ontstaan is en al zou zijn om het anders in te richten. Die ruimte is in de praktijk vooralsnog erg beperkt. Ik zou die ruimte graag veel groter zien." Lees verder...

Technology enhanced learning als dubbele innovatie - Wilfred Rubens op te-learning.nl
"In mijn blogposts heb ik het vaker over een “dubbele innovatie” als het gaat om het gebruik van ICT en leren. Tijd om daar meer uitgebreid stil bij te staan." Lees verder...

Flipping education met filosoof Klaas Mulder - Astrid van Pelt op Tumult
"De scholen van nu leiden de leerlingen te veel op voor banen die uitsterven: de wittenboordenbanen. Dat vindt filosoof en organisatieadviseur Klaas Mulder. Om het aantal hooggeschoolde werklozen terug te dringen, stelt hij in zijn boek Pakkenproletariaat een aantal onderwijshervormingen voor. Radicaal? Ja! Realistisch? Oordeel zelf. Interessant: ja!" Lees verder...

Scholen spelen privégegevens leerlingen door naar uitgevers - RTL nieuws
"Gegevens van jonge kinderen worden in grote hoeveelheden door basisscholen verstrekt aan bedrijven. Dat blijkt uit onderzoek van de researchredactie van RTL Nieuws." Lees verder...

Schrijf je nu in voor de sneak preview van de Innovatiewijzer bij The Crowd - Erwin Bomas op Kennisnet (Innovatie)
"Hoe kom je nu tot duurzame vernieuwingen die het onderwijs echt beter maken? Kennisnet ontwikkelt een Innovatiewijzer die docenten helpt met innoveren. De Innovatiewijzer is een gereedschapskist die twintig technieken bevat om in de school het innovatieproces te doorlopen, in teamverband of individueel als leraar." Lees verder...

Wie schrijft er nog met een pen? - Ton Voermans op AD.nl
"Finse kinderen hoeven niet meer te leren schrijven met een pen. Ze krijgen typeles, daar hebben ze meer aan. Wie in het leven toch nog een keer een formulier met de hand moet invullen, krast maar blokletters. De pen is stervende." Lees verder...

Schrijfonderwijs blijft. Maar hoe?

Joost Steins Bisschop schrijft regelmatig columns op Frankwatching. In februari 2013 was een school uit Assendelft in het nieuws. Die school was bezig met de invoering van tablets in hun onderwijs en de directeur waagde het te zeggen dat leerlingen niet zoveel meer zouden schrijven als de huidige generaties. En dat daarmee het schrijfonderwijs misschien heroverwogen zou moeten worden. Daar kun je het mee eens zijn, of niet. Joost Steins Bisschops pleitte er in ieder geval voor om leerlingen hun handschrift niet af te nemen. Zijn pleidooi (en dat van die directeur ook trouwens) blijft echter nog steeds een beetje hangen op het niveau van: 'Ik vind het, dus het is zo'. En dat is prima voor in een column. Maar op die basis zou je geen beslissingen moeten nemen over curricula, denk ik.

Daarom was ik wel blij met een artikel dat onlangs verscheen in het tijdschrift dat Kennisnet uitbrengt om de wetenschap dichterbij de leraren te brengen: 4W, Weten Wat Werkt en Waarom. In de editie van het derde kwartaal van 2013 stond namelijk een stuk met de titel: 'Schrijven versus typen, wat zegt de neurowetenschap?'

Een tweetal conclusies:
Als je niet (meer) schrijft, verslechterd je fijne motoriek.
Het schrijven van letters vergemakkelijkt het leren lezen van letters.

Deze conclusies pleiten voor het behoud van het schrijfonderwijs. Het is mij alleen niet geheel duidelijk of het schrijven ook per se met pen en papier moet gebeuren. Kan dit bijvoorbeeld ook?

Als je er meer over wilt weten raad ik je aan om het artikel  in 4W zelf te lezen.
 

(bron plaatje)

Schaf typeles maar af

Onze toetsenbordindeling is gebaseerd op een oud ontwerp voor een mechanische typemachine. Je weet wel, zo één met van die slaghamers met een lint. Daar heb ik ooit nog op leren typen. Als je dan te snel ging, raakten die hamers in elkaar 'geklit'.
Ik heb me laten vertellen dat de QWERTY-toetsenbordindeling ooit ontworpen is om dat geklit van die slaghamertjes tegen te gaan. Letters die vaak na elkaar gebruikt werden, werden op gepaste afstand van elkaar in het toetsenbordsysteem gezet, zodat de kans dat ze in elkaar sloegen kleiner was.

