Het belang van standaarden

Iedereen die regelmatig op een tuinderij komt, of je nou eigenaar, medewerker, vrijwilliger of oogstgenoot bent, zal herkennen dat er in het zomerseizoen heel veel werk verzet moet worden. En vaak 'moet' er ook van alles tegelijk. Om er dan voor te zorgen dat je hoofd niet over loopt, is het handig om structuur aan te brengen in de manier waarop de dingen op de tuin georganiseerd zijn.

Inmiddels zullen jullie wel weten dat ik vrij gestructureerd te werk ga. Ik vind dat prettig. Niet om me rigide vast te houden aan allerlei verzonnen regeltjes. Maar om ervoor te zorgen dat er een kader is waarbinnen je flexibel kunt opereren.

Een ontwerpelement daarbij is het gebruik van standaarden. Standaarden maken de werkzaamheden bij goed gebruik een heel stuk overzichtelijker. En daarom heb ik bij het opzetten van de tuin nagedacht over het gebruik van standaarden.

Zo hebben alle teeltbedden in de tuin dezelfde afmetingen. Alle groentenbedden zijn 10 meter lang en 90 centimeter breed. Alle kruiden- en bloemenbedden zijn 5 meter lang en ook 90 cm breed. Daardoor zijn al mijn doeken, netten en plantlijnen afgestemd op deze maten. Ieder doek past op ieder bed en dat zorgt ervoor dat we geen waardevolle tijd hoeven te verdoen aan het passen en meten van het geschikte materiaal.

Ook voor de werkwijzen hanteren we standaarden. De volgorde van het planten van een bed is bijvoorbeeld altijd hetzelfde: eerst frezen, dan bedden uitmeten, dan paden lopen, dan compost verdelen, dan plantlijnen trekken, dan plantgoed op de juiste afstand neerzetten en dan planten. Voordat we het plantgoed planten, gaat iedere kist een kwartiertje in een badje zodat de kluitjes goed nat zijn als ze de grond in gaan. Na het planten trekken we een tunnel of een doek over het bed. En zo gaat iedere plantactie, of het nou broccoli, sla of knolselderij is, in zijn werk.

Zo'n standaardwerkwijze wordt ook wel een SOP genoemd. Dat staat voor Standard Operating Procedure. In de meeste gevallen gaat het bij ons op de tuin om een simpel stappenplan. Maar een SOP kan ook hiërarchisch in elkaar zitten of als stroomdiagram opgesteld worden. Een ander format waarin een SOP opgemaakt kan worden is een checklist
. Het gaat erom dat voor iedereen duidelijk is (vrijwilligers, oogstgenoten of medewerkers) hoe ze een taak moeten uitvoeren. Als je meer wilt weten over SOP's, zou ik hier even kijken. 

Je kunt standaarden zo ver doorvoeren als dat je zelf wilt. Wat voor mij belangrijk blijft, is dat de gehanteerde standaarden zorgen voor genoeg structuur zodat werkzaamheden veilig, gezellig en enigszins efficiënt uitgevoerd kunnen worden. Maar de structuur moet niet te beklemmend worden. Als iemand die vrijwillig komt helpen, zich lekkerder voelt bij een net een iets andere aanpak die leidt tot hetzelfde resultaat, dan moet dat mogelijk zijn. Standaarden zijn geen heilige regels. Maar ze geven wel overzicht, rust en voorspelbaarheid bij goed gebruik. En daar is iedereen bij gebaat.

--

Meer weten over Zelfoogsttuin De Groentemeester?

Kijk op www.degroentemeester.nl

De rol van oogstgenoten

Er is goed nieuws! Voor komend seizoen heeft De Groentemeester het maximaal aantal oogstgenoten bereikt. In 2026 kunnen 100 oogstgenoten straks weer genieten van knetterverse groenten van het land. Voor het zover is, moet er nog wel een hele hoop gebeuren. Maar dat komt wel goed. De voorbereidingen liggen in ieder geval op schema.

In deze blogpost wilde ik eens ingaan op de rol van oogstgenoten. Die rol is namelijk cruciaal om een initiatief zoals De Groentemeester levensvatbaar te maken en te houden. En we zijn vanaf het begin gezegend geweest met voldoende animo oogstgenoot te worden bij de zelfoogsttuin.

We werken volgens het principe van Community Supported Agriculture. Het gaat er daarbij om dat de gemeenschap die om de tuin heen staat, ervoor zorgt dat we voedsel kunnen produceren voor die gemeenschap. Bij ons heten de deelnemers aan die gemeenschap 'oogstgenoten'. De oogstgenoten delen met elkaar in de oogst. In voor- en tegenspoed. Dus als de oogsten groot en overvloedig zijn, dan is er veel te kiezen. En als het tegenzit, wordt dat ook met zijn allen gedragen. 

De oogstgenoten brengen voordat het seizoen begint met zijn allen het kapitaal samen om zaden, plantgoed, compost en gereedschap te kunnen betalen. En omdat één en ander ook coördinatie en (een hoop) werk vraagt, is het ook handig als er genoeg geld bijeen gebracht wordt om de tuinder een eerlijk loon te geven. Meewerken in de tuin mag, maar is niet verplicht. En als je meewerken wel fijn vindt, maar geen oogstgenoot wil zijn, kan dat ook. Dan word je vrijwilliger. Ieder draagt bij naar eigen kunnen. En alle inzet wordt gewaardeerd.

Community Supported Agriculture is dus inherent een solidaire organisatievorm. Solidair naar elkaar toe omdat je de oogst van dat seizoen met elkaar deelt. En solidair naar de tuinder toe omdat hem een eerlijk loon gegund wordt. Hij is er immers verantwoordelijk voor dat er überhaupt oogst is om te verdelen.

Maar wat mij betreft gaat het verder dan alleen een financieel plaatje dat werkt. De gemeenschap die zich rondom zo'n plek vormt, gaat ook andere verbindingen met elkaar aan. Vriendschappen ontstaan, het landschap wordt nieuw leven in geblazen, biodiversiteit ontwikkelt zich en de menselijke maat wordt weer teruggevonden. Er wordt weer samengewerkt met de natuur. En creativiteit, gezondheid en ondernemerschap worden gestimuleerd.

Zo hebben we ook dit jaar weer een prachtig workshopprogramma. Met rondleidingen door zowel de tuin als het voedselbos, maar ook tekenworkshops, bloembindworkshops, kruidenwandelingen, natuurgeneeskunde voor dieren, yogalessen en workshops ecoprinten. En dat is slechts een greep uit het komende aanbod. Met dit workshopprogramma hopen we nog meer betrokkenheid te kweken bij alle activiteiten die we ontplooien. Samen zorgen we zo voor een mooie natuurlijke plek, met leuke en leerzame activiteiten en gezellige mensen. 

En het is dus dankzij de oogstgenoten dat deze plek heeft kunnen groeien. Zonder het spreekwoordelijke zaadje dat zij met zijn allen geplant hebben, hadden we niet zo ver kunnen komen. Dank!

