Posts tonen met het label onderwijs. Alle posts tonen
Posts tonen met het label onderwijs. Alle posts tonen

maandag 9 maart 2026

Meesterschap

De tuin heet niet voor niets 'De Groentemeester'. Enerzijds uit ik daarin een soort streven naar meesterschap. Dat meesterschap is natuurlijk ook dienend aan het leerproces van anderen. In een soort meester-gezel-constructie, misschien wel. Anderzijds verwijst 'meester' ook gewoon naar mijn achtergrond in het basisonderwijs. Daar was ik jaren meester voor leerlingen uit vooral groep 4 en 5. Ook dat is meesterschap.

Ik ben trouwens nooit gestopt met het onderwijs omdat ik het niet leuk meer vond. Mijn 'probleem' is eerder dat ik veel te veel dingen leuk vind. En op een gegeven moment moet je dan keuzes maken omdat het niet allemaal meer in de wekelijkse agenda past. Om die reden heb ik op een zeker moment mijn rol voor de klas opgegeven. Maar eens een leraar, altijd een leraar zou ik bijna willen zeggen. Want de tuin biedt veel perspectief om mijn oude rol van meesterschap weer nieuw leven in te blazen.

Een tuinderij zoals ik die nu run, is niet alleen een omgeving waarin ieder seizoen een enorme berg voedsel geproduceerd wordt. De eerste jaren van het bestaan van de tuin heb ik weliswaar gebruikt om de tuinderij gewoon als voedselproducerende eenheid neer te zetten. Om er voor te zorgen dat de basis staat. Zodat we uit de kosten komen en mensen ons weten te vinden. We produceren voedsel en inmiddels ook bloemen. En we doen dat op een manier die de biodiversiteit en het natuurherstel stimuleren. Dat doen we om te laten zien dat dat gewoon kan. Zonder kunstmest en bestrijdingsmiddelen.

Tegelijkertijd is de tuin ook met opzet een sociale omgeving. Een omgeving waarin mensen tot zichzelf kunnen komen en elkaar kunnen vinden. En een omgeving die mensen 'aan' kan zetten. De tuin doet een beroep op al je zintuigen. De natuur nodigt je uit om meer te weten te komen. Je vindt de menselijke maat hier terug. En de tuinderij is daardoor tegelijkertijd dus een enorm rijke leeromgeving, gewoon door de 'aard van het beestje' zelf.
Met mijn achtergrond als leraar komen die twee dingen bij elkaar. Een plek die uitnodigt tot interactie en leren. En een grote (beroepsmatige) interesse om mensen tot ontwikkeling te brengen.

We werken momenteel aan verschillende sporen om mensen tot ontwikkeling te brengen. Eén van die sporen is de uitnodiging voor basisscholen om een excursie naar de zelfoogsttuin te komen doen. In samenwerking met Code Groen Educatie en gemeente Maassluis zijn die excursies zelfs kosteloos te volgen voor de basisscholen uit Maassluis. Scholen uit omliggende gemeenten zijn ook welkom, maar die dragen dan zelf de kosten. Overigens zijn daar ook subsidies voor te vinden als die scholen oprechte interesse hebben.

De excursie begint met een hartelijke ontvangst van de klas op de tuin. Daarna loop ik met de leerlingen een rondje over de tuin waarbij ik van alles vertel en zoveel mogelijk vragen probeer te beantwoorden die bij de kinderen in de hoofden schieten. Want dat gebeurt nou eenmaal. Ze komen van alles tegen en moeten aan allerlei dingen denken als ze over de tuin lopen. De meeste kinderen zijn van nature nieuwsgierig en daar maak ik dan ook graag gebruik van. 
En dan is het tijd om de handen uit de mouwen te steken. Want een deel van het leren gebeurt door te dóen. De leerlingen mogen helpen met allerhande tuinklusjes. Dat kan van alles zijn. De kinderen gaan met hun handen in de aarde, leren over het belang van wieden of hoe je ervoor zorgt dat het zaadje dat je zaait ook echt een gezonde plant wordt. Omdat we tot wel 90 verschillende soorten groenten verbouwen, valt er altijd wel iets te doen en nog méér te leren. 
Natuurlijk is er aan het einde van het bezoek ook altijd wel iets te proeven uit de tuin. Met een voldaan gevoel zal de klas huiswaarts keren. Kortom plezier verzekerd!

De komende periode staat al een flink aantal klassen gepland voor een bezoek aan de tuin. Maar er is nog plek voor meer klassen. Lijkt het je leuk om met je klas een excursie te doen naar De Groentemeester, neem dan vooral contact op. Meer informatie vind je op www.degroentemeester.nl/educatie. We hebben vooral nog plek in de periode tussen de meivakantie en de zomervakantie. En als ik eerlijk ben, is dat de beste tijd om de tuin te bezoeken. Het staat er dan allemaal al mooi bij. En de groei zit er dan nog goed in! Dus grijp die kans.

zondag 5 januari 2025

Veranderingen

De tuin is nog wel in winterslaap
Hallo! Tijd om hier de draad weer op te pakken. Ik zag dat ik sinds half augustus geen postje meer gemaakt heb. Maar dat betekent natuurlijk niet dat er in de tussentijd niets gebeurd is.

Overzichtje
Zo vierden we in september ons oogstfeest met alle betrokkenen bij De Groentemeester, én stond ik met een groentekraampje op het oogstfeest van Voedselbos Vlaardingen. 
In oktober legden we in bijna twee dagen een groot deel van het fonkelnieuwe irrigatiesysteem aan. Het terrein van De Groentemeester heeft nu 10 tappunten waardoor we komend seizoen met veel minder werk de gewassen water kunnen geven.
Eind november rondden we het oogstseizoen af. In die periode presenteerde ik ook de financiële resultaten van de tuin aan de betrokken gemeenschap. Dat was een goedbezochte bijeenkomst met de conclusie dat de tuin steeds meer gaat opleveren. Niet alleen in financiële zin.
In december is er begonnen aan de aanplant van het voedselbos. Een mooie nieuwe stap in het project waar ik niet alles meer van heb meegekregen, want half december begon ik aan mijn winterslaap. Dat was hoognodig.

En nu is het tijd om weer uit die winterslaap te ontwaken. Ik heb al weer zin in het opbouwen van het nieuwe seizoen. Laat het licht maar komen.
Voor komend jaar staan er best wel weer wat dingen op de rol. 

Educatieprogramma
Dit derde jaar van de zelfoogsttuin komt in het teken te staan van het te ontwikkelen educatieprogramma. De eerste boekingen van klassen zijn al binnen. Via een samenwerking met Code Groen Educatie kunnen scholen uit Maassluis kosteloos gebruik maken van ons aanbod. We starten onze educatie-activiteiten met het aanbieden van excursies naar de zelfoogsttuin.

Irrigatie
Verder gaan we het irrigatiesysteem vervolmaken. Dat betekent dat er een nieuwe pomp komt met een frequentieverdeler. Het idee daarvan is dat als we dan een kraan openzetten ergens op het terrein dat er dan meteen water uit komt. In plaats van dat ik eerst de pomp aan moet gaan zetten om vervolgens weer terug te lopen om de sproeier te positioneren. Dat gaat best wat stappen (en tijd) schelen.

Educatiekas
Op het terrein tussen het voedselbos en De Groentemeester gaat een grote kas verschijnen. Die ruimte willen we beschikbaar hebben voor het realiseren van het educatieprogramma. De financiering daarvan is nog niet helemaal rond en daardoor best nog spannend. Maar we hopen dat hij er eind april / begin mei kan staan.

Zonnedroger en compostzeefmachine
En dan zijn er nog twee 'projectjes' die al een tijdje op mijn lijstje staan, maar waarvan het nog niet gekomen is. Ik zou graag een zonnedroger bouwen en een compostzeefmachine. Die zonnedroger is een apparaat waardoor je op zonnekracht kruiden en groenten kunt drogen. Een tijd terug vond ik een bouwtekening waar we mee uit de voeten zouden moeten kunnen, denk ik.
En de compostzeefmachine is ook zo'n leuk bouwprojectje. Met een paar oude fietsvelgen, een beetje hout, iets van kippengaas en een afgedankte elektromotor moet het mogelijk zijn om een compostzeef te maken waar je de grove compost alleen in hoeft te scheppen. En dan komt het er fijngezeefd uit. Een beetje zoals deze man hier laat zien.

Plannen genoeg dus.

Wat ik ook van plan ben, is een andere invulling van dit blog. In de afgelopen periode hanteerde ik een vorm die bestond uit een fotootje van de week, een klein stukje tekst, een rijtje leestips met commentaar en een kijktip. Dat was een mooi format om iedere week mijn blogje in te maken, maar ik merk dat ik nu weer toe ben aan iets anders.

