Over rust, ggo, klimaat, afval, vuurwerk en walnoten

Dit weekend vertoefden we in het oosten van Nederland. We hadden daar een vakantiehuisje geboekt via Natuurhuisje.nl en waren uitgekomen op een rustig vakantiepark tussen Malden en Groesbeek in.

De foto hiernaast toont de klok die in dat huisje hing. En die klok zei precies wat we wilden. Geen haast, geen schema. Gewoon zijn. En het voordeel is bij zo'n klok ook nog eens dat hij altijd goed loopt.

We hebben genoten van de paar dagen er even helemaal uit zijn. In ons geval betekent dat dat we boswandelingen maken, lekker koken, goede gesprekken voeren en veel slapen. Dat kan ik iedereen aanraden.

Het was ook de eerste keer dat we de kinderen voor een paar dagen alleen thuis lieten. Ik geloof dat wij dat spannender vonden dan zij. Inmiddels zijn we weer thuis. Enige trots heb ik wel over de manier waarop zij met zijn tweeën het huishoudentje gewoon hebben door laten draaien. Het zijn twee zelfstandige kanjers geworden.

--

De leestips

Minister: niet gelukt om afspraken te maken over diervriendelijke stallen

Hier snap ik toch iets niet. De wet is door de Tweede én Eerste Kamer. Maar toch kan het kabinet niet het financiële commitment geven dat nodig is. Van wie is er dan nog meer toestemming nodig?

Europa verdeeld over ruimere regels voor genetisch bewerkt voedsel

Zorgelijke ontwikkeling vanuit biologisch standpunt. Door GMO-technieken op deze manier toe te staan, verdwijnt de keuzevrijheid van de bioboer om geen gebruik te maken van deze technieken. Het gaat hier niet om de beoordeling van de voedselveiligheid op de korte termijn. Het gaat hier om principiële bezwaren om die keuze te verliezen en in de toekomst niet meer terug te kunnen vallen op soorten die gmo-vrij zijn gebleven. Want als deze wetgeving door gaat, hoeft er niet meer vermeld te worden of een zaadje of een plantje gemodificeerd is. We binden onszelf dan een blinddoek voor.

Klimaatzaak wint ook in beroep!

Goed nieuws. Voor de duidelijkheid: dit gaat over de Belgische klimaatzaak. In welke landen lopen deze klimaatzaken ook? En kunnen die alleen door burgers van het betreffende land worden aangespannen of kunnen wij als Nederlanders bijvoorbeeld ook een zaak starten tegen de Amerikaanse overheid? Of de Russische of Chinese?

Default Mode Network

Ik denk dat tuinieren ook helpt om het DMN aan te zetten.

Geen kerstballen meer in de boom, maar een ijsje of frikandel

Prulletjes in een boom hangen. Maffe gewoonte. En we praten elkaar gewoon na dat dat zo gezellig is. Maar ondertussen groeit de afvalberg wel. En wordt er wel een hoop energie gebruikt om die prulletjes mogelijk te maken. Maar met kerst sluiten we het liefst onze ogen daarvoor. Want anders ben je niet gezellig. En dat heet dan welvaart.

CO2-uitstoot afgenomen door meer windenergie en minder kolen

Er wordt in ieder geval in de juiste richting bewogen. Behalve dan door tuinders in kassen. Terwijl die zichzelf vaak wel zo innovatief vinden.

Najaarsserie Voeding & Gezondheid. De Grote Voedselverleiding

Weer een interessante bijeenkomst van de Voedselfamilies. Ik heb me aangemeld.

Vuurwerk

Inderdaad nog zo’n vreemde traditie. Ik ken weinig mensen die zo veel waarde hechten aan het afsteken van vuurwerk dat we het zouden moeten blijven doen. De nadelen ervan zijn groot en veel mensen en dieren hebben er last van. Als we nou eens konden stoppen met zulke dingen die overduidelijk niet goed zijn voor onze omgeving… We zouden er een mooiere wereld voor terugkrijgen.

'Nederland heeft visie klimaat nodig voor 2050 en daarna'

Waarvan akte.

Secretaris gezocht

Met veel plezier heb ik de afgelopen jaren deze functie mogen vervullen. Het voedselbos heeft me veel gebracht. Nu ga ik daar als secretaris stoppen. Wie wil het stokje overnemen?

Verpakkingsvrije boodschappen slaan nog niet aan: 'Klant nog niet overtuigd'

Hier zijn supermarkten toch wel echt zelf aan zet. Nu is de aanname dat eerst de vraag van de consumenten moet toenemen voordat er verandering komt. Maar dat is alsof je het aan een kind overlaat om te kiezen tussen tussen een reep chocola en een stukje broccoli. En er dan verbaasd over bent dat de meeste kinderen voor de chocola gaan. De grote supermarkten kunnen er gewoon voor kiezen om hele productgroepen niet meer met verpakking aan te bieden. Daar is alleen wat overleg voor nodig tussen vier of  vijf grote spelers. Waar een wil is, is een weg.

World’s oldest forts upend idea that farming alone led to complex societies

Het verhaal dat het het ontstaan van de landbouw is geweest dat geleid heeft tot permanente vestiging van mensen in een bepaald gebied moet dus met een korreltje zout genomen worden. Hier beschrijven ze dat er 8000 jaar geleden ook jager-verzamelaars waren die zich permanent vestigden. Gewoon omdat de natuur in de omgeving genoeg gaf.

Een ode aan de veelzijdige walnoot

Zohee, een walnotenboom is nog veelzijdiger dan ik dacht! Thee zetten van de tussenschotjes van een gekraakte walnoot. Wie denkt daar nou aan? Voeding, verfstoffen, medicijn en bouwmateriaal: een walnotenboom levert het allemaal.

