Posts tonen met het label permacultuur. Alle posts tonen
Posts tonen met het label permacultuur. Alle posts tonen

zondag 19 mei 2024

Over planten-planten-planten, klimaatrisico's, AI, consuminderen, herenboeren en hoop

Planten, planten, planten. Dat is deze weken het devies. Het is 15 mei geweest: ijsheiligen. Dat betekent dat de kans op nachtvorst naar nul is gegaan. En daardoor kan nu ieder plantje dat we hebben opgekweekt buiten geplant worden. 

Dus deze week en de volgende week zijn we aan het planten, planten en planten. Op de foto hiernaast waren we bezig de spruitkool en de palmkool in de bedden aan het zetten. Die hebben best een flinke tijd nodig om te groeien, dus die planten we nu alvast voor een mooie oogst in het naseizoen. Verder plantten we ook alle kruiden, best al wat bloemen en wiedden we bij de wortelpeterselie. Ondertussen groeit het gras ook vrolijk door. Dus dat moest nodig gemaaid. En het nodige (voor)zaaiwerk moet ook gebeuren. Dus ja, we zitten in de periode van het jaar dat alles tegelijk komt.

Ondertussen hebben we de tweede oogstweek van het seizoen alweer achter de rug. En ik zie veel blije gezichten in de tuin. Spinazie, radijs, sla en verse knoflook staan nu bij veel mensen op het menu. 
De oogstgenoten die dat leuk vinden, hebben zich verzameld in de Groentemeester Recepten appgroep. Daarin worden met veel plezier recepten uitgewisseld met de groenten die in de oogst zitten. 

En man, man, man, wat komen daar lekkere dingen voorbij. Zo leuk dit werk!

--

De leestips

En ondertussen zitten we met een verkiezingsuitslag waarvan de grootste partij zegt dat klimaatmaatregelen onzin zijn. Hoe toekomstbestendig wil je het hebben?

Ook hier kunnen zelfoogsttuinen een rol spelen. Bij ons word je niet verleid met ongezonde keuzes. Je krijgt iedere week een lading gezonde groente en aan je lichaamsbeweging wordt ook gewerkt omdat je ze zelf mag komen oogsten. Als je er nou ook nog op de fiets naar toe komt, heb je voor jezelf een voedselomgeving gecreëerd waarin je automatisch gezonder wordt.

Hier kun je op tegen zijn. Maar het probleem wat er aan ten grondslag ligt, is onze enorme honger naar energie. Als we daar niets aan doen, blijven dit soort problemen bestaan.

Mijn gevoel zegt me dat dit niet de stappen in de goede richting zijn. Ik kan dat nog niet onderbouwen met goede argumenten, maar het beeld van een mens die denkt een soort god te kunnen worden, komt bij het lezen van dit bericht bij mij naar boven. AI is de zoveelste technologische ontwikkeling die al jaren met veel bombarie en hoge verwachtingen wordt aangekondigd. Maar de praktijk leert dat er met die ontwikkelingen ook altijd zware nadelen meekomen. En dat zal bij AI niet anders zijn. Het blijft spelen met vuur.

Ik dacht dat we er zo langzamerhand achter aan het komen waren dat oneindige groei niet goed is voor het voortbestaan van de wereld. Toch wordt hier verslag gedaan alsof groei het streven hoort te zijn. En de consumentenbestedingen die de groei veroorzaken illustreren dus ook weer goed hoe raar we er eigenlijk naar kijken. Kleding, schoenen en vliegvakanties. Precies de dingen waar mensen veel meer van kopen dan ze feitelijk nodig hebben. En dat moeten we dan positief vinden…

Wat experts te vertellen hebben, telt blijkbaar niet. 
Toch kwam ik ook een positief punt tegen. Ze willen vasthouden aan de klimaatdoelen. En als ze die niet dreigen te halen, moet het beleid aangepast worden. Zeggen ze. Nou, dan staat de deur nog op een kier voor verdergaande klimaatregelen. Laten we hopen dat ze er nog op tijd achter komen.

En nog maar eens beelden van de gevolgen van extreem weer. Dit keer vlakbij ons land.

Gelukkig zijn er ook genoeg van dit soort initiatieven die handelingsruimte geven aan mensen die het beste voor hebben met de wereld. Niet alleen het aantal Herenboerderijen is groeiende. Ook zelfoogsttuinen, voedselbossen en csa’s zaaien zich uit. Lang leve natuurlijke systemen.

Dit is ook leuk. Vlakbij huis organiseren de Duurzame Maassluizers een dag rondom biodiversiteit. 25 mei bij Weij.