Dus je zult hier wat andere postjes kunnen gaan verwachten. Vooral gericht op kleinschalige landbouw en zorg voor een groenere planeet. Ik hoop dat je mee blijft lezen.

zondag 28 januari 2024

Over zaden, meehelpen, natuur, scholing, AI, hazelaar en de wolf

Dat is toch altijd weer een moméntje, hoor! Als de nieuwe zaden voor het seizoen weer binnen komen. Er waren nog behoorlijk wat zaden over van vorig jaar, maar ik heb natuurlijk ook weer nieuwe zaden besteld. De partij van De Bolster is binnen. En die van Bingenheimer verwacht ik ergens komende week.

Toen ik het stond uit te pakken, gingen mijn gedachten even terug naar de einde-oogst-pakketten van vorig jaar. Deze zaden zaten in zo'n zelfde maatje kartonnen doos als waar we de producten voor de einde-oogst-pakketten in verpakt hadden. En eigenlijk is dit dus het "start-van-de-oogst-pakket". Hier begint het allemaal mee. En misschien hebben we aan het einde van het seizoen weer dozen vol met leuke producten voor het einde van het jaar. We zullen zien.

Maar in de tussentijd moet er dan natuurlijk nog wel een hoop werk verzet worden bij De Groentemeester. Al die zaden moeten nog opgekweekt worden. En dat betekent weer meters en meters aan teeltbedden klaarmaken en van compost voorzien. Voorzaaien, zaaien en planten. Duizenden planten gaan we gezond groot laten worden. Zodat we vanaf half mei (hopelijk) de eerste oogst van het land kunnen halen. Die oogst duurt dan tot ergens diep in november. Zo'n zin in!

Lijkt het je leuk om daar met mee te helpen? Geef dan vooral een seintje. Ook dit jaar breidt de vrijwilligersclub weer een beetje uit. En er kan altijd nog iemand bij. Hoe meer zielen, hoe meer vreugde.

En we zijn ook nog op zoek naar één of twee stagiairs (van bijvoorbeeld Warmonderhof) die willen leren hoe je een zelfoogsttuin opzet en runt. Dus ben of ken jij iemand? Laat het vooral weten.

--

De leestips

Ik vind het voor veel van het genoemde nog een beetje vroeg. Als je te vroeg start, loop je het risico dat de jonge plantjes te weinig licht en warmte ontvangen. En daar krijg je zwakke plantjes van. Geduld is meestal beter.

Dit zou voor mij geen enkele uitdaging bevatten. Ik draag vooral mijn werkkleding. Dat zijn totaal 22 stukken kleding. En daar zitten mijn regenbroek, mijn petten en mijn sjaal al bij. Wat kunnen sommige mensen hun leven toch ingewikkeld maken.

Zou het helpen dat een nieuw clubje experts deze waarschuwingen afgeeft? De informatie uit de rapporten was al bekend, toch?

Zou het ook zo kunnen zijn dat door de toegenomen digitale mogelijkheden het minder belangrijk wordt om een opleiding te volgen. Kennis en antwoorden op vragen zijn veel vrijer beschikbaar dan vroeger. En dat betekent dat mensen veel makkelijker nieuwe dingen kunnen (bij)leren zonder naar een opleiding of cursus te gaan. In plaats van te kijken of het geld wel opgemaakt wordt, is het toch veel interessanter of er meer of minder geleerd wordt door mensen?

Big Brother is watching de zeehonden.

Als ik niet de kans had gekregen om De Groentemeester te starten, waren wij nu waarschijnlijk op zoek geweest naar land dat hoger ligt. Of misschien woonden we daar dan al. Maar daar is nu geen sprake van. Het moeilijkste aan de keuze om naar een andere kant van het land te verhuizen, is inderdaad het sociale aspect. Maar tegelijkertijd houden we onszelf daarmee dus ook wel een beetje gevangen.

Zo, dat is best een intensief programma. Mijn leeftijd past alleen niet. Het is voor 16-30 jarigen. Ik ben 16+30 jarig. ;-)

Informatief. Eén hazelnoot is geen hazelnoot dus.

De wolvendiscussie blijft interessant. De gebruikte argumenten zeggen namelijk ook best wel iets over hoe mensen zich verhouden tot de natuur. Vind je dat wij daar de baas over zijn? Moet de natuur ons altijd tot dienst zijn? Moet een dier een functie hebben om er te mogen zijn? Is alle ruimte op de wereld van ons als mensen?

--

De kijktip

Dit vond ik een zeer indrukwekkend interview. Deze wetenschapper laat overduidelijk zijn machteloosheid zien over de klimaatverandering die hij in dertig jaar heeft zien voltrekken. Hij ziet -bij zijn volle verstand- een onmogelijke dreiging op ons afkomen en weet niet wat er in zijn macht ligt waardoor hij er iets aan kan doen. Door dit op deze manier te vertellen doet hij precies wat hij kan doen.  Hij laat de kwetsbaarheid zien die we tegenover dit probleem allemaal hebben. Ook degenen die hun kop in het zand proberen te steken zijn hiervoor net zo kwetsbaar.

zondag 7 januari 2024

Over kluswerk, water, microbioom, SKAL, klimaat en schoolkeuzes

Na een kleine winterslaap wordt het zo langzamerhand wel weer tijd om voorbereidingen te gaan treffen voor het volgende seizoen. Daar ga ik komende week mee starten. Te beginnen met het maken van het teeltplan voor 2024.

Afgelopen week besteedden we onze tijd aan achterstallig onderhoud in ons huis. We hebben wat dingen gerepareerd die eigenlijk al veel te lang (een beetje) stuk waren. Zo gebruikten we al een tijdje een lichtknopje in de wc dat los in zijn sponning hing. Dat is nu weer mooi gerepareerd.

Verder deden we ook wat verfwerk in de woonkamer en op zolder. Nog niet al het achterstallige kluswerk is af, maar we zijn een aardig eindje gekomen. 

Gisteren was ik ook even op de tuin. Komende week valt er toch wel wat serieuzere vorst in. En in de kas stonden nog wat verveineplantjes. Die kunnen niet zo goed tegen zulke lage temperaturen, dus die heb ik mee naar binnen genomen. Er staat nu een tray bij ons thuis op de voorzolder en twee trays mogen in het clubgebouw van Weij overwinteren.

Ik heb zin in 2024!
Plannen genoeg. Ik ga een extra kasje bouwen, de kruiden gaan verhuizen naar de randen van het perceel en er komt een heus teeltplan voor de bloemenpluktuin, zodat er hopelijk eerder in het seizoen bloemen geplukt kunnen worden. Bovendien breidt het aantal oogstgenoten uit van 65 naar 85 oogstgenoten. En wat extra leuk is: dit seizoen komt Eveline (mijn vrouw) er als extra hulp in de tuin bij. Vanaf de start van het seizoen tot aan de zomervakantie heeft zij van haar werkgever een tijdelijke taakvermindering gekregen. En dat geeft lucht om meer op de tuin te zijn en daar te komen helpen. Laat het seizoen van 2024 maar aanvangen.

--

De leestips

Hier heeft hij een punt, denk ik. Verschillende permacultuurprojecten in de wereld hebben laten zien dat in droge omstandigheden toch ecosystemen ‘gebouwd’ kunnen worden die steeds meer water genereren. 

Het is eigenlijk heel logisch. Gezond bodemleven, gezonde planten, gezond microbioom, gezonde mensen. Oogstgenoot bij een zelfoogsttuin willen zijn, is hiermee ook een heel logische keuze. Als je het fijn vindt om gezond te zijn, tenminste.

De Groentemeester werkt volgens biologische principes, maar de tuinderij mag zichzelf niet biologisch noemen. Dat mag niet omdat ‘biologisch’ een keurmerk is dat in Nederland door SKAL gecontroleerd wordt. Mijn bezwaren tegen SKAL worden hier goed verwoord.

De kans dat je dit zit te lezen als je een klimaatontkenner bent, is niet heel groot. Maar mocht je nou toch je twijfels hebben bij het feit dat klimaatverandering echt wel door de mens veroorzaakt wordt, en dat we er als een haas iets aan moeten doen, dan is dit artikel misschien relevant om te lezen. De schrijver legt hier haarfijn uit hoe dat zit met desinformatie en de belangengroepen die jou richting klimaatontkenner proberen te sturen. Het wordt tijd dat we onszelf beter wapenen tegen deze mechanismen.