Nieuwe uitdaging voor volgend seizoen

Dit was vorig jaar mijn levering in week 13.
Dat zullen we nu anders moeten organiseren.

Velen zullen het bericht wel ergens hebben zien voorbij komen. Plantenkwekerij Jongerius heeft per 31 oktober 2025 alle activiteiten gestaakt. Dit bedrijf voorzag zo'n 700 tuinderijen van biologisch plantgoed. En onder die tuinderijen waren veel kleinschalige initiatieven. Zoals zelfoogsttuin De Groentemeester ook is.

Dit maakt het komende seizoen weer helemaal anders ten opzichte van de voorgaande seizoenen. Want er is niet zomaar een makkelijke oplossing voor het gat dat Jongerius ogenschijnlijk lijkt te gaan achterlaten. Wat wel bijzonder is, is dat het bedrijf helemaal niet aangeeft wat de reden is waarom de activiteiten gestaakt zijn. De medewerker van wie we het nieuws kregen op de 31e, schreef wel dat Jongerius gewoon een gezond bedrijf was. En dat de orders voor 2026 ook al goed gevuld waren. Dat maakt de speculatie dat het om een gewoon faillissement gaat in mijn ogen niet waarschijnlijk. Er is tot op heden ook nog geen faillissement aangevraagd. Maar duidelijkheid erover ontbreekt in alle toonaarden. En het is al helemaal gissen naar de werkelijke reden van het staken van de activiteiten.

Qua timing is dit overigens het beste moment in het jaar. Voor de meeste telers is het seizoen zo'n beetje net afgelopen. En je hebt nu dus de meeste tijd om je voor te bereiden op de situatie dat er geen (of veel minder) plantgoed geleverd kan worden. Dat is een uitdaging, maar ik zie dat niet somber in.

Bij De Groentemeester gaan we in eerste instantie maar eens werken aan een oplossing voor het worstcase-scenario. Dat betekent dat we er van uitgaan dat we helemaal geen plantgoed kunnen krijgen. En dat betekent dat we veel meer zelf moeten gaan opkweken. Veel deden we al zelf. Vruchtgewassen, snijbiet, NZ-spinazie en alle bloemen, bijvoorbeeld. En veel groenten zaaiden we gewoon direct in het veld, zoals wortelen, bieten, alle bonen, rucola, radijs en raapstelen. Verder hebben we ook best wel wat pootgoed zoals dat van aardappelen en uien. Ook die teelten lopen volgend jaar gewoon zoals altijd. Maar voor de kolen, de slaplantjes en gewassen zoals knolselderij en prei moet er een oplossing gevonden worden. En daarvoor gaan we eerst maar eens kijken of eigen opkweek van deze gewassen haalbaar is. Daar zijn in ons geval ook investeringen voor nodig in de mogelijkheden voor eigen opkweek. Meer zaaitrays, een perspottenpers, kweekbakken en mogelijkheden voor (enigszins) verwarmde opkweek. Daar werken we nu aan. Ruimte gaat de grootste uitdaging worden, zoals het er nu uit ziet. Maar: schouders eronder en kijken hoever we komen!

Tegelijk zijn we ook aan het kijken hoe we toch zoveel mogelijk plantgoed kunnen laten leveren. In Nederland zijn er twee biologische preileveranciers. Die zitten beiden in Noord-Limburg. In het Westland zit een kwekerij die vooral kruiden en zoete aardappels doet. En in Duitsland bestaat een plantenkwekerij zoals Jongerius: Wunderlich. En in België is er De Koster. Zij kunnen mogelijk iets betekenen om de Nederlandse markt van biologisch plantgoed te voorzien. Voor deze kwekerijen zijn de kleinschalige tuinderijen minder interessant dan de grotere biologische kwekers. En daarom zijn we regionaal aan het kijken waar we bestellingen kunnen clusteren, zodat we samen een wat 'grotere klant' worden.

Ik heb goed contact met een flink aantal kleinschalige tuinderijen in Zuid-Holland. En we trekken momenteel gezamenlijk op om te kijken hoe we onze vraag naar plantgoed kunnen bundelen. Op die manier hopen we dat we interessant genoeg blijven voor de plantenkwekers die overblijven.

Kortom het wordt een uitdagend seizoen. Maar ergens vind ik dat ook wel weer leuk. Gedwongen door de omstandigheden vinden er nu veranderingen plaats die best wel eens positief kunnen uitpakken. 

En daarbij: misschien maakt Jongerius wel een soort doorstart en blijkt het probleem uiteindelijk minder groot dan het nu lijkt. Hoe dan ook: de tijd zal het leren.

En wij? Wij leren mee.

Viral op Instagram @DeGroentemeester

Het derde seizoen bij Zelfoogsttuin De Groentemeester loopt alweer (bijna) op zijn einde. Nog ongeveer drie weken oogsten en dan zit het er weer op. We kunnen terugkijken op een mooi seizoen waarin voor het eerst 100 oogstgenoten meededen. (En inmiddels begint de wachtlijst voor volgend jaar zich ook goed te vullen.)

Zo rond de 10e van de 10e maand beginnen we altijd alweer met de eerste aanplant voor het volgende seizoen. Dan gaat de knoflook namelijk de grond in. Deze keer gebeurde dat op 9 oktober. Lekker op schema. Als we gaan planten, dan wil ik dat altijd strak op lijnen doen. Dat maakt het straks makkelijker om het onkruidvrij te houden. En het ziet er ook gewoon mooier uit. 

Om die lijnen te trekken heb ik van mijn oude stageadres een idee voor een gereedschapje geleend: de lijnentrekker. Naar hun voorbeeld heb ik er bij het starten van de tuinderij zelf één geknutseld. En het gebruiken daarvan hebben we op 9 oktober jl. voor het eerst op film gezet. Eén van de vrijwilligers nam een mooi shot terwijl ik de strakke lijnen in het net gefreesde bed trok. Op 10 oktober zette ik dat online op Instagram. En wat schetste mijn verbazing: het bleek populaire content. Op het moment van schrijven is die post al meer dan 347.000 keer bekeken. En mijn volgers aantal is gestegen van 360 volgers naar ruim 2300. Door één post.

Het viral gaan van zo'n post is een leuk proces om te volgen. Ten eerste omdat het leuk is dat mensen van over de hele wereld het filmpje blijkbaar kunnen waarderen. Ten tweede omdat er dus eigenlijk niet zoveel nodig is om een groter bereik te krijgen. Je post hoeft alleen maar in een bepaalde groep geliked en gedeeld te worden en dan ontstaat er een soort sneeuwbaleffect. Het laat ook mooi zien hoe verbonden de wereld momenteel is. Want er zijn dus accounts uit allerlei landen en werelddelen die comments geven en de boel doorsturen naar anderen: uit Nederland, maar ook Japan, Afrika, Amerika, Frankrijk en Italië zijn ruimschoots vertegenwoordigd. En waar je er in het begin dus nog van opkijkt dat je van 300 naar 2000 weergaven gaat, kijk ik er inmiddels niet meer van op dat het binnen een dag weer 10 of 20 duizend keer vaker bekeken is. Je went heel snel aan die grotere getallen. Grappig.