We hebben al lang niet meer te maken met die slaghamertjes. En toch gebruiken we zelfs op onze smartphones en tablets nog dezelfde toetsenbordindeling. Er is nu een bedrijfje opgestaan, dat daar eens goed over nagedacht heeft, en toen inzag dat dat eigenlijk raar is. Ze heten Minuum.



Schaf de typelessen maar af, zou ik zeggen.


Meer lezen
15 typecursussen, is dat nou nodig?
4 programmaatjes om (super) snel te typen
Typeles

Schrijven blijft belangrijk vanwege 'embodied cognition'

Hoewel je steeds meer geluiden hoort dat we het leren schrijven maar compleet moeten inruilen voor leren typen, ben ik die mening niet toegedaan. Sommige dingen zijn nu eenmaal handiger of prettiger op papier.
Maar onderzoek lijkt ook steeds meer te laten zien dat in het leren van letters zelf ook een argument zit om kinderen te leren schrijven.
Ik citeer een klein stukje van het blogcollectief onderzoekonderwijs:

"De auteurs gaan in op verschillende vormen van ‘embodiment’: bij lezen en schrijven, bij geheugen voor gebeurtenissen, en bij conceptueel geheugen van objecten en getallen. Met name wat zij zeggen over lezen en schrijven is interessant voor het talenonderwijs. De auteurs tonen aan dat leren schrijven met de hand een beter geheugen voor de vorm van letters oplevert dan typen. Dat wordt verder ondersteund door gegevens uit ander artikel in hetzelfde tijdschrift (van James en Engelhardt). Nu weet ik dat schrijven met de hand als activiteit op scholen langzamerhand naar de achtergrond verdwijnt. Heel normaal, volgens sommige juffen (getuige dit journaalitem van 2 februari jl.), maar eigenlijk niet zo handig, dus. Met de hand leren schrijven levert meer letter- en tekstbegrip op dan typen. De andere onderwerpen in het artikel zijn ook interessant, maar meer zijdelings gerelateerd aan onderwijs. Het blijkt bijvoorbeeld zo te zijn dat het lezen van een woord dat met geluid geassocieerd is (‘telefoon’) tijdens het lezen ervan die sensorische hersengebieden activeert die met het daadwerkelijk horen van een telefoon te maken hebben. Voor het lezen over acties geldt hetzelfde: die brengen activatie in de motorische hersenschors teweeg. Tenslotte laat onderzoek naar ons conceptuele geheugen voor getallen zien hoe belangrijk het leren tellen met de vingers is voor een beter begrip van cijfers: hoe je als kind omgaat met het tellen op je vingers blijkt invloed te hebben op je gevoel voor getallen als volwassene! Het zijn fascinerende inkijkjes in een vakgebied dat nog een lange weg te gaan heeft, maar nu al tot toepassingen in het onderwijs kan leiden."

Verder schijnt het met de slordigheid van de handschriften ook wel mee te vallen. Mensen die daar regelmatig over klagen, worden tegengesproken in dit artikel, dat zich baseert op een onderzoek dat cito gedaan heeft.


(bron plaatje)

Meer lezen
Schrijven met de hand helpt leren lezen
Over schrijftechnologie
Focus op schrijven

Schrijven met de hand helpt leren lezen

Even terugkomen op mijn blogpost over schrijftechnologie. Ik stelde mijzelf daarin de volgende vraag:

"Ikzelf schrijf bijvoorbeeld nog maar heel weinig op papier. Steeds vaker sla ik notities, boodschappenlijstjes e.d. op op mijn mobiel of op mijn tablet. Eén van de twee apparaten heb ik altijd bij de hand.
Dat gaat in steeds grotere mate gelden voor de kinderen die nu opgroeien. We leren alle kinderen nu (nog) schrijven met pen en papier. Maar waartoe doen we dat eigenlijk? Is handschriftontwikkeling nodig om goed te kunnen leren lezen en schrijven? Moet je het aanleren 'voor de zekerheid'? Voor als de technologie uitvalt?"