Ik vond de school waar ik als kind op zat niet vervelend. Maar zo’n school zoals in dit artikel beschreven wordt, had ik ook leuk gevonden. Ik deed zulke dingen na schooltijd in het park naast ons huis. De huidige generatie kinderen heeft bijna geen ‘na-schooltijd’ meer. Volgens mij gaat daar ook iets mis.

En zo bewegen we mee met de klimaatverandering. Nattere winters en drogere zomers. 

Leuk om te lezen hoe het aantal muizen in een gebied samenhangt met het beschikbare voedsel en andere factoren zoals het weer tijdens het voorgaande jaar. Ik hoop dat het bij De Groentemeester qua muizen mee zal vallen. Er groeien in ieder geval niet veel beuken in de omgeving.

Dit lijkt me inderdaad laaghangend fruit om klimaatdoelen te halen: schaf reclames voor fossiele dingen zoals vliegreisjes gewoon af. Deze reclames maken het normaler om te vliegen, terwijl dat het helemaal niet zou moeten en hoeven te zijn. Die aflevering van ‘Wat houdt ons tegen?’ (Verleid door fossiel) gaat op mijn kijklijst.

Kijk, dit zouden meer mensen moeten doen. En dan heb ik het over de ouders die gewoon achter de keuze van het kind gaan staan. 
Ik ging zelf na het VWO naar de pabo. Dat vonden veel volwassenen (lees: leraren) in die tijd ook raar. Ik kon toch ‘veel meer’… maar ik heb nooit spijt gehad van die keuze. En later ben ik zelfs nog een deeltijd mbo-opleiding gaan doen. En dat had ik dan misschien weer veel eerder moeten doen. Dus ik snap de keuze van dit meisje wel. Heel goed van haar. Ik hoop dat veel kinderen haar voorbeeld volgen. En dat ouders dat dan toestaan.

--

De kijktip

Er gebeuren ook heel veel goede dingen. Alle ontwikkelingen beginnen klein en gaan op een gegeven moment energie vangen waardoor de boel enorm versnelt. Zoals de man aan het einde zegt: wat zou er gebeuren als we de klimaatcrisis zouden benaderen als een existentiële dreiging voor de mensheid? En wat zou er gebeuren als we een veel groter deel van onze productiviteit besteden aan het adresseren van die dreiging? Wat kan er dan wel niet mogelijk zijn… Ik hoop daar zó op!

zondag 5 november 2023

Over groots vereenvoudigen, onderwijskeuze, voedselbossen, klimaat, geefeconomie en bladval

Wat heeft het veel geregend afgelopen week! De regenmeter bij De Groentemeester kan tot 40 mm op een dag meten. Na afgelopen donderdag liep hij bijna over. Er was ruim 45 mm gevallen. Dat betekent dus dat er 45 liter water per vierkante meter is gevallen. Dat is viereneenhalve emmer water. Per vierkante meter. De tuin is ongeveer een halve hectare, 5000 vierkante meter dus. Daarmee is er dus 22.500 liter water gevallen in de tuin. Kortom: best nat dus!

Langzamerhand beginnen we te merken dat de bodem wel echt verzadigd is. Er ligt gelukkig een drainagesysteem onder de tuin. Dat doet nu goed werk, want op een paar plekken na die erg nat en modderig zijn, blijft er geen water op het land staan. Nog niet, in ieder geval. Hopen dat dat zo blijft.

Ondanks de nattigheid blijft de oogst onverminderd groot. Op de foto zie je de oogstlijst van deze week staan. Een aantal groenten komt uit de voorraadkamer. Zo hebben we aardappels, uien, pompoenen en knoflook allemaal al eerder geoogst. Maar veel staat er ook nog op het land. We kunnen nu flink aan de winterwortel, pastinaak en wortelpeterselie. Ook prei, boerenkool, palmkool en knolselderij staan er nog volop. En we zijn bezig met de laatste oogsten van venkel, snijbiet, rucola en veldsla. Tot vorige week hebben we ook nog ruim sperziebonen kunnen oogsten. En zelfs de paprika bleef het buiten erg lang doen. Die laatste twee hebben we afgelopen week maar wel geruimd om de bedden winterklaar te maken.

We gaan nu nog drie weken oogsten en daarna houdt het voorlopig even op. Op 27 november valt de laatste oogstdag. Daarna gaan we de balans opmaken en ons zo langzamerhand voorbereiden op het volgende oogstseizoen. Daar borrelen de ideeën al weer voor boven, maar eerst komt er een periode van rust. Ook fijn!

--

De leestips

Zo kan het dus ook. Aantrekkelijk idee, die geefeconomie.

Goed zo, Maassluis heeft een klimaatburgemeester!

Voor wie nog wat duurzaam stemadvies nodig heeft. Eén ding is hieruit wel meteen duidelijk. Voor aandacht voor duurzaamheid (en daarmee onze toekomst) moet je niet bij de VVD zijn.

Inoreader is inderdaad een handige tool om op de hoogte te blijven. Iedereen zou moeten leren omgaan met rss-feeds. Daar zou het onderwijs een rol in moeten spelen in het kader van mediawijsheid en digitale geletterdheid.

Goede actie van deze minister. Het is belangrijk dat je kiest wat je leuk vindt om te doen. En… staar je niet blind op déze keuze op dít moment. Want je kunt altijd weer opnieuw kiezen. Voor iets heel anders als je dat leuk vindt. Ik weet waar ik het over heb in dat kader.

Zielig dat die miljardairs dan ineens gaan doneren aan de VVD omdat ze bang worden voor de opmars van links. Misschien is het gewoon wel rechtvaardig als rijkdom een beetje eerlijker verdeeld wordt, zou je zeggen. En misschien heeft het kapitalisme in zijn huidige vorm zijn langste tijd gehad?

Voedselbos Vlaardingen doet ook mee aan dit monitoringsprogramma. De eerste resultaten zijn in dit leesbare rapport gepubliceerd.

Niet echt nieuws om vrolijk van te worden. Als dit waar is, wordt snel actie ondernemen nóg belangrijker. Er zou begonnen kunnen worden met het stoppen van alle fossiele subsidies. En als steeds meer mensen de auto nou eens lieten staan… of gaan werken in de gemeente waar ze wonen. En misschien waren de digiborden in klaslokalen energiegewijs toch niet zo’n goed idee. Zomaar een paar voorbeelden waar we vandaag nog mee aan de slag kunnen.

Voor wie wil bijdragen aan een beter beeld over het aantal fietsers in Maassluis. Als we naar mobiliteit in Maassluis kijken, krijgt de auto vaak meer aandacht in de ruimtelijke inrichting. Wat mij betreft moet dat veranderen naar een beeld dat de fietser centraal zet. Deze oproep draagt daar aan bij.

Deze peper staat in veel voedselbossen.  Zo ook in voedselbos Vlaardingen. Het is eigenlijk best een leuk idee om ook zo’n struik bij De Groentemeester neer te zetten.

Het is heel knap wat er met AI-technologie in kaart gebracht kan worden. En misschien ook wel heel nodig. Maar kunstmatige intelligentie heeft ook ontzettend veel energie nodig. Ik zie niet in hoe we ons energieverbruik wereldwijd kunnen verminderen als we zo veel geloof blijven houden in energie slurpende technologie als oplossing. Energiegewijs leven we nu op de pof. Dat houdt een keer op.

Doe in Zuid-Holland nog maar een beetje meer bos. Bijvoorbeeld in het gebied tussen Vlaardingen en Maassluis. Daar passen nog best wat bomen bij. Met Voedselbos Weij gaan we daar ook aan bijdragen.

Interessante discussie die hier vrij genuanceerd is uitgeschreven.

Bij Maassluis zou ook zo’n getijdenpark verschijnen. Maar ik weet eerlijk gezegd niet wat de status is van dat idee. Ik weet ook eerlijk gezegd niet zo goed wat ik me moet voorstellen bij een getijdenpark. Uit dit artikel begrijp ik dat ik over een tijdje in Rotterdam kan gaan kijken hoe dat eruit ziet. Misschien dan toch maar eens langs gaan daar.

Ja, de bladval is laat. Dat valt mij vooral ook op omdat ik blad wil gebruiken om de groentetuin mee te mulchen. Ik heb daar een afspraak over staan met de gemeente. Maar zij kunnen natuurlijk pas blad brengen nadat het gevallen is.
In dit artikel noemen ze trouwens ook dat de herfst steeds later komt, en feitelijk komt het er dan op neer dat de zomer -en daarmee het oogstseizoen- steeds langer wordt. Dat is niet per se nadelig.