Veel accounts die mij zijn gaan volgen zijn accounts die ook bij kleinschalige landbouwinitiatieven horen. En dat is op zichzelf ook heel fijn om te zien. Dat we met zoveel zijn. Over de hele wereld.

Het filmpje is trouwens hier te bekijken.

Terugkijken op het VogelVerschrik-Maak-Spektakel

Eerlijk gezegd weet ik niet meer precies hoe dit idee nou tot stand gekomen is. Maar op zaterdag 25 oktober organiseerden we voor het eerst het VogelVerschrik-Maak-Spektakel bij zelfoogsttuin De Groentemeester. 

Het idee was simpel. Verschillende teams zouden het tegen elkaar opnemen om de mooiste, lelijkste of effectiefste vogelverschrikker te maken. En de beste vogelverschrikker kreeg een 'dienstverband' op de tuin. Het idee was simpel. We hoefden het alleen nog maar te organiseren.

Dus. We gingen met onze creativiteit aan de slag. We moedigden teams aan om zich in te schrijven, terwijl we eigenlijk nog niet wisten wat voor feestje het precies zou worden. We verzamelden alvast oude kleren, om eens te kijken wat je daar dan mee kon. We schreven stukjes in nieuwsbrieven en op socialmedia, terwijl we nog geen idee hadden hoe het spelverloop zou zijn. We richtten een voorbereidings-appgroepje op om dingen af te stemmen. We kochten een strobaal, want dat zou je minimaal toch wel nodig hebben voor een vogelverschrikker. We raapten allerlei oude en niet meer gebruikte materialen bij elkaar, zonder een idee te hebben hoe je daar een vogelverschrikker van maakt.  En we hadden bovenal veel voorpret.

Op de dag zelf aangekomen hadden we vier teams die mee wilden doen. En hoewel we een 'strenge en deskundige' jury hadden aangesteld, drukten we iedereen op het hart dat alles met een korreltje zout ging. Het ging immers om het plezier. En wat een plezier hebben we gehad! 

De teams hadden echt hun best gedaan om er wat van te maken. Er rolden dus ook vier geweldige vogelverschrikkers van de band, waartussen het moeilijk kiezen was. Ondanks de vele regen en wind die we moesten trotseren op deze ochtend, kregen we van alle kanten te horen dat we dit volgend jaar absoluut weer moeten organiseren. Zo leuk! Dus dat gaan we zeker doen.

Ik ben blij dat het VogelVerschrik-Maak-Spektakel het succes is geworden waarvan ik hoopte dat het zou worden. Want zo'n idee begint in je hoofd. En dat krijgt dan langzaam vorm. Je schuift wat puzzelstukjes in elkaar (het bij elkaar roepen van gezellige teams van oogstgenoten en vrijwilligers, het vragen van oud-collega's om als spelleider op te treden, het maken van spelregels en een draaiboek, het verzamelen van geschikte materialen). Maar als het dan zover is, dan moet nog maar blijken of het zo leuk wordt. En dat werd het. Gelukkig. Missie geslaagd.

Zo'n feestje is op zichzelf leuk om te organiseren. Gewoon een beetje pret maken. En voor de horeca op onze locatie zorgde het voor een kleine boost in de omzet. Maar uiteindelijk dient het ook een hoger doel. De tuinderij is bedoeld als een plek waar een gemeenschap vorm kan krijgen. Waar mensen met elkaar het contact aangaan. Waar vertrouwen in de medemens groeit. En waar men zich realiseert dat je er niet alleen voor staat. Een feestje als dit draagt heel erg bij aan het vormen van deze gemeenschap. Lol hebben met elkaar is belangrijk. Dus ik ben blij dat een geslaagde activiteit was die voor herhaling vatbaar is.

Community Supported Agriculture bij De Groentemeester

In 2023 startte ik op het perceel van de oude natuurijsbaan in Maassluis een zelfoogsttuin. Als je de metro naar Rotterdam wel eens neemt vanuit Hoek van Holland of Maassluis dan rijd je er langs. Momenteel is de tuin nog in winterrust, maar daar zal de komende weken langzaamaan verandering in komen. Zeker als je er regelmatig langskomt, is het leuk om de veranderingen zich te zien voltrekken.

De tuin maakt gebruik van het model van Community Supported Agriculture, kortweg CSA genoemd. Er zijn zelfoogsttuinen, bloemenpluktuinen en groentepakketbedrijven die volgens dit model werken. Feitelijk komt het er op neer dat je als tuinder vooraf meer zekerheid hebt over je inkomen. Waar een gewone boer alle investeringen vooruit doet en dan nog maar moet zien of hij al zijn geproduceerde groenten ook echt op tijd verkoopt, is dat bij deze vorm niet het geval. 

Vooraf wordt de gemeenschap betrokken. Mensen die mee willen delen in de oogst, worden oogstgenoot. Zij betalen vooraf in het seizoen een bijdrage waardoor ze recht krijgen op een eigen oogstaandeel. Al die bijdragen samen zorgen voor het kapitaal om de kosten van de tuin te dragen én er blijft een loon voor de tuinder over. Daardoor is de continuïteit van de tuinderij veel beter gewaarborgd. De financiële kant van het bedrijf is als het ware afgedekt door de deelname van de gemeenschap.

Ik heb heel wat oogstgenoten die zelf eigenlijk geen tijd hebben voor het onderhouden van een moestuin, maar daar wel graag uit zouden willen eten. De zelfoogsttuin lost dat probleem op. Want ik verzorg voor hen het zaaien, planten en wieden. En het leukste - het oogsten - mogen ze dan iedere week zelf komen doen. Die oogst verdelen we eerlijk over de 100 oogstgenoten die dit jaar mee doen.

Sommigen zien een CSA als een zuiver financieel of economisch model. Maar ik heb inmiddels geleerd dat het veel meer waarde heeft. De gemeenschap die betrokken wordt, bestaat bij mij niet alleen uit oogstgenoten. Er is ook ruimte voor vrijwilligers, supporters en bezoekers. Ieder kan op zijn eigen wijze deelnemen of genieten van de tuin. Dat maakt dat het langzamerhand een plek is geworden die op veel meer manieren gedragen wordt door de gemeenschap dan alleen via de financiële bijdragen die aan het begin van het seizoen worden gedaan. Het kan mensen écht iets schelen hoe het met de tuin gaat. En dat vind ik op zichzelf een zeer motiverend gegeven om er ieder jaar vol voor te gaan. Het is een plek voor ons en door ons.