En een antwoord daarop las ik via het blog 'x,y of Einstein - De jeugd is tgenwoordig'. Zij verwezen namelijk naar een onderzoek dat gedaan is door de Idiana University. De resultaten van dat onderzoek schijnen aan te tonen dat kinderen sneller leren lezen als ze de letters ook schrijven met de hand.
Het schrijven van de letters helpt de kinderen namelijk om de letters beter te leren herkennen. En daarmee helpt het schrijven van letters het leren lezen.

Rest mij nog wel de vraag tot hoever het schrijfonderwijs moet gaan. Want als het faciliteren van de letterherkenning eenmaal gedaan is, dan blijft daarna weer de vraag staan: waartoe leren we de kinderen schrijven met de hand?


(bron plaatje)

Meer lezen
Over schrijftechnologie
Focus op schrijven
15 typecursussen, is dat nou nodig?

Over schrijftechnologie

Jeff Grabill, een onderzoeker van de Michigan State University en schrijfdocent, deed in juli 2012 verslag van een onderzoek dat hij en zijn collega's uitgevoerd hadden. Ze wilden meer weten over wat schrijven voor rol speelt in het leven van studenten.

In zijn verslag schenkt hij aandacht aan het feit dat schrijven veel meer dan vroeger verweven is in het alledaagse leven van studenten. Maar dan hebben we het niet over schrijven met een pen of een potlood op papier, maar over schrijven via (mobiele) technologie: SMS, email en aantekeningen maken.

Hij vraagt zich naar aanleiding van dit onderzoek af of de telefoon het nieuwe potlood is/kan zijn. Dat is een interessante vraag om te stellen. Op steeds meer scholen zie je tablets verschijnen die (gedeeltelijk) boeken en schriften vervangen. De discussie over schrijfonderwijs gaat onder invloed van die technologie steeds vaker en heviger gevoerd worden, is mijn voorspelling.

Ikzelf schrijf bijvoorbeeld nog maar heel weinig op papier. Steeds vaker sla ik notities, boodschappenlijstjes e.d. op op mijn mobiel of op mijn tablet. Eén van de twee apparaten heb ik altijd bij de hand.
Dat gaat in steeds grotere mate gelden voor de kinderen die nu opgroeien. We leren alle kinderen nu (nog) schrijven met pen en papier. Maar waartoe doen we dat eigenlijk? Is handschriftontwikkeling nodig om goed te kunnen leren lezen en schrijven? Moet je het aanleren 'voor de zekerheid'? Voor als de technologie uitvalt?

Als je gaat kijken naar wat er in de kerndoelen staat over schrijfonderwijs, dan gaat dat vooral over stelonderwijs. Een heel klein element daarin is het ontwikkelen van een goed leesbaar handschrift; alleen kerndoel 8 noemt dat.
Ik weet eerlijk gezegd niet hoe makers van schrijfmethodes hier nu mee bezig zijn. Waarom willen we eigenlijk een leesbaar handschrift? En hoe succesvol zijn we daar nou eigenlijk in? Ik weet van genoeg collega's en familieleden dat ik liever een email van ze ontvang dan een handgeschreven tekst. En dat weten zij ook. Die handgeschreven tekst kost me normaliter gewoon veel te veel tijd om te ontcijferen. Veel meesters en juffen hebben twee handschriften. Een privé (lelijk en snel) handschrift en een professioneel handschrift (mooi en duidelijk) handschrift. En die tweede hebben ze alleen maar omdat ze het goede voorbeeld moeten geven. Dat heeft weinig meer te maken met functionaliteit.

De inspectie heeft een tijdje geleden een brochure uitgebracht over het stelonderwijs. De voorbeelden die zij daar noemden om je onderwijs vorm te geven, waren allemaal analoge activiteiten die eventueel ook digitaal plaats kunnen vinden. Maar het uitgangspunt was niet digitaal. Er werd niet toegewerkt naar uiteindelijke digitale vormen van schrijven. Terwijl die digitale vormen van schrijven in ons dagelijks leven alleen maar belangrijker worden. Ik vind het op zijn minst bijzonder dat de inspectie daar aan voorbij gaat.

Mobiele technologie WORDT geen schrijftechnologie, mobiele technologie IS allang schrijftechnologie. En het (basis)onderwijs heeft simpelweg nog niet bedacht wat je met dat gegeven moet.