--

De kijktip

Interessante video over onze plek in de tijd als mensheid. We zijn de batterij van de aarde aan het opmaken en kunnen hem daarna nooit meer snel genoeg opladen om aan de energiebehoefte van onze tijd te voldoen. Volgens de makers van deze video leidt dat onontkoombaar tot de Grote Vereenvoudiging. 
Het sluit in zekere zin wel aan bij wat ik al langer denk: we gebruiken veel te veel energie om onze leefstijl te kunnen volhouden. We overschrijden constant alle ecologische grenzen en de meeste mensen lijken zich daar niet eens bewust van te zijn. Op een gegeven moment zal de wal het schip keren. En in deze video noemen ze dat dus The Great Simplification. Ik vind het geen gekke gedachte.

zondag 27 augustus 2023

Over bloemenpluk, vleermuizen, hommels, koolmezen en geld


Zo, we pakken hier de draad weer op. In mei liet ik jullie weten voorlopig niet te bloggen. Toen werd het steeds drukker in het seizoen. Om ook nog een beetje aan mijn eigen rust toe te komen, schortte ik toen het bloggen even op.

Inmiddels past het weer in mijn weekschema. En ik kan jullie melden dat het prima gaat met de zelfoogsttuin. Iedere week melden zich nieuwe mensen die ook wel mee zouden willen doen. Mijn wachtlijst voor volgend jaar is groeiende. 
En in de zomervakantie is ook mijn bloemenpluktuin geopend. Dat loopt nu al veel beter dan ik gehoopt had, want dit was eigenlijk een teelt-technisch uitprobeerjaar. Eén van de leerpunten: een bloementuin vereist ook echt een gedegen teeltplan als je het goed wilt doen.
Desalniettemin plukken er nu wekelijks steeds meer mensen een eigen bosje bloemen. Als je dat ook leuk vindt, en je bent een keertje in de buurt, kom dan vooral langs. Voor een euro per steel kun je er zelfs iets leuks van maken.

In de groentetuin loopt het ook allemaal naar behoren. De oogst is groot. Ik heb wat extra zomer-oogstgenoten aangenomen, dus we zijn momenteel met 75 oogstgenoten. Er staat aan de tuin een kraampje voor losse verkoop. En er is een leuke samenwerking met Hoeve Avondrust voor een einde-oogst-pakket. (Daarover later meer.) Op de foto zie je wat oogstgenoten in actie in het kruidenvak. 
Iedereen vermaakt zich uitermate goed in de tuin. Allemaal goed nieuws dus!

--

De leestips

Quit Trying To Get Your Kid To Work So Hard
Eens! En dat kan ik uit ervaring met mijn kinderen beamen. Als ze iets vinden waar ze compleet in willen duiken, moedig ze dan aan. Maar de motivatie moet uit hen zelf komen. Ook als het moeilijk wordt.

Uitgebreid artikel over één van de mogelijke kantelpunten van het wereldwijde klimaat. Het laat wat mij betreft goed zien hoe complex het klimaatsysteem is, en waarom er zoveel discussie over mogelijk is.

Er leven ongetwijfeld ook vleermuizen in of nabij De Groentemeester. Dit artikel laat je kijken met een bril die goed is voor vleermuizen.

Voor de liefhebber!

Hier spreken we thuis regelmatig over. Wat mij (en mijn kinderen) opvalt is dat school er juist voor zorgt dat ze afhankelijk zijn van hun mobiel. Het rooster en het huiswerk wordt via het apparaat doorgegeven. En in lessen maken leraren gebruik van bijv. kahoot. Als je je mobiel niet bij je hebt, wordt het je kwalijk genomen door de leraren. Een school zonder mobiel zou toch gewoon moeten kunnen.

Er is hier echt een rol weggelegd voor de supermarkten. Zij hebben mijn inziens de sleutel in handen om het aandeel biologisch te laten groeien. Ik begrijp niet zo goed waarom ze die rol niet pakken. Zouden ze het belang van een duurzame voedselproductie niet inzien?

Haha, het lijkt me ook interessant om dit bij mensen te onderzoeken. Maar dat zal ethisch wel ingewikkeld zijn… ;-)

Wat achtergrondinformatie over dit plantje dat je ook als groenbemester in de groentetuin kunt inzetten. Wat ik niet wist is dat het een vaste plant is. Misschien is het daarom wel leuk om hem in de rand van de groentetuin te gaan zetten. In de overgang naar het voedselbos dat we nog gaan aanplanten.

Relevante ontwikkeling: onder invloed van de klimaatverandering zullen hommelpopulaties veranderen.
 
--

De kijktip

Deze kijktip is vooral voor mijzelf interessant, en ook als je zelf een kleinschalige tuinderij wil beginnen. Ik volg het Market Gardener Institute zo nu en dan op youtube om die reden. Deze keer praat JM over de winstgevendheid van een kleinschalige tuinderij en welke getallen daar volgens hem bij horen. Hij stelt dat je na vijf jaar zover moeten zijn dat je tuinderij stáát en dan zou hij ook volledig winstgevend moeten zijn; in die zin dat je er van kunt leven. Food for thought in ieder geval.

zondag 26 februari 2023

Over frezen met hindernissen, teamgrootte, groenteprijzen, Maassluis, bosbodem en ecosysteemherstel

Ja, daar is ie dan! Mijn tweewieltrekker is afgelopen donderdag geleverd. Ik ging hem natuurlijk meteen even uitproberen. Niet dat de grond er al klaar voor was, want die is eigenlijk nog net te nat om te frezen. Maar ik moest hem natuurlijk wel even uitproberen. Dus tegen beter weten in...

Op de foto zie je me bezig op het vak waar de vroege aardappelen moeten komen. Op die plek lag een paar maanden geleden nog een heuvel van 2 meter hoog. En in de heuvel bleek nog behoorlijk wat puin verspreid te liggen. We moeten dus eerst stenen rapen voordat er gefreesd kan worden. Dat had ik op dit baantje al gedaan, maar toch kwam mijn frees nog wel wat tegen. Frezen met hindernissen, zullen we maar zeggen. Uiteindelijk gaat het wel voor elkaar komen.

Later op de dag heb ik op een droger en beter stuk wel alvast twee bedjes klaar gemaakt waar straks de spinazie gezaaid gaat worden. Daar lagen geen stenen, en dat vond mijn frees een stuk leuker.

Vanaf komende week gaan we los. Er wordt een hele berg compost bezorgd. En er staat een legertje vrijwilligers klaar om mij op maandag, donderdag en zaterdag te helpen. Ik ben zo blij met dat enthousiasme.

Wil je meer weten over deze zelfoogsttuin? Kijk dan op www.degroentemeester.nl

--

De leestips

Zinvol om over na te denken als je betrokkenheid wilt vergroten en dingen gedaan wil krijgen.

Zo vader, zo zoon. Robin publiceert ook wekelijks een blogje.

Zeker een geslaagde actie. We hebben best wat boompjes kunnen uitdelen in Maassluis.

Meer lokaal, daarmee zijn ze volgens dit artikel op de goede weg. Meer biologisch zou wat mij betreft ook mogen.

Tja, wat zal ik hier van zeggen. Dit zagen we toch al een tijdje aankomen?

Dit bedrijf is een buur van De Groentemeester. Zij zijn ook goed bezig.

Goed.

Dit geldt in ieder geval voor Oostenrijk. Hoe staat het ermee in Nederland?

Met de inhoud van dit artikel ben ik het deels eens. Overconsumptie van vlees en zuivel is wel aan de hand, denk ik. Maar helemaal plantaardig is volgens mij ook niet gezond. Waar we elkaar vinden is dat voedsel geproduceerd moet worden binnen de ecologische grenzen van een gebied. Dat betekent een einde aan de intensieve veehouderij, maar wat mij betreft niet dat we stoppen met vlees eten. Leer mensen dat vlees ook op een verantwoorde manier geproduceerd kan worden. En leer ze om daarvoor te kiezen.

Ben benieuwd. Op naar de Jumbo.

Ik ben nieuwsgierig naar wat dat betekent voor het onderwijs aan Warmonderhof, de opleiding die ik nu volg.

Ja, laten we dat doen (zei ik met enig sarcasme)… nog een keurmerk erbij. Zouden ze weten dat er al een goed gecontroleerd keurmerk is? Dat heet biologisch.

Zorgelijke ontwikkeling in een land niet ver van het onze.

Daar staat niet iedereen bij stil, bij de enorme schade die daar momenteel aan de natuur wordt aangericht. Oorlog is in alle opzichten triest.