Altijd goed om helder te hebben waarom je de dingen doet. En dan door te rekenen in hoeverre het haalbaar is. En dat heeft alles te maken met de context waar je in opereert. Voorlopig is het voor mijn zelfoogsttuin nog van belang dat de omzet doorgroeit. En na de investeringen van de eerste jaren moeten de kosten nog iets omlaag. En dan komt een duurzame ‘lifestyle-business’ in beeld.

Er gebeurt een hoop in voedselbosland. En dit zijn slechts de werkzaamheden van één onderzoeker. Hoopvol dat universiteiten, en zeker ook Wageningen, steeds meer studenten tellen die toekomst zien in voedselbossen.

--

De kijktip

Gelukkig zijn er mensen zoals hij. Dat geeft hoop dat mensen kunnen zorgen voor een positieve impact op de wereldwijde ecosystemen in plaats de vernietigende invloed die we nu hebben. Hij laat met zijn projecten zien dat het mogelijk is. Maar daarvoor moeten er nog wel wat heilige huisjes op hun kop worden gezet. Desalniettemin is hoop altijd fijn.

zondag 10 september 2023

Over compostbakken, verkiezingsprogramma's, klimaatdemonstratie en zorgen voor je omgeving

Aan het begin van de week begon het eigenlijk met het slaan van 8 palen. Ik had al langer het voornemen om in de hoek van de zelfoogsttuin een compostplaats te maken. Het klassieke systeem met drie bakken. Je kunt dan de hoop steeds keren door het naar de volgende bak te scheppen.

Zo gezegd, zo gedaan. Ik vroeg vrijwilligers Kees en Rob op maandag om in ieder geval de palen netjes te gaan neerzetten. En dan zouden we daarna wel verder zien.
's Avonds appte Kees me of hij het de volgende dag kon komen afmaken. We hadden hout en schroeven die we konden hergebruiken. Dus ja, graag! Aan het eind van de dinsdagmiddag stond daar opeens een heuse compostbak. Erg blij mee. En precies op tijd, want zo langzamerhand zijn we bezig met steeds meer groentebedden afoogsten om er groenbemesters in te gaan zetten. En van de gewasresten kunnen we op deze plek nu dus mooi compost gaan maken.


--

De leestips

Er lijkt zo langzamerhand wel wat beweging te komen. Maar het gaat zo tergend langzaam…

Iedere week een persconferentie over klimaat door de minister-president. Dat is ook een idee.

Wat is eigenlijk de beste manier om bureaucratie te verminderen?

Kan de NOS hier alsjeblieft mee stoppen, met die peilingwijzer? Ik zou goede verslaggeving over de inhoud van de programma’s op prijs stellen, in plaats van populariteitslijstjes en verslagen van machtsspelletjes. Maarja, dit soort artikeltjes is natuurlijk veel makkelijker te produceren en waarschijnlijk klikken mensen hier lekker op door.

Dat is pas progressief. 

En er zijn dus nog steeds mensen die zeggen dat het niet steeds warmer wordt op onze planeet. Dat begrijp ik niet.

Heldere uitleg over het demonstratierecht.

Ze hebben hier wel een punt dat er vooral over ‘tekorten’ wordt gesproken als je geen vlees meer zou eten. Dat is ook mijn eerste associatie. Er zou meer onderzoek gedaan moeten worden. En dan zonder dat de voedingsindustrie zich ermee bemoeit.
Over de impact die vlees op het klimaat heeft, heb ik een andere mening. Je zou je vlees met zorg moeten kiezen. Denk dan aan kleinschalige productielocaties die dieren gebruiken om het ecosysteem te verbeteren en te verrijken. Kijk bijvoorbeeld naar Boeren in het Bos.

Overzicht van handige gratis praatplaten over voedselbossen en andere onderwerpen.

Onvoorstelbaar eigenlijk. Veel Nederlanders vinden iets van verstoring van natuurgebieden zoals het Amazonewoud of het Great Barrier Reef. Daar zou dan iets aan gedaan moeten worden door lokale autoriteiten. Maar we hebben dus ook ons eigen unieke ecosysteem, de Waddenzee. Daar moeten we voor zorgen, we moeten het niet stuk maken voor tijdelijk economisch gewin. Anders doen we het net zo slecht als de mensen in die verre oorden.