Meer lezen
Focus op schrijven
Kies je tablet via sortable.com
Op bezoek bij iPadschool

Gespot in Tijdschrift voor RT

In het vierde nummer van het Tijdschrift voor Remedial Teaching vond ik een paar handige links die ik hier graag wil delen.

Poster in de klas.nl
Op deze website kun je posters bestellen die nogal handig zijn in de klas. Je kunt zien dat de makers goed rond gekeken hebben in het gemiddelde klaslokaal, want je vindt er vooral (mooie) posters die meestal in klaslokalen zijn te vinden in de vorm van zelf uitgeprinte blaadjes. Voorbeelden zijn het metriek stelsel, woorden van de week, en de getallenlijnkaartjes in groep 3 (pdf) (en soms 4).

Gedragsproblemen in de klas.nl
Op deze website deelt de maker Anton Horeweg zijn expertise over het omgaan met gedragsproblemen in de klas. Er is veel informatie te vinden over bijvoorbeeld ADHD, ASS en nld, maar ook over dyslexie en faalangst zijn rubrieken te vinden.
Hij deelt o.a. observatieformulieren, modellen en een literatuurlijst per onderwerp.

Leerhulpmiddelen.com
Dit is gewoon een webwinkel waar ze hulpmiddelen verkopen die vooral geschikt zijn voor individuele hulp of begeleiding aan leerlingen. Voorbeelden zijn een tafelregenboog of breukenschijven in allerlei varianten. Naast hulpmiddelen voor rekenen, bieden ze ook hulpmiddelen voor schrijven en lezen aan.

De website van de LBRT is trouwens ook vernieuwd.


Meer lezen
Gratis dyslexie lettertype via OpenWeb
Letop.be
App om kleurenblindheid te testen

Zie ook mijn andere profielen Of abonneer via Email Rss

Bloggen met leerlingen

In tip 102 geeft Erno Mijland de suggestie om een blogomgeving voor je leerlingen in te richten waarin ze elkaar kunnen voorzien van feedback op geschreven teksten. Hij noemt het platform Kidblog.

Ik heb geprobeerd eens een overzichtje te maken welke platformen er zijn die speciaal gericht zijn op het bloggen met (of door) kinderen. En dat blijkt dus vrij moeilijk te vinden. (Het zal er best zijn, dus ik hou me aanbevolen.)
Wel kwam ik uit bij de wiki van André Manssen en de yurls die hij bijhoudt van weblogs die door scholen gebruikt worden.

Daaruit valt op te maken dat de meeste scholen kiezen voor blogspot.com. Verder zijn er ook scholen die gebruik maken van web-log.nl en wordpress.com. Scholen uit België zie je ook gebruik maken van skynetblogs.be. Het zijn allemaal gratis blogplatforms waar je binnen een vloek en een zucht een simpel blog hebt opgericht.
Deze platformen zijn echter niet speciaal gemaakt voor het gebruik door kinderen. Bij blogspot en wordpress mag een kind onder de 13 ook helemaal geen eigenaar zijn van een blog. Maar als de juf of meester het blog aanmaakt en de leerlingen alleen bijdragen posten, is dat volgens mij geen probleem. Wel zul je moeten beslissen of je het blog openbaar maakt, of dat je het besloten houdt. Maar dat heeft dan weer te maken met het doel van je blog.

Wat kun je met een blog in het onderwijs?
Hiervoor kan ik beter verwijzen naar de wiki die André Manssen heeft gemaakt. Sommige informatie op die wiki begint een beetje te verouderen, maar desalniettemin is het een goede bron om te starten als je je nog helemaal niet verdiept hebt in bloggen in het onderwijs.

Ikzelf zie vooral twee categorieën van toepassingen voor blogs in de onderwijspraktijk.

1. Verslaglegging
Dat kan zijn naar ouders, grootouders en andere belangstellenden toe. Wat doen we in de klas, en dat soort zaken. Maar ook het maken van een portfolio of het simpel posten van foto's over school- of klasactiviteiten.

2. Verwerking of toepassing van leerstof
Je geeft bijvoorbeeld een stelopdracht en laat leerlingen de producten publiceren op het blog. Ze kunnen daarna elkaars werk teruglezen en becommentariëren.
Of je geeft een opdracht dat ze iets moeten uitzoeken over een bepaald geschiedenisonderwerp en publiceren een tijdlijn of verslag daarvan op het blog.
Zo zijn er nog wel meer (verwerkings)opdrachten te verzinnen.