Interessant onderzoek. Bij de aanleg van Voedselbos Vlaardingen hebben we ook bodem uit de bestaande bosrand gebruikt om het andere deel van het terrein dat vooral uit gras bestond te verrijken. Maar hier gebruiken ze het om rond de wortels van de nieuwe aanplant de bodem te enten. Dat vind ik nog een tikkeltje slimmer.

Goede ontwikkelingen in Maassluis. Ik heb ooit nog stage gelopen op deze school.

--

De kijktip

Het moet dit decennium gebeuren. Herstel van ecosystemen, stoppen van de neergang van biodiversiteit. Het gaat dus niet alleen om CO2-neutraal worden. De uitdaging is veel groter. Dit filmpje roept op om deel van de oplossing te worden. Verbind je weer met de natuur. Stop met pesticidengebruik, koop biologisch, lokaal en alleen wat je nodig hebt. Hergebruik, weiger plastic, laat je geld voor duurzame doelen werken. Isoleer je huis, verminder je energiegebruik fors en richt je tuin groen in. Ga dichterbij op vakantie en zoek werk op loopafstand van je huis of reis met het OV. Mogelijkheden genoeg om deel te zijn van de oplossing, lijkt me. 
En kijk dit filmpje.

zondag 11 december 2022

Over kruiwagens, onderwijs, biodiversiteit, voeding en klimaatstem

Dit gereedschap zal nog veel gebruikt gaan worden bij De Groentemeester. Afgelopen week toog ik samen met mijn vader naar Berkel en Rodenrijs. Daar bood een meneer van een manage allerlei opgeknapte kruiwagens aan. En die gingen wij ophalen.

Bij mijn stage (zelfoogsttuin Bij Mei in Zoeterwoude) hebben we deze week ook genoeg gebruik gemaakt van kruiwagens. Daar zijn we bezig met het afdekken van de teeltbedden voor de winter. Deels staan ze in de groenbemester (voornamelijk winterrogge), maar we zijn nu de resterende bedden aan het afdekken met compost en mulch. Kruiwagen voor kruiwagen wordt dat materiaal op de bedden gestort.

Vrijdagmiddag evalueerden we het teeltplan van Bij Mei. We keken met de tuinders en stagiairs terug op het seizoen en vertelden elkaar wat we goed vonden gaan, en uiteraard ook wat het volgende seizoen aangepast zou kunnen worden. Zo waren we erg tevreden over de oogst van de uien en knoflook. En kon er best wat minder sla geplant worden.

En zoals altijd, hieronder de leestips van deze week.

--

De leestips

Het onderwijs kan inderdaad wel een update gebruiken. Hoe dat er uit zou moeten zien, is echter de grote uitdaging. Het is makkelijk om aan te schoppen tegen een systeem dat niet (helemaal) functioneert. Maar leren lezen, schrijven en rekenen is wel het minste dat belangrijk is voor iedereen. Tegelijk zie ik ook wat deze schrijfster constateert: school brengt voor heel veel leerlingen niet wat het zou moeten brengen. Ik denk dat dat te maken heeft met de academische insteek van school. Academisch leren wordt nog steeds te veel als ultiem doel gezien. Mijn inziens zou er veel meer ruimte moeten zijn voor talentontwikkeling, makerspaces, creativiteit en ideeënvorming. En ook veel meer praktische vaardigheden als voedsel telen, dieren verzorgen, koken, bouwen en klussen.

Heel veel duidelijker dan dit kan het niet gezegd worden. Als we de klimaat- en biodiversiteitsproblemen het hoofd willen bieden - en volgens mij kúnnen we niet anders - dan zullen we echt andere keuzes moeten gaan maken. En dat heeft alleen echt zin als dat collectief gebeurt en niet op individuele basis.

Veranderingen moeten overal plaatsvinden als we de aarde een beetje leefbaar willen houden. Goed dat studenten en onderzoekers daar ook aandacht voor vragen door van hun opleidingen te eisen dat ze duurzamer naar de toekomst gaan kijken. Want daar leiden ze immers voor op. Om die toekomst mogelijk te maken.

De biodiversiteit holt nog steeds achteruit. Dat vind ik niet vreemd. We vinden het veel te normaal om natuur naar de marge te drukken. Om wilde natuur te zien als iets waar je tegen strijdt. We moeten onszelf leren dat de natuur onze bondgenoot is. In alle samenhang.

Interessant model van plantgezondheid. Voor de Groentemeester heb ik bodemonderzoek laten doen. Daaruit blijkt dat sommige sporenelementen niet heel ruim aanwezig zijn. Voor plantgezondheid kan dat net iets uitmaken. Mij is aangeraden om dat met gesteentemeel op te lossen. Daar moet ik dus even goed naar gaan kijken.

--

De kijktip

Hij zegt hier wel wat rake dingen over de problemen rondom klimaat, discriminatie en kolonialisme. Ik zou me vanuit mijn white supremacy moeten storen aan zijn ‘verzet’. Maar het tegendeel is waar. Ik denk dat hij meer dan gelijk heeft. Ik ben niet trots op de manier waarop we onze welvaart hebben verworven. En ik ben zeker niet trots op de mate waarin de Westerse wereld de verantwoordelijk neemt voor de problemen rondom klimaat en de ongelijkheid in de wereld. Het is te weinig en te langzaam.

zondag 21 augustus 2022

Over beweging, mais, energie besparen, kweekvlees, droogte en de wereld voeden

Zo langzamerhand wordt het tijd om de mais te oogsten. Dat is natuurlijk ook afhankelijk van je zaaidatum, maar zowel in de Maatwerk Moestuin, als op mijn stage wordt het er tijd voor. Maar hoe weet je nou dat de mais klaar is om te oogsten? Dat zochten we deze week op.
Als de kolf nog aan de plant zit, is hij ingepakt in een pak bladeren die de maiskorrels beschermen. Helemaal bovenop zit dan een puntje met een soort 'haar'. Dat 'haar' is gemaakt van de vrouwelijke bloemen. Als die bloemen er uitgedroogd en bruin uit zien, kun je er vrij zeker van zijn dat de maiskolf oogstbaar is. Je moet hem dan ook niet te lang aan de plant laten zitten, want daar wordt de mais minder lekker van.

De foto hiernaast laat trouwens een speciale soort mais zien die ik afgelopen week geoogst heb: regenboogmais. Een oude indianensoort. Mooi toch?


--

De leestips

Omdat het belangrijk blijft om zo min mogelijk energie te verbruiken.

Nog maar weer eens aandacht voor het verband tussen groen, droogte en wateroverlast: “tegel eruit, plantje erin.” Of zet wat bomen in je tuin.

Worden er ook maatregelen genomen die op de lange termijn werken? Zoals aandacht voor een samenhangende aanplant van bossen die als waterpomp landinwaarts kunnen werken? Of het stoppen of beter reguleren van het gebruik van grondwater? Dit is een probleem dat we alleen te lijf kunnen als we ecosystemen leren inzetten. Hoe staat het met onze collectieve kennis daarover?

Mooi initiatief. Mooie ambitie. Love to learn, verbind je met alles en go green. Zo wil ik ook leren.

Mag er iets meer aandacht komen voor deze wetenschapper? Zijn onderzoek laat zien dat we de wereld kunnen voeden zonder grootschalige industriële landbouw. Hoe dat zit? Het antwoord is meer lokaal produceren en zorgen voor bodemopbouw. West-Europa en de VS hoeven de wereld niet te voeden. Dat kan de wereld zelf. Als we het (financieel) toestaan.

Goed stuk over kweekvlees. Met terechte kritiek.

--

De kijktip

Opvallend in dit filmpje is dat de meeste lichamelijke inspanning die ze laten zien, vormen van sporten zijn. Hardlopen. Gewichten optillen. Bewegen om het bewegen, zeg maar. Ik denk dat het beter is als je beweging inbouwt in je dagelijkse routines. Dus: op de fiets naar je werk, lopend naar de winkel en wat werk in de tuin. Bijvoorbeeld. 

maandag 11 juli 2022

Over transities, wespen, onderwijs, plastic en natuurbescherming

Afgelopen donderdag was ik weer in de Maatwerk Moestuin. Daar was in de dagen ervoor een wespennest geconstateerd in een oude muizengang in de grond, en men had ook al een melding gedaan bij de bestrijdingsdienst. Dat had van mij niet gehoeven, maar die man stond donderdagochtend voor mijn neus.

Gelukkig gaf hij aan dat hij zijn bestrijding vooral met biologische middelen deed. Hij vertelde bijvoorbeeld dat hij bedwantsen bestreed met scherp, fijn zand. Dat gaat tussen de gewrichten van de diertjes zitten waardoor ze niet meer kunnen bewegen. En dit wespennest kon hij bestrijden door het te bevriezen. Ik vond dat geruststellend om te horen.