Mocht je nou ook willen meedoen, dan kan dat. Er zijn nog een paar plekjes voor oogstgenoten voor komend seizoen. Of je kunt aansluiten als vrijwilliger. Lekker met je vingers in de aarde, de zon op je bol en je neus in de frisse lucht. Of je komt vanaf half mei gewoon een keertje een kopje koffie doen of een boeketje onbespoten bloemen plukken. Kies een manier die bij je past. Meer informatie vind je op www.degroentemeester.nl

Over Google Maps, klimaatrisico's, vlees, ecosystemen, waterbesparing, bomen planten en het lokale vliegveld

Afgelopen week bekeek ik het pinnetje van de zelfoogsttuin op Google Maps. En tot mijn grote verrassing zag ik dat ze de satellietfoto hadden aangepast. Waar eerst nog een groot groen grasveld van de voormalige ijsbaan te zien was, was nu de zelfoogsttuin verschenen. Mooi toch?

Ik ben natuurlijk ietsje bevooroordeeld, maar ik vind het er meteen een stuk gezelliger uit zien met al die akkertjes in verschillende natuurtinten.

Het is dan ook gelijk leuk om te kijken of je kunt achterhalen van wanneer die foto is. Aan de drie zwarte vlakken aan de rechterkant te zien, stonden de vruchtgewassen nog niet in de grond. En helemaal links, aan de kant van het clubgebouw is net het begin van de bloementuin aangelegd. Dat zijn die paar zwarte streepjes die haaks op de rest van de tuin staan. Het vak waar de stokbonen stonden, is ook nog niet beplant. Dus op basis daarvan denk ik dat deze foto van ongeveer begin mei 2023 is.

De tuin ziet er nu al weer anders uit. We hebben er wat teeltvakken in de rand bijgemaakt en alle gewassen verschuiven volgens de vruchtwisseling grofweg één vak naar links. Inmiddels zijn de tuinbonen geplant en zijn de snijbiet en spinazie gezaaid. Komende week hoop ik de uien en de peulen de grond in te krijgen, en de radijs en raapstelen te kunnen zaaien. Langzaam zal de tuin weer groen gaan kleuren.

Vind je het leuk om het nog wat meer in beeld te volgen?

Kijk dan op de website van De Groentemeester op deze pagina met foto's van vorig jaar.

Of volg ons op Instagram.

--

De leestips

Milieuagentschap: Europa onvoldoende voorbereid op klimaatrisico's

Klimaatbeleid zou (ook) een rechtse hobby moeten worden. Veiligheid, economie en internationale samenwerking worden geschaad als er te weinig gedaan wordt.

Ambtenaren wijzen op nieuwe route voor omzeilen wereldwijde minimumbelasting

Dit is een prisoner’s dilemma. Die wereldwijde minimumbelasting is natuurlijk alleen effectief als alle landen in de geest ervan handelen. Maar als er ook maar één land is dat een regeling verzint om het te omzeilen, dan verliest iedereen. Dit gaat dus om vertrouwen.

De blauwe machine hapert

Het is verstandig om ons te realiseren dat we zouden moeten opereren binnen ecologische grenzen. Het planetaire klimaatsysteem staat onder druk.

High shower pressure can help people save water, study suggests

Wat je al niet kan onderzoeken. 

No big North Sea fossil fuel country has plan to stop drilling in time for 1.5C goal

Don’t look up.

Seven times size of Manhattan: the African tree-planting project making a difference

De moeite van het proberen waard. 

Gemeente Rotterdam loopt miljard euro mis door spotgoedkope grond RTHA

Het is maar net hoe je het bekijkt. Misschien zijn die grondprijzen er omheen wel belachelijk hoog. Van mij zouden ze Zestienhoven sowieso mogen ombouwen tot woonwijk. Liefst met stadslandbouw erin verwerkt. En doe die stadslandbouw dan een pachtprijs van 12 cent per vierkante meter. Ofzo.

--

De kijktip

The hidden cost of cheap meat exposed

Informatief betoog van deze meneer. De manier waarop veel van het reguliere vlees wordt geproduceerd, deugt niet. En dat laat hij hier zien. Aan het eind doet hij echter een pleidooi voor alternatieven als vleesvervangers en kweekvlees. Maar daar ga ik niet in mee. Ik denk dat we dieren zouden moeten inzetten om ecosystemen te verbeteren. Grote grazers zijn bijvoorbeeld nodig om (natuur)gebieden open te houden. En in teeltsystemen kan de mest en de activiteit van dieren de bodem verbeteren. Het gaat er dan wel om dat we die dieren op de juiste manier inzetten. En dat we daar dan ook vlees, eieren en zuivel aan over houden, is mooi meegenomen.

Verder ben ik niet overtuigd van vleesvervangers en kweekvlees omdat dat onnatuurlijke, bewerkte producten zijn. En steeds meer onderzoek laat zien, dat bewerkt (fabrieks)voedsel helemaal niet zo goed voor je gezondheid is op de lange termijn. Ik eet dus liever onbewerkt en natuurlijk voedsel. En daar vallen vlees, eieren en (een beetje) zuivel ook onder, wat mij betreft.

Over fruitstruiken, smeltend ijs, nattigheid, droogte en teamwork

Vorige week haalde ik samen met Tom een groot aantal bessen- en fruitstruikjes op bij WIJdehorst. Ken je dat?

Het ligt in Wassenaar. Erwin de Jong is daar de tuinder. Land van Ons is daar bezig om een oude plantenkwekerij om te zetten naar een regeneratieve vorm van landbouw. Er komt een csa en een voedselbos. Mooie plannen.

De vorige eigenaar heeft de fruit- en bessenplantjes achtergelaten en Erwin mag die plantjes gebruiken om te verkopen. En dat geld kan hij dan weer investeren in de mooie plannen die hij ten uitvoer aan het brengen is. Hij heeft nog heel veel planten staan. Dus als je voor jouw project ook wel wat bessenstruiken kunt gebruiken, ga dan vooral daar kijken.

Wij vervoerden die struiken naar Weij. En daar gingen afgelopen maandag de struikjes de grond in. Met een klein groepje hebben we in een ochtendje zo'n honderd struikjes in de bosrand gezet. Dus nu kunnen we eindelijk spreken van een voedselbosrand. Toch?

--

De leestips

Antarctica sea ice reaches alarming low for third year in a row

Realiseer je dat dit als één van de tipping points wordt beschouwd in het klimaatsysteem van de wereld. 

'Ik ervaar, dus ik besta' — Op zoek naar een nieuwe kosmopolis

Interessante longread over hoe we naar de wereld kijken en onze plaats daarin.

Werkgroep opkweek en plantgoed

Terechte inspanningen om de opkweek voor de kleinschalige agro-ecologische of biologische tuinders meer in eigen hand te nemen. Ik hoop van harte dat de vacature vervuld gaat worden. Dus is opkweek je ‘ding’, pak je kans.

Blijft Nederland door opkomst van thuiswerken de Europese zitkampioen?

Dit is één van de redenen dat ik ander werk wilde gaan doen. Niet de belangrijkste reden, maar wel één van de redenen.

Pumped up: will a Dutch startup’s plan to restore Arctic sea-ice work?

Kijk, dat is Nederland waar ik bij wil horen. Out of the box, oplossingsgericht en uiteindelijk gewoon doen.