--

De kijktip

Deze mensen weten heel goed waar ze mee bezig zijn. Erg knap.
En wat fijn om zo mee te kunnen leren over permacultuur op basis van een concreet project.

zondag 9 oktober 2022

Over voorbereidingen, voedselbos, bomen, ecologie op zee en wetenschap

Eigenlijk heb ik deze foto niet deze week gemaakt. Maar ik was afgelopen woensdag wel in Dronten. Iedere woensdag ga ik daar naar toe om les te krijgen in o.a. bodemkunde, groente- en fruitteelt en veehouderij.

Dit tweede en laatste jaar van de opleiding aan Warmonderhof staat voor mij ook in het teken van het starten van mijn eigen initiatief. En ook daar krijgen we les over. Tijdens de lessen ondernemend gedrag die ze heel toepasselijk 'wensen worden werkelijkheid' hebben genoemd, krijgen we handreikingen hoe we ons eigen idee 'op de grond' kunnen krijgen.

Belangrijkste les tot nu toe daarin is dat je als initiatiefnemer jezelf meeneemt bij het starten van het initiatief. Je hebt je eigen talenten en je eigen valkuilen nou eenmaal altijd bij je. Nou denk ik mezelf al wel aardig te kennen, maar het is wel goed om daar nog eens met je neus op gedrukt te worden.

Overigens lijkt het tot nu toe best goed te lukken om De Groentemeester 'op de grond' te krijgen. Over enkele weken wordt de pachtovereenkomst getekend. En de offerte-aanvragen voor bodemonderzoek en een tweewieltrekker zijn ook al gedaan. Aan de voorbereidingen zal het niet liggen.

En besteed trouwens ook even aandacht aan het lezen van de eerste leestip. Hierin worden verdere plannen voor Weij uit de doeken gedaan. De Groentemeester is deel van die plannen.

--

De leestips

Mooie plannen dichtbij huis. Voel je welkom op 25 november.

Dat er nog veel kwekers dit voorbeeld mogen volgen. Vrij noodzakelijk als je het mij vraagt.

Van bomen kunnen we er niet genoeg hebben. 

Leerzaam stukje over paddenstoelen. Zo heb je dus de symbionten, de parasieten en de saprofyten. Ieder met hun eigen rol.

Voor iedereen die wel eens zelf onderzoek doet. Hier een mooie uitleg over hoe wetenschap eigenlijk werkt. En hoe daar in communicatiecampagnes soms misbruik van gemaakt wordt. Bijvoorbeeld met betrekking tot klimaatverandering.

Dit lijkt toch verrekte veel op een win-win-situatie. We oogsten duurzame energie én de ecologie van de zee verbetert.

Goed om hier kennis van te nemen als je te maken hebt met het sproeien van je (moes)tuin. De droge zomer van dit jaar zal niet de laatste geweest zijn.

Van gangbaar, naar biologisch, naar biodynamisch, naar voedselbos. Mooie reis.

Langs een straat in mijn wijk staat nu een hele rij bomen blad te verliezen. Ik ben afgelopen week met mijn bezem en kruiwagen even aan de slag geweest om die straat te vegen. Het blad ligt nu in mijn tuin.

--

De kijktip

Geoff Lawton gaat hier in op een vraag over financiële winst en verlies. Hij is vrij duidelijk. Het zou niet moeten gaan om geld. Het moet gaan om opbouw van de bodem. Dat is je belangrijkste 'asset'. Als het je lukt om de bodemvruchtbaarheid jaar na jaar te laten groeien, ga je in overvloed leven.

zondag 12 december 2021

Leestips week 49: over permacultuur, duurzaamheid, diversiteit en vergaren van kennis

Hiernaast een fotootje van de Warmonderhof. Daar ben ik iedere woensdag voor de deeltijd opleiding die ik daar volg. In de pauze loop ik altijd een rondje door het naastgelegen bos. Ik kwam er woensdag achter dat iets verder in het bos een soort uitkijkpunt is gemaakt. En van daaruit kijk je zo uit over de tuinbouwgronden naar de gebouwen van de Warmonderhof. Ik vond het wel een mooi plaatje.

De opleiding bevalt zeer. Het is goed om weer met heel nieuwe dingen bezig te zijn.

De oogst qua leestips is deze week een beetje mager, het is niet anders. Wel uitgebreid aandacht voor één van de blogs van Robin. Hij heeft zijn plezier gevonden in het (leren) programmeren. Met veel ijver en aandacht is hij met allerlei projecten bezig. Gaandeweg is hij ook kritisch op bepaalde ontwikkelingen. Daarover dus meer in de leestips.

Veel leesplezier.