Na enig overleg of het bestrijden van dit nest wel nodig zou zijn, hebben we besloten om het toch maar te verwijderen. Het nestje zat bij onze picknickplek in de buurt. En vlak daarnaast is ook een speeltuin waar veel jonge gezinnen komen. En als je zo'n wespennest laat uitgroeien tot een groot nest, kunnen ze serieus overlast veroorzaken. Op de foto hiernaast spuit hij vloeibaar stikstof in het gat waar het ondergrondse nest zat.

Wespen zijn overigens ook erg nuttige dieren. Zij jagen op vliegen en muggen. En helpen bij het opruimen van karkassen van grotere dieren. Wespen zijn namelijk vleeseters. Daarnaast helpen ze ook (een beetje) met het bestuiven van planten. En ze breken afgestorven hout af. Ze maken daar houtpulp van voor de bouw van hun nest.
Wat ik niet wist, maar wat deze ongediertebestrijder mij wist te vertellen, is dat wespen relatief vaak voorkomen in gebieden waar veel wilgen zijn. In het vroege voorjaar staan die wilgen in bloei, en de koningin die dan het nest nog moet vestigen, gebruikt de nectar van de wilgen als voeding voor de groei van het nest. De Maatwerk Moestuin is in het Wilgenrijk (een wijk in Maassluis) gevestigd, dus de aanwezigheid van dit wespennest is eigenlijk meer dan logisch.

Hoe dan ook, dit nest is dus bestreden. Als de koningin een plekje had gezocht dat iets minder intensief door ons gebruikt werd, dan hadden ze wat mij betreft gewoon kunnen blijven. Al met al was dit bezoekje van de bestrijder best leerzaam.

Ook leerzaam zijn de leestips hieronder.

--

Eerst maar eens even aandacht voor dit blogje van Robin. Hij zet hierin het één en ander over onderwijs uiteen. Als ervaringsdeskundige.

Goed initiatief. Deze gelegenheidscoalitie laat zien dat er een weg vooruit is. Ik heb aangegeven dat ik het plan steun.

De 29 onderzochte bedrijven moeten dus harder hun best doen. Het gaat niet om een groen verhaal. Het gaat om groen en duurzaam handelen. En ik deel de zorg van Milieudefensie dat de huidige inspanningen niet voldoende zijn. De transitie gaat gewoonweg op deze manier niet hard genoeg om de wereld voor iedereen leefbaar te houden.

Tja, als je het mij vraagt, zou compenseren van je vliegreis er niet toe moeten doen. Wat geregeld zou moeten worden, is een échte prijs betalen voor vliegen. In die prijs moet verrekend zitten wat de vlucht zelf kost, maar zeker ook de klimaatschade die het oplevert. En dat vliegen dan niet meer voor iedereen is weggelegd, hoort daar dan bij. Dat is juist de bedoeling. Minder vliegtuigen.

Vooral de laatste alinea uit dit artikel is belangrijk om te lezen. Laat een nest gerust zitten als het uit de buurt van menselijke activiteit een plek gevonden heeft. En áls je het laat bestrijden, geef dan aan dat je wilt dat het zonder gif gebeurt. Dat kan namelijk gewoon.

Aan een vergelijking van de kosten van de verschillende manieren om energie te produceren had ik nog niet gedacht.

Nog een reden om zeer nauwkeurig om te gaan met de keuze uit welke bron je vlees (en zuivel) komt.

In de categorie ‘goed nieuws’.
 
--

En de kijktip:

Wat mij betreft een herkenbaar verhaal. Mijn belangrijkste 'life transition' is de dood van mijn oudste broer geweest. In het najaar van 2005 kreeg hij te horen dat hij alvleesklierkanker had. En in januari 2006 was hij er niet meer. Dat heeft er voor gezorgd dat ik heel anders tegen het leven ben gaan aankijken.
Deze spreker zet uiteen dat iedereen van dit soort levenstransities doormaakt. Of het nou om een scheiding, een pandemie of de zorg voor één van je naasten is. En hij geeft ook aan wat je daarmee aan zou moeten. Het gaat erom welk verhaal je wilt vertellen over je leven. En jij bent degene die dat bepaalt.

zondag 26 juni 2022

Over een venn-diagram, circulaire economie, energiebesparing, pesticiden, kleinschaligheid en onderwijs

Ja, daar zat ik dan ineens op een trekker. Ik was niet onderweg naar een boerenprotest in Stroe, maar mocht een akkertje frezen op mijn stageplek in Zoeterwoude.
Ik had nog niet eerder op deze vierwieltrekker gezeten. Eerder had ik op hier en op mijn vorige stage al wel met een tweewieltrekker mogen werken, maar dit was weer net even anders.

Leuk om dit nu ook te kunnen doen. En ik heb direct nog weer meer respect gekregen voor al die boeren die dit op veel grotere machines met enorm veel precisie kunnen. Uiteindelijk zal het wel net zo zijn als met fietsen, autorijden en zwemmen: oefening baart kunst.

Hieronder heb ik weer wat leestips verzameld. Doe er je voordeel mee.

--

Pleidooi voor een beleid dat niet probeert te meten en te monitoren wat je niet kunt meten. Lijkt wel een beetje op de fouten die in het onderwijs ook gemaakt worden met het in kaart brengen van de ontwikkeling van kinderen. Alleen hier gaat het over ontwikkeling van ecosystemen. Het zou mooi zijn als we een manier vinden om de dingen in samenhang met elkaar te onderzoeken, in plaats van iets opknippen in steeds kleinere stukjes om achter de waarheid te komen. Dat laatste werkt dus niet.

De circulaire economie kent zo zijn beperkingen. Deze cartoon is gebaseerd op het boek “The Impossibilities of the Circular Economy - Separating Aspirations from Reality”. In ieder geval moeten we af van het idee van oneindige groei.

Een ideetje dat niet in dit artikel genoemd wordt, en niet eens zo origineel is: zullen we eens wat straatverlichting uitzetten? We besparen energie en krijgen er (als we het serieus doen) een rijkere nacht voor terug. Mooi toch?
Particulier kun je al beginnen door je lampje bij de voordeur niet meer standaard aan te zetten.

Even verder gegoogeld op bovenstaand idee. En dat leverde dit artikel op. De wegenverlichting mag wég verlichting worden, wat mij betreft. De tijden zijn veranderd en de noodzaak voor straatverlichting berust nog op oude aannames.

Beetje simpele veronderstelling dat het onderwijs het wel even kan oplossen. Het onderwijs is zeker een speler, maar is er maar één van de vele in het krachtenveld. Laten we er alsjeblieft voor waken dat we dit niet ook op het bordje van het onderwijs er bij gooien. Tegelijkertijd: onderwijs legt wel de kiemen voor toekomstige generaties. En er moet behoorlijk wat veranderen. Dus als het onderwijs kan bijdragen: graag!

Het probleem is ook wel dat in het Westland een cultuur heerst die het (helaas nog steeds) logisch vindt dat er gif gebruikt wordt. Twee voorbeelden.
1.  Ik hield een tijdje het tuintje van mijn oma bij in Naaldwijk. Zij woonde in een wooncomplex waarvan de buitenruimte onderhouden werd door vrijwilligers van de naastgelegen kerk. Op een dag stond ik met één van die vrijwilligers te praten. Hij stond trots te vertellen dat het pleintje naast de tuin van mijn oma zo mooi ‘schoon’ was omdat ze daar de boel met gif dood spoten. Ik trok mijn wenkbrauw op. Hij zei: “Ik ben een Westlander, he. Eens een gifmenger, altijd een gifmenger.”  En de kerk profileerde zich als groene kerk…
2. Later kwam ik voor een schouw van een buitenruimte bij een fysiopraktijk in Vlaardingen. Of ik hun perkjes en parkeerplaats kon bijhouden met betrekking tot onkruid was één van de vragen. Ik vertelde dat ik dat dan dus wel mechanisch ging doen. Of met de hand. De mevrouw van de fysiopraktijk gaf mij te verstaan dat ze het niet erg zou vinden als ik met wat gif aan de slag zou gaan. Ze zei: “Ik kom immers uit het Westland.” Die praktijk is nooit klant van me geworden.

Mooie visualisaties van een noodlottige ontwikkeling. Hoe kunnen we dit keren? Misschien helpt de aansporing uit de kijktip hieronder.