Naast recordwarm was februari enorm nat: 'Grond is als een spons volgezogen'

Don’t look up.

CO2-uitstoot rijke landen bij energieproductie naar laagste niveau in 50 jaar

Werk in uitvoering. Uiteindelijk gaat het erom of we met de hele wereld als team kunnen opereren. Dat betekent dat we elkaar moeten helpen en aanmoedigen.

Verwijdering van kooldioxide: uitkomst of illusie?

En ook hier is de conclusie dat we beter fors in ons energieverbruik kunnen snijden dan te hopen dat technologie ons gaat redden.

‘It makes me so sad’: church reemerges from reservoir as Spain faces droughts

Toen ik in de jaren negentig op de middelbare school zat, zei één van mijn aardrijkskundedocenten al dat de toekomstige conflicten over water(schaarste) zouden gaan. Dat moment lijkt steeds dichterbij te komen.

--

De kijktip

7 Japanese Techniques To Overcome Laziness

Mooi overzicht van 7 manieren om het leven tegemoet te treden. Hij vliegt er wel snel doorheen, maar het is een leuke inleiding tot deze termen. Ieder de moeite waard om je verder in te verdiepen.

Over bomen, bolster, geld, klimaatdoelen, voedselproductie en steun

Deze bomen stonden in het Oeverbos in Vlaardingen. Maar daar moesten ze wijken voor een windmolenproject. Stichting Boombehoud Vlaardingen wilde zoveel mogelijk van deze bomen herplaatsen.

Ze krijgen nu hun plek op verschillende locaties in Maassluis en Monster. De bomen op de foto staan klaar voor het terrein van Voedselbos Weij. Dit voedselbos gaat naast De Groentemeester verschijnen. 

We hebben walnoten, berken, lindes, lijsterbessen, boswilgen en vele andere soorten op deze manier bezorgd gekregen. Binnenkort gaan we de bomen en struiken planten.

--

De leestips

Historisch akkoord: EU neemt wet aan tegen ontbossing

Er worden gelukkig ook stappen in de goede richting gezet. Dit is hopelijk pas het begin. Niet alleen het tegengaan van de teloorgang van tropische bossen is nodig, maar het herstel van tropische bossen moet ook gaan gebeuren. Als dat mogelijk is.

900.000 nieuwe huizen bouwen?  De meeste staan er al!

Tja, het gaat dus niet om de daadwerkelijke productie van ruimte om te wonen. Het zou eigenlijk moeten gaan om het rechttrekken van de scheve verdeling van die woonruimte.

Lijkt wel een beetje op de verdeling van voedsel. We produceren in principe genoeg, maar het kan veel beter verdeeld worden.

ABP scherpt klimaatdoelen aan

Omdat ik in het onderwijs werkte, heb ik een deel van mijn pensioen opgebouwd bij ABP. In een nieuwsbrief lieten zij weten het beleggingsbeleid met betrekking tot de klimaatdoelen de komende tijd aan te scherpen. Dat zijn stappen in de goede richting. En die moeten we allemaal maken. Alleen met elkaar kunnen we klimaatverandering voorkomen. Fijn dus van mijn pensioenfonds dat ze hier zo duidelijk over zijn.

Midden-Delfland Vereniging breekt lans voor moestuinderij

Hee, onverwacht ineens weer steun voor mijn oude stageplek! De Midden-Delfland vereniging schrijft het college van B&W aan om hun standpunt inzake het bestemmingsplan te herzien. Helaas te laat om Het Middenland te laten terugkomen. Maar misschien biedt het perspectief voor een nieuw initiatief!

7 Exercises to Relieve Knee Pain

Voor de liefhebber een postje over het voorkomen van pijn in je knie. Gericht oefenen zorgt voor meer sterkte in je gewrichten en je spieren. En daarmee word je gezonder oud. Denk ik.

Monetaire waarde natuur onvoldoende in beeld bij investeringsbeslissingen

"Een gezonde economie bestaat niet zonder een gezonde natuur." Fijn dat financiële instellingen zoals de ASN daar nu serieus mee aan de slag zijn en daarmee stappen in de goede richting zetten.

Wat als… we al ons voedsel lokaal zouden produceren?

Mooie utopie. Voedsel produceren kan lokaler, diverser en kleinschaliger dan dat we het nu doen. En het zou goed zijn daar meer plekken voor te creëren. Ik denk echter niet dat we het van een besluit van de regering moeten hebben om zo'n verandering door te voeren. Het moeten de mensen zélf zijn die deze besluiten gaan nemen. Mens voor mens.

Vanwege de komst van windmolens moesten er een hoop mooie boompjes gekapt worden in het Oeverbos.

Mooi werk van Stichting Boombehoud Vlaardingen.

--

De kijktip

Investeer in toekomstbestendige landbouw. Word mede-eigenaar van De Bolster biologische zaden.

Waarschuwing: dit is gewoon reclame. Maar die maak ik graag. De Bolster is een zadenleverancier voor biologische zaden. Momenteel is het aandeel biologische landbouw in Nederland 4%. Terwijl de Europese doelstelling voor 2030 25% is. Dat betekent dat er veel ruimte voor groei is voor de biologische sector in Nederland. De Bolster gaat daar aan bijdragen. En je hebt nu dus de mogelijkheid om mede-eigenaar te worden van deze coöperatie. Waarom ook niet?

Over voorbereidingen, voedselbos, bomen, ecologie op zee en wetenschap

Eigenlijk heb ik deze foto niet deze week gemaakt. Maar ik was afgelopen woensdag wel in Dronten. Iedere woensdag ga ik daar naar toe om les te krijgen in o.a. bodemkunde, groente- en fruitteelt en veehouderij.

Dit tweede en laatste jaar van de opleiding aan Warmonderhof staat voor mij ook in het teken van het starten van mijn eigen initiatief. En ook daar krijgen we les over. Tijdens de lessen ondernemend gedrag die ze heel toepasselijk 'wensen worden werkelijkheid' hebben genoemd, krijgen we handreikingen hoe we ons eigen idee 'op de grond' kunnen krijgen.

Belangrijkste les tot nu toe daarin is dat je als initiatiefnemer jezelf meeneemt bij het starten van het initiatief. Je hebt je eigen talenten en je eigen valkuilen nou eenmaal altijd bij je. Nou denk ik mezelf al wel aardig te kennen, maar het is wel goed om daar nog eens met je neus op gedrukt te worden.

Overigens lijkt het tot nu toe best goed te lukken om De Groentemeester 'op de grond' te krijgen. Over enkele weken wordt de pachtovereenkomst getekend. En de offerte-aanvragen voor bodemonderzoek en een tweewieltrekker zijn ook al gedaan. Aan de voorbereidingen zal het niet liggen.

En besteed trouwens ook even aandacht aan het lezen van de eerste leestip. Hierin worden verdere plannen voor Weij uit de doeken gedaan. De Groentemeester is deel van die plannen.