(bron plaatje)

Meer lezen
Waarom zou je nou bloggen?
7 principes voor rijke leeromgeving
Redenen om een blogteam op school te willen hebben

Zie ook mijn andere profielen Of abonneer via Email Rss

Focus op schrijven

Focus op schrijven is een brochure van de onderwijsinspectie die handelt over de kwaliteit van het onderwijs in schrijven (stellen).

De inspectie stelt: "Veel basisscholen richten zich bij de verbetering van het taalonderwijs (vaak met goede redenen) op lezen en woordenschat. Schrijven en mondelinge communicatie krijgen minder aandacht binnen het totale palet aan taal. Hier schuilt een risico in, namelijk dat het taalonderwijs verschraalt tot een beperkt aantal onderdelen. Daarom wil de inspectie het schrijfonderwijs onder de aandacht brengen."

Ze brengen vier manieren om het onderwijs in schrijven te versterken naar voren:
1. Een (taal)methode goed invoeren en gebruiken
2. Deskundigheid leraren vergroten
3. Kansen benutten: schrijven bij andere vakken
4. Perspectief van de leerling

Ik licht hier dat vierde punt er even uit, want daar wordt een aantal zaken genoemd waarop je kunt letten. Een selectie (voor de volledige tekst verwijs ik graag naar de brochure):
1. ‘Echte’ schrijfopdrachten werken stimulerend
2. Teksten bespreken en feedback geven

Bij deze twee punten wordt een toelichting gegeven waarbij klaarblijkelijk uitgegaan wordt van een situatie waarbij de computer geen rol speelt. Voorbeelden van schrijfproducten die genoemd worden, zijn: verhalen voor in een boek, brieven die verstuurd worden en een verslag in de schoolkrant.

Waar zijn de modernere varianten van schrijfproducten als mail, sms, tweets, wiki's en blogs?


Meer lezen
5 tips voor slimmer emailen
15 typecursussen, is dat nou nodig?
Blended learning, wat is dat?

Zie ook mijn andere profielen Of abonneer via Email Rss

15 typecursussen, is dat nou nodig?

Mocht je op zoek zijn naar een typecursus, dan heb je keuze genoeg. In de Linkedin-groep 'Onderwijs 2.0' werd niet zo lang geleden gevraagd naar het aanbieden van typecursussen op school. Daarop kwamen uiteraard voldoende antwoorden waaruit je kunt putten. (Zie discussie hier. Je hebt wel een Linkedin account nodig en lidmaatschap van de betreffende groep; beide gratis.)

Er werd verwezen naar een artikel dat in COS verscheen in september 2010 (pdf). Daarin worden de volgende aanbieders genoemd:
- Typetopia
- Ticken.nl
- Typemania (lijkt niet meer te bestaan)
- Typestars
- Type Basic
- Typing Master
- LOI typecursus voor kinderen
- Instituut PICA
- Cygnus 7
- Typelesonline
- Typeles-typeles.nl

In hetzelfde artikel wordt geadviseerd je de volgende vragen te stellen als je een typecursus wilt gaan aanbieden op school:
- Past de cursus bij mijn leerling(en)?
- Wat vinden ze leuk om te doen?
- Sluit de cursus aan bij de belevingswereld van mijn leerlingen?
- Blijft de cursus ook na een aantal lessen leuk?
- Wil je de cursus via internet of boekjes volgen?
- Past de cursus binnen het huidige takenpakket van je school?
- Wat wordt de taak van de leerkracht?
- Is een gecertificeerd diploma wel of niet van belang?
- Wat kost het volgen van een typecursus?

Volgens de reacties in de Linkedin-groep missen in het overzicht van COS nog:
Typetuin, door de makers van Rekentuin.
Gigakids, cursus van de vragensteller in de Linkedin-groep.

En er werd nog verwezen naar deze twee, mij beide onbekend:
- Klavaro
- Tux4Kids

Keus genoeg dus.

Hoewel ik zelf erg blij ben met het feit dat ik tienvingerig blind kan typen, weet ik niet of het zinvol is om kinderen hier nu heel veel tijd in te laten steken. Het toetsenbord als interface om een computer te bedienen zal in de toekomst steeds verder naar de achtergrond gedrukt worden. Op mobiel en tablet heeft het al geen zin om blind te kunnen typen. En de ontwikkelingen van spraakgestuurde apparaten is ook in volle gang. Denk aan Siri van Apple, of aan de spraakherkenningssoftware van Dragon. Of heb ik het erg mis?