Vorig jaar liep ik stage bij Het Middenland. Dat was een csa die een stukje land pachtte van een biologische melkveehouder. In plaats van een weiland(je) met koeien verscheen hier groenteteelt. Mooie diversificatie zou je denken. Meer biodiversiteit, en ook voor de boer zou er een aanvullende inkomstenbron zijn. Dat maakt het mede mogelijk om het met minder koeien te doen.  Dit is wat je meer zou willen zien, zou je zeggen. Maar helaas, in de gemeenteraad gingen (vooral) de lokale progressieve partij en de VVD ervoor liggen. Want het voldeed niet aan het bestemmingsplan. En zo worden zulke initiatieven dan de nek omgedraaid. Helaas dus, want het laat zien dat er best alternatieve wegen te bewandelen zijn. In dit geval ontbrak het gewoon aan politieke wil.

Als je een markt bekijkt als een ecosysteem, dan zou je kunnen concluderen, dat het schort aan diversiteit. Er is een handjevol spelers dat domineert en bepaalt. Dat is niet alleen aan de hand op de wereldmarkt voor graan. Je wil het misschien niet horen, maar dat geldt ook voor onze nieuwsvoorziening, de toeleveranciers van leermiddelen in het onderwijs, de infrastructuur van internet en communicatie, de veredeling van zaden, de supermarkten, de verkoop van boeken, enzovoort. Onze systemen gaan stuk omdat ze gedomineerd worden door grote reuzen die geen oog hoeven te hebben voor het kleine, menselijke niveau. Er wordt gestuurd naar eenvormigheid en afhankelijkheid onder het mom van efficiëntie. En daardoor verdwijnt de diversiteit en de veerkracht uit de systemen.

--

De kijktip van deze week

Waar ben je goed in? Wat moet er gebeuren? En wat vind je leuk?
Vind dat plekje en vervul je rol. En als we dat dan allemaal doen met als focus klimaatverandering te helpen voorkomen, dan lukt het wellicht ook nog. Een verhaal van: de dingen doen die je kunt doen. Hoopvol.

Heb jij je plekje al gevonden?

zondag 29 mei 2022

Over trots, toekomst, klimaatverandering, pesticiden, biodiversiteit en leren

En daar zat ik afgelopen maandag zomaar ineens aan tafel bij Topicus. Niet als stafmedewerker onderwijs en ict, maar als trotse vader van een heel leergierige en initiatiefrijke zoon. Robin maakt op zijn school gebruik van SomToday. Dat is een webdienst waarin zijn rooster staat, zijn huiswerk wordt opgegeven en communicatie tussen ouders en school gebeurt. 
En hij vond daar wat van als beginnend programmeur en webdesigner in de dop. Hij wilde er graag een medewerker van het bedrijf daarachter over spreken.

Ik heb toen mijn oude onderwijs-en-ict netwerk op Linkedin aangesproken om die post van hem onder de aandacht te brengen. En dat lukte. Heel snel had Robin een uitnodiging te pakken om te komen praten over zijn ideeën.

Afgelopen maandag was het zover. We reisden samen af vanuit Maassluis naar Deventer waar het hoofdkantoor van Topicus Onderwijs gevestigd is. Het was een goed gesprek. Heel leuk om te zien dat ze zijn feedback zo serieus namen. En nog leuker: ze hadden zoveel vertrouwen in zijn leergierigheid dat hij het aanbod kreeg voor een bijbaan bij Topicus. Maarja, een bijbaan als junior developer heeft hij al. En hij heeft het daar erg naar zijn zin. Bovendien is die gelukkig meer in de buurt dan Deventer. Maar een compliment is het zeker!

De groene leestips van deze week vind je hieronder weer. Neem ook even de tijd voor de laatste (over glyfosaat), als je wil.

--

In het kader van tegengaan van klimaatverandering is dit een onbegrijpelijke maatregel. We willen dat mensen de auto uit gaan. Als je blijft zorgen dat dat betaalbaar blijft, lukt dat niet. Wie help je hier nou mee?

Dat kan dus ook.

Veel informatie over wat je echt kunt doen voor de wilde bijen. Belangrijk.

Gaat niet gebeuren. De vraag is ook of het zou werken. Mijn inziens kiest men in die sectoren niet voor niets voor deeltijd. Je moet namelijk zelf ook overeind blijven. Het probleem is volgens mij veel eerder dat we al het werk betaald willen maken. Kinderopvang bijvoorbeeld zou niet nodig zijn als mensen zelf voor hun kinderen zorgen. En als je deeltijd werkt, kun je dat makkelijker regelen. (Ik weet waar ik het over heb, want mijn vrouw en ik hebben nooit gebruik gemaakt van kinderopvang.) De werknemers in de kinderopvang zijn mogelijke leraren, of potentieel zorgpersoneel. De weg die de SER wil inslaan holt de capaciteit verder uit. Ieder mag zijn mening hebben. Dit is de mijne.

Wat? “Je moet wel heel veel groente en fruit eten om in de buurt van gevaarlijke hoeveelheden te komen.” En als je nou heel veel groente en fruit eet?
Weer een reden dus om vooral biologisch te kopen. Of zelf je groente te telen.

Meer heggen, ik ben voor. Zullen we dat ook in Zuid-Holland doen in plaats van die kale open landschappen?

Leuk citizen science project om aan mee te doen als je wat tijd over hebt.

Het is altijd goed om te leren van andermans leerervaringen.

Voor wie geïnteresseerd is in de energietransitie. De auteur (Herman van den Bosch) heeft een publicatie gemaakt over veel aspecten van de energietransitie. Dat is te downloaden via dit artikel. Voor wie dat interessant vindt dus.

Hier worden rake dingen gezegd.

Glyfosaat is schadelijk voor mens en ecosysteem. Als we werk willen maken van het herstel van biodiversiteit, kunnen we dit middel missen als kiespijn. Via deze link kun je helpen om onze minister daar op te wijzen.

--

En de kijktip van deze week:

Al Gore maakt zich hier echt kwaad. In de goede zin van het woord. En hij heeft gelijk ook. De tijd begint te dringen en hij constateert te weinig daadkracht. Zijn we onze toekomst aan het vergooien?
Maak jij je al kwaad?

zondag 6 februari 2022

Over onderwijs, voeding, klimaatverandering, gezondheid, bossen en verveling

Vandaag storm, en vorige week storm. Maar daar tussen in was het redelijk rustig. De foto hiernaast maakte ik tijdens één van mijn wandelingen op woensdag tijdens dat rustiger weertype. Eerder vertelde ik al dat ik op woensdagen naar de Warmonderhof ga. Om te voorkomen dat ik de hele dag op mijn reet stoel zit, ga ik iedere pauze een stukje lopen. Naast de Warmonderhof ligt een bos. Ik geloof dat het het Wisentbos heet. Mooi gebiedje dat ik zo langzamerhand aan het verkennen ben.

Hieronder vind je uiteraard weer de oogst aan leestips van deze week. Er zitten ook wat onderwijs-gerelateerde artikelen tussen. Dus de mensen die nog steeds meelezen vanuit de periode dat dit blog over onderwijs en ict ging, komen daarmee misschien aan hun trekken. Leuk trouwens dat je nog steeds meeleest!

--

Opvallende brief aan de koning. Onder andere met het slimme idee om het ministerie van klimaat en natuur dezelfde status te geven als het ministerie van financiën. Alle beleid zou dan niet (alleen) om geld bediscussieerd worden, maar ook om wat het betekent voor de bron van al het leven. Klinkt best logisch eigenlijk…

Hier worden belangrijke dingen gezegd. Onderwijs zou (veel) meer moeten zijn dan het nu is. Het gaat om het mensbeeld dat we onze kinderen willen meegeven. En klaarblijkelijk hebben we een paar afslagen gemist. Wat voor mens wil je worden? En welke keuze heb je dan eigenlijk? Laat die vraag eens tot je doordringen.

Dit zou eens tijd worden. Onbegrijpelijk dat er bij het vorige onderzoek wetenschappers in de weg van zuivere uitkomsten zijn gaan staan. Hopelijk weten ze dat bij dit onderzoek te voorkomen.

Als je al een groen schoolplein hebt gerealiseerd bij je school, waarom zou je dan geen gebruik maken van deze subsidie?

Mooie ontwikkelingen. Het is belangrijk dat mensen weer verbonden raken met de plekken waar ons voedsel gegroeid wordt.

Zo kan het dus ook.

En weer een aanvulling op het lijstje ‘gevolgen van klimaatverandering’. Misschien moeten ze die sneeuwkanonnen die nu bij de olympische spelen ingezet worden, hier eens proberen om in ieder geval de reflecterende sneeuwlaag dicht te houden. Zou dat werken?