--

De leestips

25 nov filmavond: Food Forest

Mooie plannen dichtbij huis. Voel je welkom op 25 november.

Lageschaar Vaste Planten kweekt alleen nog biologisch

Dat er nog veel kwekers dit voorbeeld mogen volgen. Vrij noodzakelijk als je het mij vraagt.

Een tweede kans voor vijftigduizend bomen

Van bomen kunnen we er niet genoeg hebben. 

Paddenstoelen: slimme schimmels

Leerzaam stukje over paddenstoelen. Zo heb je dus de symbionten, de parasieten en de saprofyten. Ieder met hun eigen rol.

Wetenschappelijke zekerheid

Voor iedereen die wel eens zelf onderzoek doet. Hier een mooie uitleg over hoe wetenschap eigenlijk werkt. En hoe daar in communicatiecampagnes soms misbruik van gemaakt wordt. Bijvoorbeeld met betrekking tot klimaatverandering.

Offshore windparken kunnen een positieve impact hebben op de ecologie

Dit lijkt toch verrekte veel op een win-win-situatie. We oogsten duurzame energie én de ecologie van de zee verbetert.

Beregenen tijdens droogte

Goed om hier kennis van te nemen als je te maken hebt met het sproeien van je (moes)tuin. De droge zomer van dit jaar zal niet de laatste geweest zijn.

‘Een rondje langs de velden’: Voedselbos Zonnegoed

Van gangbaar, naar biologisch, naar biodynamisch, naar voedselbos. Mooie reis.

Mulchen In Het Najaar Met Blad

Langs een straat in mijn wijk staat nu een hele rij bomen blad te verliezen. Ik ben afgelopen week met mijn bezem en kruiwagen even aan de slag geweest om die straat te vegen. Het blad ligt nu in mijn tuin.

--

De kijktip

It's More Than Just Profit and Loss...

Geoff Lawton gaat hier in op een vraag over financiële winst en verlies. Hij is vrij duidelijk. Het zou niet moeten gaan om geld. Het moet gaan om opbouw van de bodem. Dat is je belangrijkste 'asset'. Als het je lukt om de bodemvruchtbaarheid jaar na jaar te laten groeien, ga je in overvloed leven.

Over plannen realiseren, vleesvervangers, klimaatdoelen, elektrisch rijden en hitte

Hier moet het komen! 

Naast de Polderij op het terrein van de oude natuurschaatsbaan gaat vanaf begin volgend jaar mijn zelfoogsttuin De Groentemeester verrijzen. 

En het goede nieuws is: je kunt oogstgenoot worden. Je bent dan betalend deelnemer (abonnee) en je kunt iedere week je eigen groenten komen oogsten. Van sla tot komkommer, van snijbiet tot rode kool, en van wortel tot courgette. Voor ieder wat wils.

De tuin valt binnen een groter plan dat Weij heet. Er komt een lunchroom, een natuurspeeltuin en een voedselbos. En De Groentemeester mag het spits afbijten.

De voorbereidingen zijn in volle gang. Zo kun je je ook alvast aanmelden via www.degroentemeester.nl als je geïnteresseerd bent in het initiatief. 

Je kunt je opgeven als oogstgenoot, maar ook alleen maar om op de hoogte te blijven van de vorderingen.

Zeg het vooral voort!

--

De leestips

Plant-based brands accused of creating 'a category failure, maybe one of the biggest in food industry history'

Consumenten lopen niet warm voor plantaardige vleesvervangers volgens dit artikel. Dat vind ik niet zo gek. Veel mensen proberen naast minder vlees, ook minder bewerkt voedsel te eten. En deze productcategorie staat daar haaks op. Daarnaast ben ik persoonlijk van mening dat in een gezond dieet ook echt vlees thuishoort. Vanuit klimaatperspectief moeten we ons bewust zijn hoe dat vlees geproduceerd wordt. Daar kan veel mis mee zijn. En een beetje minder vlees zou voor niemand slecht zijn.

Stadswormerij zoekt pleegouders voor onze wormen!

Deze stadswormerij zit in Amersfoort en is op zoek naar een andere locatie om het initiatief voort te zetten. In de tussentijd zoeken ze onderdak voor hun medewerkers, de wormen.

Planbureau: klimaatdoelen 2030 nog ver weg

Dat die doelen bij lange na niet gehaald worden, is slecht nieuws. We moeten niet doen alsof we met dezelfde energieverslaving door kunnen gaan. De eerste stap is altijd om energieverbruik te verminderen. Bijvoorbeeld: maak de nacht weer donker. Verbied terrasverwarmers. Maak vliegen en autorijden veel duurder. 

Motor Town Detroit bewijst: de toekomst is elektrisch

Het is mooi dat die omschakeling er komt. In Amerika valt daarnaast ook nog wel winst te behalen door minder autogebruik in zijn algemeenheid. Is er geen slimme Nederlander die daar de fiets aan de man wil brengen?

Ja, het was een hete zomer!

Helga van Leur brengt hier een toch wel heel ongemakkelijke waarheid duidelijk in beeld. Ik maak mij daar grote zorgen over. Niet omdat ik denk dat we er niets aan kúnnen doen, maar wel omdat ik zo veel mensen het probleem gewoonweg zie negeren. Een groei-economie met het consumentisme dat we tot nu gezien hebben, is niet de weg vooruit. We moeten mijn inziens de manier waarop we onze levens ingericht hebben fors veranderen willen we dit kunnen keren. 

-- 

De kijktip

Can We Really Take Responsibility?

Als we een doel voor ogen hebben, is het niet zo dat we dat doel in één keer met een grote sprong bereiken. Het doel zorgt ervoor dat je in een bepaalde richting beweegt. En de reis er naar toe is ook interessant. 

Geoff Lawton beantwoordt in deze video een vraag die ik zelf ook gesteld zou kunnen hebben. Zijn antwoord is hoopgevend. Alle kleine inspanningen samen maken de grote beweging.

Over community supported agriculture, agroforestry, droogte en biodiversiteit

Niet de mooiste foto die ik van de Maatwerk Moestuin ooit heb gemaakt, maar deze is wel van deze week. We zijn daar volop aan het zaaien en planten. We krijgen daar ieder jaar een aantal trays met plantjes van een plantenkwekerij in de buurt. Dit jaar zaten daar voor het eerst ook bloemen bij: dahlia's en prachtkaarsen. En de dahlia's zijn afgelopen week de grond in gegaan. Op de foto staan ze nog klaar in het vak waar ze uiteindelijk geplant zijn.

In de Maatwerk Moestuin proberen we zoveel mogelijk verschillende groenten, kruiden en bloemen te kweken. We doen dat in kleine hoeveelheden en vanaf begin juni is er wekelijks een verkoopstalletje geopend aan de tuin waar je de groenten van het seizoen kunt kopen. 