Meer lezen
4 programmaatjes om (super)snel te typen
Welke technologie gaat ons onderwijs veranderen
Digischrijven: Juf-In-A-Box

Zie ook mijn andere profielen Of abonneer via Email Rss

Story Cubes (#lespo)

"Almost every day I hear stories of how Rory’s Story Cubes have inspired someone to start writing, drawing or talking, brought clarity to a challenge they faced, or simply made them laugh together."
Simpel gezegd zijn het dobbelstenen met op alle kanten plaatjes. En met die plaatjes kunnen verhalen verzonnen worden, en andere spelletjes gespeeld worden.

Digischrijven: Juf-In-A-Box

Op weet wat ze gamen las ik een artikeltje over 'juf-in-a-box'. Eerst maar eens even het promotiefilmpje bekijken:



Dat ziet er op het eerste gezicht leuk en nuttig uit. Na een bezoek aan de website bleef ik wel zitten met een aantal vragen.
- Moet je er een specifieke tablet voor aanschaffen, of werkt het op meerdere apparaten?
- Hoe zit het met de gebruikersaccounts van leerlingen?
- Kun (moet) je werk instellen, of is het programma adaptief?
- (Hoe) Houdt het leerlingresultaten bij?
- Is er een rapportage programma voor leerkrachten?
- Zijn er al scholen of RT praktijken met ervaring?
- En hoe zit het met de kosten?

Op de site kun je alleen een formulier invullen zodat ze contact met je opnemen.

Via de site van juf-in-box klikte ik verder naar de maker ervan. Dat is RANJ serious games. Zij hebben al veel meer trainings- en educatieve spellen gemaakt, blijkt uit hun portfolio.

De eerste indruk die ik van juf-in-a-box heb, is positief. Ik denk dat het een waardevolle toevoeging kan zijn voor het schrijfonderwijs. En het sluit aan bij initiatieven als Rekentuin en Squla e.d., in die zin dat het een individuelere benadering van de leerling m.b.v. technologie faciliteert.

De tablet die gebruikt wordt, doet me overigens denken aan de M2desk. Daarvan heb ik op de laatste NOT een medewerker gesproken en die vertelde dat zij ook bezig waren met een schrijfapplicatie op hun systeem. Wat de status daarvan nu is, is mij onbekend.

Als je antwoord weet op een van bovenstaande vragen of je wilt op 'zomaar' reageren, dan ben je van harte uitgenodigd dat te doen.
Dat kan via de link hieronder, of via twitter naar @WitBlauwRB.

Meer lezen
Digischrijven
Typeles
Maak een pen voor je iPad

Of abonneer je via RSS of email >>> Wat is rss?

Maak een pen voor je iPad

Op het blog iLearn Technology staat een beschrijving hoe je voor heel goedkoop een stylus kan knutselen voor je iPad. Geen idee of het echt werkt - ik heb het niet uitgeprobeerd -, maar het is zeker een leuke opdracht om op school te doen in het kader van technieklessen ofzo. Wel eerst even zelf uitproberen dus.

Uit de beschrijving maak ik op dat je een goedkope balpen nodig hebt, waar je een punt in monteert van materiaal waar schuursponsjes van gemaakt zijn en met een ijzerdraadje verbindt je dat met je vinger.

Nouja, zie hier voor de beschrijving. Leuk toch.

Meer mensen proberen zoiets te maken. Kijk maar naar onderstaand filmpje.

Maar aan de reacties onder dit filmpje te zien, werkt deze manier niet echt.

Meer lezen
iPad gebruiken in het onderwijs?
Digischrijven
M2desk: multimediale leerlingtafel

Of abonneer je via RSS of email >>> Wat is rss?

Digischrijven

Wat mijn leraar schrijven op de pabo er van vindt, durf ik niet te zeggen. De website digischrijven is online las ik ergens op Kennisnet.

Het idee is dat kinderen leren schrijven op een tabletcomputer (zoals de Skoolmate). Dit maakt de feedback directer voor het kind. Ik heb het (nog) niet kunnen uitproberen, maar mij lijkt het zinnig om het in ieder geval eens uit te proberen. Probleem is alleen dat wij geen Skoolmates op school gebruiken. En om er nou een aan te schaffen om het alleen maar uit te proberen...