-- 

Robin heeft een grote interesse voor programmeren en technologische ontwikkelingen. Hij ontwikkelt zich daar rap in. Hij houdt een blog bij over web-development en meer. Laatst schreef hij een blog dat ik hier ook onder de aandacht wil brengen. Ook op het internet zou diversiteit nagestreefd moeten worden. Hij schetst echter een ontwikkeling die de andere kant op lijkt te lopen.

Roofvogels staan aan de top van de voedselketen en vertellen dus het verhaal van het hele landschap. Dat is waar het in dit artikel om gaat. Maar is dat altijd zo, eigenlijk? Wat gebeurt er met het verhaal van het landschap als je niet naar roofvogels kijkt. Ik heb wel eens begrepen dat in Midden-Delfland actief beleid wordt gevoerd om de weidevogels te beschermen tegen predatie, en dus ook de komt van roofvogels actief wordt tegengewerkt. Wie daar mee over kan uitleggen is daartoe van harte uitgenodigd in de comments.

Mooi om je op 14-jarige leeftijd te realiseren dat hoe meer je weet, hoe meer je weet dat je eigenlijk niet zoveel weet. (En dat er dus altijd iets te leren valt…)

Oké, verhelderend. De huidige landbouw wordt momenteel gezien als een efficiënt systeem. Maar Meino Smit heeft met zijn promotie-onderzoek in 2018 laten zien dat er per energie-eenheid die we uit de landbouw halen er 6 energie-eenheden in moeten. Dat kun je niet efficiënt noemen. In 1950 en daarvóór was dat wel anders. Conclusies die je kunt trekken zijn: minder gebruik van fossiele brandstoffen en meer mensen in de landbouw, kleinschaliger werken, meer van  het seizoen eten en je voedsel uit lokale bronnen halen. Ik zeg: welkom aan de CSA!

De kijktip van deze week is een korte introductie op Permacultuur. Bill Mollison en David Holmgren worden gezien als de founding fathers van dit gedachtegoed. Zij leggen in het kort uit waar het om gaat als we het hebben over duurzaamheid.

zaterdag 7 maart 2020

Wat wil je later worden? Multipotentialist!

Vanochtend kwam ik per toeval de boektitel 'Hoe word je alles?' tegen. Dat leek me interessant en ik klikte door. Het blijkt een boek te zijn van Emilie Wapnick. Zij hield vier jaar geleden een TED-talk: 'Why some of us don't have one true calling'.

Zij vertelt in deze TED-talk dat we gewend zijn om de vraag te stellen 'Wat wil je later worden?" en dan één antwoord te verwachten. Maar dat er dus mensen zijn -zoals zij- die die vraag helemaal niet kunnen beantwoorden, omdat ze niet één ding willen worden, maar van alles en nog wat. En dat geeft een interessant perspectief.



Zij heeft een term bedacht voor mensen die veel interesses hebben, snel kunnen leren en een groot aanpassingsvermogen hebben: multipotentialisten.

Ten eerste vind ik het mooi woord. Het denken in mogelijkheden spat er vanaf. De wereld ligt open. Er is altijd iets nieuws. Toekomstgericht, optimistisch en motiverend.

Ten tweede moet ik gelijk denken aan een principe uit de permacultuur. Permacultuur is een ontwerpsysteem van waaruit je eigenlijk alles in je leven kunt aanpassen of ontwerpen. Eén van de principes beschrijft hoe je veerkracht in een ontwerp krijgt. Het gaat daarbij om diversiteit en de rol daarvan. Je zou bij ieder systeem (of dat nou een persoon, een school of een (voedsel)bos is) ervoor moeten zorgen dat ieder element meerdere functies verzorgt, en dat iedere functie wordt gedragen door meerdere elementen. Daarmee creëer je binnen je ontwerp robuustheid en veerkracht. Als er een element uitvalt, wordt de functie van dat element overgenomen door andere elementen en blijft het systeem functioneren.

Voorbeelden uit een bos zijn:
1. Een boom heeft verschillende functies: vastleggen van zonne-energie, nestgelegenheid aan dieren bieden, de grond bemesten door bladeren te laten vallen, koelte op warme dagen creëren, enz.
2. De functie van energie vastleggen wordt in een bos niet alleen door bomen gedaan. Er zijn ook eenjarigen, struiken en mossen die dat doen. En een gezond bos is opgebouwd uit verschillende soorten bomen. Als één soort ziek wordt, blijft het bos bestaan.