De moestuin is vooral bedoeld als dagbestedingsproject voor de mediënten van Maatwerk Autisme. We werken zo biologisch mogelijk, maar zijn daarvoor niet gecertificeerd. En ik mag deze tuin sinds 2020 coördineren. Het is één van mijn opdrachten die ik doe vanuit mijn bedrijfje 'Groendoenerij'. Hier heb ik ontdekt dat ik erg blij word van het telen van groenten in een systeem dat zoveel mogelijk respect heeft voor de natuur. En dat heeft er toe geleid dat ik nu de opleiding aan de Warmonderhof aan het doen ben.

Ook afgelopen week heb ik weer leestips verzameld. Die vind je hieronder.

--

Hoe stikstofminnende soorten de hogere zandgronden in Noordoost-Nederland koloniseren

Die soorten die op stikstof arme plaatsen kunnen groeien, vulden een niche die anders niet door de natuur gekoloniseerd kon worden. Als daar nu wel stikstof beschikbaar is, zijn die soorten niet meer nodig. Wat is daar precies de ernst van? Die vraag kan ik niet goed beantwoorden, behalve dat het iets met weerbaarheid en veerkracht van ecosystemen te maken moet hebben.

Code geel in Limburg vanwege droogte; zandzakken in beken en waterlopen

De maatregelen bij droogte die genoemd worden, zijn vooral gericht op de korte termijn. Op de lange termijn zou het voor de hand liggen om bijvoorbeeld veel meer bomen te planten en de natuur de ruimte te geven om de droogte tegen te gaan. Bomen en planten maken regen. En mijn observatie in mijn eigen woonomgeving is dat veel grote bomen verdwijnen en daar worden dan kleintjes voor teruggezet. Die maken natuurlijk minder regen.

Positieve oplossing bij slecht biodiversiteitsnieuws

Biodiversiteit is een noodzaak. Maar om die biodiversiteit nou te zoeken in de producten die op je bord terecht komen, vind ik wel wat kort door de bocht. Het helpt natuurlijk wel om een beetje verantwoord te kiezen wat je eet. En biologisch is sowieso beter dan gangbaar. Maar ik vraag me af of het vergroten van de biodiversiteit het hier van moet hebben. Dat kan bij lange na niet genoeg zijn.

‘Agroforestry has been shown to extend the grazing season by up to 15 weeks’

Hier kunnen ze bij Boeren in het Bos over meepraten. Daar hebben ze een graassysteem voor hun dieren opgezet waarbij ze ook gebruik maken van voederbomen. Erg inspirerend. En in Midden-Delfland is dit kwartje nog niet gevallen. Ik heb ooit eens iemand horen zeggen dat ze in dit stukje van Zuid-Holland vooral dol zijn op grasfalt. Daar bedoelde hij een eentonig landschap van vooral gras mee. Terwijl ze het zo mooi zouden kunnen maken als ze wat bomen toevoegen.

Seeing more species at the coast improves wellbeing - New research underlines benefits of biodiversity

Dit onderzoek zegt dat hoe meer dier- en plantensoorten je ziet, hoe beter je je voelt. Weer een argument om meer werk te maken van het vergroten van de biodiversiteit.

Oorlog en aankomende verkiezingen doen ontbossing Amazone stijgen

Geen goed nieuws. De Amazone is één van de grote natuurlijke systemen op Aarde die het kantelpunt naderen. Dit woud zou eigenlijk met hand en tand beschermd moeten worden, maar het ontbreekt de wereld aan daadkracht. Triest.

Community Supported Agriculture: zo dicht bij je voedsel kwam je niet eerder 

Heldere uitleg over CSA’s (Community Supported Agriculture) met in de hoofdrol mijn stageplek (Zelfoogsttuin Bij Mei). Zo’n zelfde plek wil ik volgend teeltseizoen starten in Maassluis. 

--

En de kijktip is een tweeluik van De Keuringsdienst van Waarde. Ik krijg het niet voor elkaar om de video hier te embedden, dus je moet het even doen met twee linkjes die verwijzen naar de site van NPOstart. Dat lukt vast ook.

Bekijk Keuringsdienst van Waarde: Tomaat (1/2)

Bekijk Keuringsdienst van Waarde: Tomaat (2/2)

In deze afleveringen laten de makers zien dat de productie van tomaten, sinaasappels en nog veel meer voedsel dat in Zuid-Europa wordt geteeld helemaal niet zo 'netjes' tot stand komt. Uitbuiting van mensen met een illegale status en maffiapraktijken zijn eerder schering en inslag dan uitzondering. Zelfs als je deze producten biologisch koopt en aan allerlei certificeringen voldoet, zijn er misstanden te ontdekken. Dat geeft te denken. De wereld blijkt veel oneerlijker in elkaar te zitten dan we willen weten. Een belangrijk probleem is de macht van de grote spelers. 

Mijn antwoord zou zijn: koop zoveel mogelijk bij lokale producenten die je ook echt kent, en voedsel van het seizoen. Bij een CSA in de buurt bijvoorbeeld. Eerlijk is eerlijk, ik doe dat ook nog niet bewust genoeg.

Over stage, voedselbos, regeneratieve landbouw, luchtkwaliteit, plastic en ecologische beschaving

Omdat mijn stage momenteel even op pauze staat, heb ik op de vrijdagen weer tijd om bij de vrijwilligerswerkdagen in het voedselbos aanwezig te zijn. En dat kwam mooi uit. Afgelopen vrijdag stond namelijk een plantdag gepland. Jolien (de huidige beheerder) en Jeroen (de voormalige beheerder) hadden gezamenlijk gezorgd voor nieuw plantgoed en een plan om het aan te planten. We hebben hazelaars, perziken, kersen, zwarte bessen, een walnoot en nog wat andere struiken en bomen geplant. Hiernaast een fotootje ter illustratie. Zoals je ziet hadden we schitterend weer.

's Middags zou ik voor mijn stage een nieuw stuk land gaan inmeten. Het Middenland (waar ik stage loop) moest op last van gemeente Midden-Delfland het perceel verlaten, waar afgelopen seizoen op geteeld is. Het zou niet in het bestemmingsplan passen. Gelukkig wilde de gemeente wel meedenken, en zij gaven onder andere als suggestie dat we zouden kunnen kijken naar een ander perceel langs de rand van de gemeentegrens. Op dat perceel lag in ieder geval de juiste bestemming. Dat perceel was in het verleden echter gebruikt om onder andere sierkolen te telen. En dat gaat (ging?) vaak met veel gif gepaard. Daarom hadden we daar bodemonderzoek laten doen. De uitslag van dat bodemonderzoek was net binnen gekomen, en daarom nam Bas (mijn stagebieder) net na de lunch contact met me op om te vertellen dat we niet hoefden te gaan inmeten. Er bleken nog residuen van bepaalde giftige stoffen in de bodem te zitten, waardoor het niet verantwoord is om daar een seizoen lang hele gezinnen van te laten eten.

Voor nu zijn we terug bij af. Wat nu overblijft is om toch de mogelijkheden op of nabij de oude locatie te verkennen. En eigenlijk heeft dat ook onze voorkeur. Gewoon op het land van Landlust. Daar ligt de meeste meerwaarde. Als de gemeente wil, moet dat mogelijk zijn. Het is te hopen dat ze niet in de categorie meestribbelaars vallen.