Mooi voorbeeld van natuurherstel dat hand in hand gaat met andere doelen. Het laat zien dat de natuur veerkrachtig is. En dat geeft hoop.

Heb ik scholen in mijn netwerk die het leuk vinden om hier aan mee te doen? Lijkt me een zinvolle en betekenisvolle leeractiviteit. Leren om onderzoek te doen terwijl je bijdraagt aan écht onderzoek.

Zou dit soort informatie nou ook landen in de hersencellen van beleidsmakers en bedrijven die onherstelbare schade aanrichten aan oeroude bossen? Bomen van duizenden jaren oud kun je nou eenmaal niet compenseren met herplant. De opdracht is dus hoe je ze kunt behouden.

Verveling, bestaat dat nog? We hebben zoveel afleiding binnen ons handbereik. Dit pleidooi om verveling in je leven toe te laten is een mooi idee. Het brengt in ieder geval wat rust in een veel te gehaaste wereld.

--

Hieronder de kijktip van deze week. Zij brengt een boodschap die belangrijk is. We verbranden nog steeds te veel fossiele brandstoffen. En als we daar mee doorgaan (en vooralsnog doen we dat), dan blijven we niet onder de 1,5 graad opwarming.
Ze maakt zich hard voor een Fossil Fuel Treaty. En schetst aan het einde een toekomstbeeld dat ik wel mee wil maken.
En ondertussen: Wat kun jij doen? Kijk hier. Of hier.

zondag 10 januari 2021

Hoe wij thuisonderwijs organiseren

We gaan de tweede week van thuisonderwijs in. In tegenstelling tot wat de berichtgeving in de media voorstelt over de gemiddelde situatie, lukt dat bij ons thuis prima. Mijn vrouw en ik werken allebei thuis, en we hebben twee kinderen van 12 en 13 jaar die thuis hun schoolwerk doen. We hebben geen stress en doen er ook niet moeilijk over. Hoe doen we dat zonder problemen?

Dat is mijn inziens gewoon een kwestie van organiseren, deels een beetje geluk en deels de constatering dat we in het verleden de juist keuzes hebben gemaakt. Gelukkig. Want de verhalen van kommer en kwel aan de keukentafel herken ik helemaal niet.

Laten we daar maar eens mee beginnen. Met die keukentafel. Als je effectief aan het werk wilt, helpt het helemaal niet om met zijn allen aan de keukentafel te gaan zitten. Wij zouden gek worden van elkaar. Gegarandeerd. Mijn zoon en dochter hebben gewoon allebei een eigen bureau in een eigen kamer waar ze aan het werk gaan. En ook mijn vrouw en ik maken afspraken over welke werkplek we op welke dag gebruiken. Tot voor kort hadden we een werkplek op zolder, en één aan de eetkamertafel. Die laatste bleek (ook in je eentje) niet handig. Als we wilden lunchen, moest alles aan de kant. En lunchen (net als ontbijt en avondeten) doen we iedere dag met elkaar. We hebben nu in onze kleinste ruimte een bureautje neergezet. Eerst werd in dat kamertje vooral gestreken, maar dat moet nu maar ergens anders gebeuren.

Ten tweede hebben wij alle vier een eigen apparaat tot onze beschikking. Ouders die nu (nog) aangeven dat ze niet genoeg apparaten hebben, hebben mijn inziens zitten slapen. Bij de stichting waar ik werk is steeds weer uitgevraagd of er nog behoefte was aan laptops bij gezinnen die het zelf niet konden betalen. En datzelfde beeld zie ik terug bij de school van mijn kinderen. Daar is dat ook meerdere malen gevraagd, en op het hart gedrukt, om aan te geven of je kind een device had. Wij hebben van die regeling geen gebruik gemaakt. Mijn kinderen wilden toch al een laptop. En mijn vrouw en ik vinden het deel van de opvoeding dat ze zelf voor hun spullen leren zorgen. Zo'n periode van thuisonderwijs biedt juist een uitgelezen mogelijkheid om dit te voeden. Ze hebben dus allebei van eigen geld (hoe trots kun je zijn?) een betaalbare laptop aangeschaft. En omdat hij van hen zelf is, zijn ze er extra zuinig op.

En dan het thuiswerken op zichzelf. Daar komt een beetje geluk bij kijken. Want mijn vrouw en ik leven in de gelukkige omstandigheid dat wij ons werk grotendeels vanaf iedere plek kunnen doen. Dat is bij ons eigenlijk al jaren zo. Zolang we maar een computer en een goede internetverbinding tot onze beschikking hebben. En om daar optimaal gebruik van te maken, waren wij al lang gewend om ons werk digitaal te organiseren. Wij hadden ook voor de coronacrisis al jarenlang ervaring met thuiswerken. Digitale vaardigheden zijn daar een groot onderdeel van. De aanpassing die het vroeg, was eigenlijk alleen maar positief, omdat de rest van de wereld ineens ook grotendeels digitaal veel bereikbaarder werd.

Daarnaast werken mijn vrouw en ik sinds de kinderen er zijn altijd al parttime. Dat geeft heel veel lucht in de weekplanningen. Daardoor hebben we natuurlijk ingeleverd op salaris. (Maar geld is ook niet alles...) Wij hebben altijd zonder kinderopvang gedaan. Zonder ouderschapsverlof. Zonder ons afhankelijk te maken van regelingen die de overheid voor je verzint. Als mijn vrouw moest werken, was ik thuis. En andersom. We regelden onze weken zo in dat werk en privé prima met elkaar te combineren waren. Soms betekende dat dat we overdag werktijd misten die we dan 's avonds of in het weekend weer inhaalden als de ander beschikbaar was voor de kinderen. In periodes waarin we dat door roosters niet rond kregen, konden we gelukkig een beroep doen op opa en oma. De ervaring die we toen hebben opgebouwd, maakt dat we nu eenvoudig schakelen naar eenzelfde soort combineren en afstemmen van onze werkzaamheden. Het is een proces van voortdurend overleg en bepaalde routines en afspraken die -voor ons- werken. En wat we nu dus vrij moeiteloos doen.

We zijn iedere dag vrij duidelijk in onze dagplanningen. We hebben de gewoonte om de avond ervoor even met elkaar af te stemmen wie hoe laat moet beginnen. En ook tijdens de dag stemmen we af wanneer lunch en korte wandelingen of fietstochtjes op het programma staan. Goed eten, genoeg beweging en afwisseling in activiteiten vinden we belangrijk en hebben onze continue aandacht.

De laatste factor die ik wil benoemen, is onze attitude ten opzichte van (school)werk. Wij hoeven onze kinderen nooit achter hun broek aan te zitten om ervoor te zorgen dat ze hun werk doen. Sterker nog, het laatste deel van de vorige zin klinkt mij een beetje vreemd in de oren. Want ik ben niet verantwoordelijk voor hun schoolwerk. Dat zijn ze zelf. En daar spreken we ze op aan. Als dat nodig zou zijn. De grap is namelijk dat dat aanspreken dus in de praktijk helemaal niet nodig blijkt als je de attitude hebt dat dat hun eigen pakkie-an is. Dat maakt ons niet onverschillig ten opzichte van hun schoolwerk. Integendeel. We vinden het heel belangrijk dat ze het doen. Dat weten ze. En we zijn ontzettend trots dat ze dat ook serieus nemen. Ze krijgen alle regelruimte om hun werk op tijd af te hebben. Waar nodig geven we tips of steun.

Bovenstaand heb ik geschetst hoe wij ervoor gezorgd hebben dat het thuisonderwijs goed te doen is. Dat wil niet zeggen dat ik ervoor pleit om er zomaar nog een paar weken aan vast te plakken. Liever niet. Er zijn andere redenen waarom ik denk dat het voor onze pubers beter is als ze weer zoveel mogelijk gewoon naar school (en sport) gaan. Maar als het moet, dan doorstaan wij deze lockdown prima. 

Om thuisonderwijs een heel stuk draaglijker te maken komt het samengevat hierop neer:

  • Zorg dat ieder zijn eigen werkplek heeft, gescheiden van elkaar.
  • Zorg dat ieder een eigen device heeft met een goede internetverbinding.
  • Zorg dat je digitaal vaardig bent, en weet hoe je computer werkt.
  • Zorg dat je er een flexibele planning op nahoudt, en communiceer daarover.
  • Zorg dat je goed eet, genoeg beweegt en ook buiten komt.
  • Zorg dat je de verantwoordelijkheid voor (school)werk houdt waar hij hoort.
Dit is hoe wij het thuis regelen. Dit werkt voor ons. Misschien hebben anderen hier ook iets aan.