Zie dit bericht op kennisnet.
Of ga direct naar de website digschrijven.nl om een account aan te maken.

Wellicht is een en ander ook geschikt om te gebruiken op een digibord.

Meer lezen
Digitale registratie Taalverhaal
Typeles
Tafels dreunen met 9-box.net

Of abonneer je via RSS of email >>> Wat is rss?

Typeles op de basisschool

In oktober heb ik een artikeltje geschreven over typeles voor kinderen. Ik kreeg hier van Roderick Rensenbrink een uitgebreide reactie op. Inmiddels heb ik toestemming van hem om zijn reactie letterlijk over te nemen als nieuwe blogpost. Zeer de moeite waard om even te lezen.

"Als vader van twee zoons en vice-voorzitter van de ouderraad van een basisschool streef ik al jaren naar typlessen op het rooster. Het verbaast mij nog steeds hoeveel weerstand daar tegen bestaat, terwijl het eigenlijk zo vanzelfsprekend is. Een basisschool behoort basisvaardigheden te onderwijzen, zoals lezen en schrijven. Leerlingen zullen een leven lang voor 96% van wat zij schrijven gebruik maken van een computer. Toetsenbordtraining ligt dus voor de hand, maar wat dat betreft laat men de jeugd massaal aanmodderen. Kinderen mogen zichzelf typen aanleren en doen dat dus volstrekt verkeerd. Terwijl handmatig schrijven in het primair onderwijs methodisch wordt bijgebracht, wordt het machineschrijven schromelijk verwaarloosd. Dat komt waarschijnlijk omdat de beleidsmakers zelf typen met twee of vier vingers en, zoals de meeste mensen, vinden dat ze zich daar heel goed mee kunnen redden. Tot ze een cursus blindtypen hebben gevolgd. Elke volwassene die een serieuze typcursus heeft gevolgd heeft achteraf spijt dat niet veel eerder te hebben gedaan. Blindtypen levert niet alleen een enorme tijdwinst op, maar draagt ook bij tot de inhoudelijke kwaliteit van het geschrevene. Wie blind typt kan zich immers volledig concentreren op de boodschap aangezien de bediening van het toetsenbord een automatisme is geworden. Het aanleren van deze basisvaardigheid wordt onze kinderen nu onthouden. Dat wil zeggen: ouders mogen het zelf regelen, met een cursusje op CD-ROM en het risico dat het leerrendement nihil is omdat er nergens zoveel kaf tussen het koren zit als in de typbranche. Daar bestaat geen keurmerk en ik moet het eerste vergelijkend onderzoek van typcursussen nog lezen op internet.

Dat vergelijkend onderzoek hebben we als ouderraad dus zelf maar opgezet. We hebben een aantal webbased typcursussen voor kinderen bekeken, te weten TypeTopia, TypeSkills, Ticken en TypeStars. Webbased, omdat kinderen, als ze achter de computer zitten, toch vooral op internet bezig zijn en we verwachten dat online typtrainingen op dit gedrag inspelen. Het eigenlijke onderzoek is overigens uitgevoerd door mijn zoons en twaalf andere kinderen uit de bovenbouw. De kids kregen een week om de proeflessen te doen, die op de verschillende websites worden aangeboden. TypeTopia en TypeStars bleken veruit favoriet. Wij ouders (en het onderwijsteam op school) zijn vooral gecharmeerd van TypeStars, omdat deze cursus als enige internet niet alleen gebruikt als distributieplatform, maar de communicatiemogelijkheden van het web integreert in het leerproces. Cursisten kunnen online studiegroepjes opzetten en scholen beschikken binnen TypeStars over een eigen forum. Daarmee is TypeStars niet alleen een typcursus, maar ook een introductie tot sociale netwerken op internet. Als kinderen chatten of actief zijn op een forum wordt hun typvaardigheid geanalyseerd en de oefenstof van de typlessen aangepast! Iets dergelijks hebben we bij geen enkele andere cursus aangetroffen.