Voorbeelden uit een school zijn:
1. Een leraar heeft verschillende functies: zij is leider van de groep, bemiddelaar bij ruzies, expert op bepaalde leerdomeinen, collega, gesprekspartner voor ouders, enz.
2. De functie 'expert op bepaalde leerdomeinen' hoeft niet alleen door leraren gedragen te worden. Op sommige leerdomeinen kan die functie gedragen worden door ouders, gastdocenten uit het bedrijfsleven, vakleerkrachten, of ouderejaars leerlingen. Als je gewend bent zo te organiseren, is uitval van een leraar eenvoudiger op te vangen.

Waarom moest ik daar nou aan denken bij het verhaal over multipotentialisten? Nou, om het simpele feit dat multipotentialisten heel snel ingevoerd kunnen raken op hun interessegebieden en daarmee verbindingen tussen domeinen kunnen leggen die anderen niet zo snel leggen. Zij combineren dus meerdere functies in één element (zichzelf). Dat wordt door Emilie Wapnick als grote creatieve kracht gezien. En het is precies die kracht die maakt dat systemen -gezien vanuit de permacultuur-  veerkrachtiger worden.

En waarom zie ik mezelf nou als multipotentialist? Gewoon omdat ik terugkijkend op het verloop van beroepskeuze en mijn loopbaan zie dat ik daar kenmerken van vertoon.

Ik wist eigenlijk ook nooit goed wat ik wilde worden. Op school vond ik eigenlijk alles wel leuk. Ik leerde ook makkelijk. Ik kon overweg met taal en rekenen. Ik vond aardrijkskunde, natuuronderwijs en biologie simpel. In beeldende vorming en tekenen kon ik mijn creativiteit kwijt. En bij de gymlessen vond ik balsporten (behalve voetbal), atletiek én turnen leuk.
Op zeker moment deed ik een beroepskeuzetest. Je kreeg dan scores op bepaalde domeinen. En het domein met de hoogste score, daar moest je dan maar eens in verder kijken. Bij was er echter een dingetje. Ik scoorde op alle domeinen ongeveer evenveel punten. Dus ik zou net zoveel plezier halen uit het worden van etaleur, als uit het worden van bioloog, of architect, of sieradenmaker, of hovenier. Of leraar. 
Met een breed vakkenpakket deed ik VWO. Daar zat zelfs economie 2 als achtste vak in. Want dat leek me handig als ik ooit een eigen bedrijfje wilde beginnen... Uiteindelijk koos ik voor leraar basisonderwijs, mede onder invloed van het feit dat ik me met kinderen in de buurt nou eenmaal prettig voelde.

Toen ik eenmaal voor de klas stond, dacht ik dat ik geworden was wat ik zou zijn: leraar.
Maar na een jaar kwam al naar voren dat computers en technologie ook mijn interesse hadden. En ik werd ict-coördinator. En oja, op de pabo had ik circuslessen gehad. En dat was ook leuk. Dus na een aantal jaar ging ik circuslessen geven na schooltijd in een verlengde-schooldag-programma. Maar leraar, ict-coördinator en circusdocent was niet genoeg. Ik liet me opleiden tot remedial teacher. Een tijdje dacht ik dat ik een eigen praktijk wilde beginnen. 
Maar daar was de lol gauw af. En toen ging ik bovenschools wat ict-taken doen voor het bestuur. En ik werd stafmedewerker onderwijs en ict. In die tijd was ik ook vader geworden. Daar wilde ik ook veel tijd in steken. Ik ging voor de klas weg omdat zaken niet meer te combineren waren.
Later kwam ik aanraking met vrijwilligerswerk omdat mijn kinderen steeds minder zorg nodig hadden. Het groene deel in mij werd wakker. Ik begon met moestuinieren en werd actief in een netwerk van voedselbossen en permacultuur.
De meest recente stap in mijn leven als multipotentialist is die van Groendoener. In 2018 heb ik me ingeschreven bij de kvk als hovenier om betaald mee te kunnen werken in allerlei groene projecten. En ook daarin zie ik weer een diversiteit verschijnen die mij niet vreemd is: particuliere tuinen, moestuin ondersteuning en interieurbeplanting.

Dus als je mij vraagt "Wat wil je later worden?". Dan kun je - met evenveel kans - twee antwoorden krijgen. Het antwoord dat ik altijd gaf, was: "Dat weet ik eigenlijk nog niet". Maar vanaf nu heb ik een tweede antwoord: "Alles!".

En misschien is het verstandig om de volgende keer als je aan een kind die vraag stelt, na zijn eerste antwoord te vragen: "En wat nog meer?"