Ondertussen ben ik voor de zekerheid ook alvast maar aan het zoeken gegaan naar (nog) een andere stageplek. En die zoektocht is gelukt. Komend seizoen ben ik welkom op het land van Bij Mei in Zoeterwoude. In de komende tijd moet dus duidelijk worden of ik één of twee stageadressen heb voor dit seizoen. 

En dan tijd voor de leestips!

--

Koninginnenpage zien geeft nog steeds een kick

In de categorie goed nieuws. Deze vlinder wordt dus op steeds meer plaatsen gezien. De rupsen leven van schermbloemigen zoals wilde peen, pastinaak en dille. De moestuin is dus een mooie plek als kraamkamer. Zou de toename van csa’s en kleine moestuin-initiatieven te maken hebben met het succes van deze vlinder, vraag ik me dan af.

Eerste jaar monitoring biodiversiteit in het voedselbos

Dit is het tweede meerjarige monitoringsproject dat ik ken. Met Voedselbos Vlaardingen doen we mee aan het Nationale Monitoringsprogramma Voedselbossen. Daarin wordt behalve biodiversiteit onder andere ook bodemontwikkeling en koolstofopslag onderzocht. Daarnaast proberen we ook te kijken naar de sociale en maatschappelijke effecten van voedselbossen. Het programma waaraan wij meedoen kijkt dus veel breder dan het project uit dit artikel. Maar dat maakt het niet minder nuttig. Veel onderzoek naar voedselbossen is wat mij betreft gewenst.

Agro-ecologie, permacultuur en regeneratieve landbouw

Mooi overzicht van de ontwikkeling van de beweging van ecologische landbouw. Ik ben er nog niet helemaal over uit waar ik mezelf straks het meest passend vind. Ik weet ook niet óf dat uitmaakt eigenlijk.

2020: een bijzonder jaar voor de luchtkwaliteit

Helder verhaal over de luchtkwaliteit die tijdens de eerste lockdown fors verbeterde. De conclusie leidt naar het gegeven: verbetering van luchtkwaliteit zorgt altijd voor gezondheidswinst. Zowel voor ons als voor de planeet. Dus… laat die auto staan, pak de fiets of werk thuis. Uiteindelijk hebben we het zelf in de hand.

Oceanen in 2050 dichtgeslibd met plastic

Hier wordt aandacht gevraagd voor het tegengaan van plastic in de oceanen. Je kunt via de link onder het artikel de petitie meetekenen. Maar als je verder klikt vind je op de website van het WNF ook nog 21 tips om zelf minder plastic te gebruiken. Want uiteindelijk hebben we hier ook een deel zelf van in de hand. Koop geen wegwerpflesjes water meer. Gebruik geen of zo min mogelijk wattenstaafjes, eet je ijsje uit een hoorntje in plaats van een plastic bakje. En stop met roken. Dat laatste scheelt ook in de luchtkwaliteit, trouwens. 

--

Kijktip

Free Course – Ecological Civilisation: Beyond Consumerism and the Growth Economy (Introduction)

Fijn dat er mensen zijn die deze onderwerpen serieus nemen. We moeten toe naar een andere vorm van beschaving, waarin groei niet noodzakelijk is, waarin genoeg gewoon genoeg is en we toch een goed leven hebben. Dat vereist dat we gaan nadenken over hoe dan wel. En dit soort materiaal dat gratis beschikbaar is, helpt daarbij.

Ik heb me op het kanaal geabonneerd, en ga daar de komende tijd het één en ander eens van bekijken.

Leestips week 49: over permacultuur, duurzaamheid, diversiteit en vergaren van kennis

Hiernaast een fotootje van de Warmonderhof. Daar ben ik iedere woensdag voor de deeltijd opleiding die ik daar volg. In de pauze loop ik altijd een rondje door het naastgelegen bos. Ik kwam er woensdag achter dat iets verder in het bos een soort uitkijkpunt is gemaakt. En van daaruit kijk je zo uit over de tuinbouwgronden naar de gebouwen van de Warmonderhof. Ik vond het wel een mooi plaatje.

De opleiding bevalt zeer. Het is goed om weer met heel nieuwe dingen bezig te zijn.

De oogst qua leestips is deze week een beetje mager, het is niet anders. Wel uitgebreid aandacht voor één van de blogs van Robin. Hij heeft zijn plezier gevonden in het (leren) programmeren. Met veel ijver en aandacht is hij met allerlei projecten bezig. Gaandeweg is hij ook kritisch op bepaalde ontwikkelingen. Daarover dus meer in de leestips.

Veel leesplezier.

-- 

Google, Chromium en een monocultuur op de browsermarkt

Robin heeft een grote interesse voor programmeren en technologische ontwikkelingen. Hij ontwikkelt zich daar rap in. Hij houdt een blog bij over web-development en meer. Laatst schreef hij een blog dat ik hier ook onder de aandacht wil brengen. Ook op het internet zou diversiteit nagestreefd moeten worden. Hij schetst echter een ontwikkeling die de andere kant op lijkt te lopen.

Roofvogels vertellen het hele verhaal

Roofvogels staan aan de top van de voedselketen en vertellen dus het verhaal van het hele landschap. Dat is waar het in dit artikel om gaat. Maar is dat altijd zo, eigenlijk? Wat gebeurt er met het verhaal van het landschap als je niet naar roofvogels kijkt. Ik heb wel eens begrepen dat in Midden-Delfland actief beleid wordt gevoerd om de weidevogels te beschermen tegen predatie, en dus ook de komt van roofvogels actief wordt tegengewerkt. Wie daar mee over kan uitleggen is daartoe van harte uitgenodigd in de comments.

Hoe zit het eigenlijk met die DIY telefoon?

Mooi om je op 14-jarige leeftijd te realiseren dat hoe meer je weet, hoe meer je weet dat je eigenlijk niet zoveel weet. (En dat er dus altijd iets te leren valt…)

Duurzame kringlandbouw in 2040

Oké, verhelderend. De huidige landbouw wordt momenteel gezien als een efficiënt systeem. Maar Meino Smit heeft met zijn promotie-onderzoek in 2018 laten zien dat er per energie-eenheid die we uit de landbouw halen er 6 energie-eenheden in moeten. Dat kun je niet efficiënt noemen. In 1950 en daarvóór was dat wel anders. Conclusies die je kunt trekken zijn: minder gebruik van fossiele brandstoffen en meer mensen in de landbouw, kleinschaliger werken, meer van  het seizoen eten en je voedsel uit lokale bronnen halen. Ik zeg: welkom aan de CSA!

What is Permaculture? By Bill Mollison, David Holmgren

De kijktip van deze week is een korte introductie op Permacultuur. Bill Mollison en David Holmgren worden gezien als de founding fathers van dit gedachtegoed. Zij leggen in het kort uit waar het om gaat als we het hebben over duurzaamheid.