Omdat de school typlessen in eerste instantie niet zag zitten, waarbij vooral het kostenaspect en tijdgebrek als argumenten werden aangevoerd, heeft de ouderraad op eigen initiatief TypeStars (www.typestars.com) aangeschaft. De school draagt wel bij door het computerlokaal en een leerkracht (op vrijwillige basis) beschikbaar te stellen. Inmiddels heeft de eerste lichting TypeStars-cursisten het diploma op zak, waarbij zowel ouders als leerkrachten aangenaam zijn verrast door de snelheid, maar vooral het gemak en het plezier waarmee de kinderen zich het blindtypen eigen hebben gemaakt. Van extra belasting van het onderwijsteam bleek geen sprake omdat de leerlingen vooral buiten schooltijd met TypeStars hebben geoefend. De cursus staat voor één uur per week op het rooster. Als ouderraad gaan we onze bevindingen publiceren op internet als een handleiding voor ouders die, net als wij, vinden dat in het internettijdperk middelen beschikbaar moeten worden gesteld om blindtypen als basisvaardigheid te onderwijzen op elke school.
Roderick Rensenbrink"

Er is nog niet bekend waar de handleiding gepubliceerd gaat worden. Wellicht zou Kennisnet hier ook een rol in kunnen spelen?


(plaatje van typestars.com)

Meer lezen:
Typeles
Winkwaves schoolplein
M2Desk, multimediale leerlingtafel

Of abonneer je via RSS of email
>>> Wat is rss?

Typeles

In een artikel in Vives wordt gesproken over typelessen op de basisschool.
In opdracht van Ticken.nl schijnt Maurice de Hond een peiling te hebben gedaan over de wenselijkheid van typelessen op de basisschool. De meerderheid van de ondervraagden is voor het aanbieden van typelessen.

In eerste instantie dacht ik: "Ja, lekker makkelijk... Ticken wil typelessen verkopen. En Maurice de Hond weet hoe hij zijn vragen moet stellen. En uiteraard komt er dan een antwoord uit dat de opdrachtgever bevalt."

Maar goed, ik ben zelf ook erg blij dat ik ooit met 10 vingers heb leren typen. Mijn ouders hebben me dat, toen ik tiener was, aangeraden. Dus ik geef Ticken.nl het voordeel van de twijfel.

En daarbij heb ik de website van Ticken eens bekeken. En ik moet zeggen dat ze het goed aanpakken. Ze zijn niet duur. En er is een schoolsubsidie mogelijk. Voor ieder kind dat de typecursus op Ticken.nl doet en dat bij jou op school zit, kan de school een subsidie krijgen van 3,50 euro. Als je een gemiddelde klas (ik zeg: 25 leerlingen) zover krijgt om die typecursus te gaan volgen, vangt de school dus: 87,50 euro. Het enige dat je hoeft te doen is een klein beetje reclame maken voor een typecursus.

Om Ticken.nl niet helemaal de hemel in te prijzen en met beide benen op de grond te houden, hier ook nog wat links naar andere (online) typecursussen:
- TypeTopia
- Typecursus voor kinderen van de LOI
- Typeles-online

Over het argument dat kinderen moeten leren typen omdat ze later in hun volwassen leven nog maar 1% zullen schrijven en 99% zullen typen, kun je zelf je mening vormen. Lees daarvoor bijvoorbeeld dit artikel op schriftontwikkeling.nl


(plaatje van itelect.nl)

Meer lezen
13 keer opletten bij emailgebruik
Snellezen
6 manieren op 'ja' te krijgen

Of abonneer je via RSS of email
>>> Wat is rss?

Blind typen

Mijn vader en moeder hebben me vroeger geadviseerd om een cursus blind typen te volgen. Dat ging toen via het Nederlands Instituut Machineschrijven ofzo. Ik heb zelfs leren typen op zo'n oude mechanische typemachine, want de docent zei dat je je vingerspieren daar het beste mee trainde. En dat zou je snelheid op den duur ten goede komen.
Ik ben nu erg blij dat ik blind kan typen. Daarom kan ik iedereen aanbevelen ook zo'n cursus te volgen.

En het mooie is: dat kan dus ook online. Het enige dat je hoeft te doen is hieronder te klikken en iedere dag een kwartiertje oefenen... Doen dus!

Online typeles

We leren kinderen overigens wel schrijven op de basisschool, maar het is nog steeds geen gemeengoed om ze ook toetsenbordvaardig te maken. Een artikel hierover is te vinden op schriftontwikkeling.nl.


(plaatje via wikipedia)