--

De kijktip

Dit is onze code Sint Paulus

Deze deel ik omdat je er gewoon vrolijk van wordt. Leuke clip van een duurzame school. Goed voorbeeld doet goed volgen.

Over kas, fossiel in de ban, lynx, biologische stappen, debat en zwerfafval

Het werk bij de Groentemeester vordert gestaag. Deze dagen ben ik bezig met het opzetten van een klein hobbykasje. Dat kasje kreeg ik van Maatwerk Autisme. Zij konden dat niet meer gebruiken. Het lag al uit elkaar in de oude moestuin en het was maar de vraag of het nog helemaal compleet was. Afvoeren was zonde en ik kan een klein kasje sowieso wel gebruiken.

Ik heb alle onderdelen een paar weken geleden al uit de oude tuin gehaald. Daar trof ik toen wat verbogen delen aan die eerst gerepareerd moesten worden. Nou heb ik een heel vaardige schoonvader en die liet mij vorige week weten dat het weer helemaal voor elkaar was. Ik kon dus beginnen met opbouwen.

Op de eerste foto zie je dat het frame van het dakje in elkaar gezet is. Inmiddels staat de fundering ook vrijwel helemaal, maar er is nog een kleine kink in de kabel. Het frame van het kasje wordt met een soort haakjes vastgezet aan de fundering. Ik heb eigenlijk 20 van die haakjes nodig, maar ik kon er in het kleine-onderdelendoosje maar 4 vinden. Daar moet ik dus nog een oplossing voor verzinnen. Mocht je zoiets thuis hebben liggen, dan houd ik me aanbevolen.

En trouwens: als je je nog wilt inschrijven als oogstgenoot, dan kan dat nog. Er zijn nog plekken voor komend seizoen. Ga naar www.degroentemeester.nl voor meer informatie.

Voor nu kun je je in ieder geval vermaken met de leestips.

--

De leestips

Koude ijsplaten bij Antarctica zijn mogelijk kwetsbaarder dan gedacht

Dit wil je helemaal niet lezen.

'Mensenmest veilig genoeg voor de teelt van groente'

Dit soort onderzoeken gaan we vaker horen. Als we echt kringlooplandbouw willen bewerkstelligen, zal onze mest terug het land op moeten.

Partij voor de Dieren Zuid-Holland wil af van 'energieslurpende' glastuinbouw

Duidelijk standpunt. En ook begrijpelijk. Ik denk alleen niet dat Westlanders dat ook vinden.

Lynx sluipt naderbij

Helder uitgelegd waarom we de lynx weer terug zouden moeten willen in ons landschap. Het gaat allemaal om de checks and balances van het ecosysteem. De lynx maakt dat veerkrachtiger en rijker.

Als Nederland in 2050 klimaatneutraal wil zijn, moeten veel fossiele technieken binnenkort in de ban

Hoe hou jij hier al rekening mee?

"De bio-sector is niet welkom onder alle deskundigen en organisaties die voor deze ronde tafel zijn uitgenodigd"

Het antwoord dat je krijgt op een vraag, heeft meestal te maken met het gegeven aan wie je hem stelt. Daarom is het bij het stellen van een vraag van belang dat je dat doet aan een zo divers mogelijk palet. Hoe kun je anders je eigen mening vormen? 

Het feit dat de biosector niet is uitgenodigd is op zij minst treurig, maar eigenlijk heel ondemocratisch.

Lidl zet in op biologische huismerken

Stappen in de goede richting.

Ontbossing in Zuid-Amerika zorgt voor dalende voedselproductie

Waarvan akte.

Meerbomen voor Maassluise tuinen

Goed initiatief van het groene groepje van de Duurzame Maassluizers. Trots op!

Een pleidooi voor ‘goed polariseren’

Interessante gedachte van Kees Klomp. Ik denk dat ik het met hem eens ben. Je moet weten waar jij staat en je moet weten waar de ander staat. Van daaruit kun je uitzoeken óf je elkaar kan vinden. Dat betekent niet dat je allebei automatisch naar het midden beweegt. De één kan meer gelijk hebben dan de ander. En daarvoor moeten beide partijen dan wel open staan.

Stagnatie afname plastic flesjes in zwerfafval

Goed dat dit soort mensen bestaan. Wat een tijd zit daarin. En wat een voldoening moet hij er uit halen met wat hij al heeft bereikt. Knap werk!

In huisstof op boerderijen zitten grote aantallen bestrijdingsmiddelen, blijkt uit nieuw onderzoek

In huisstof zitten dus bestrijdingsmiddelen. De vraag is waar die vandaan komen. Een voor de hand liggende route is via een bosje bloemen. Veel mensen beseffen niet dat het wekelijkse bosje bloemen op tafel een ernstige bron van giftige stoffen in je huis is. Overweeg daarom eens om biologische bloemen te kopen. Of te geven. Want je wil iemand toch niet het beste wensen met een bosje gif?

Blog Michaël Wilde: "Biologisch: een beladen woord?"

Een pleidooi om biologisch serieus te nemen. Terecht denk ik.

Allereerste editie van De Moestuinbeurs: 17 en 18 maart

Voor de liefhebber.

Hoe weet ik dat mijn koffie duurzaam is? En biologisch?

Keurmerken voor koffie uitgelegd.

--

De kijktip

Debate world champion explains how to argue

Deze man legt uit dat debatteren een vaardigheid is. En vaardigheden kun je leren. Je zult dan moeten oefenen. Halverwege het filmpje dacht ik: daar kan sociale media wellicht een betere rol in nemen. Maar hij vertelt later in het filmpje waarom dat geen goed idee is.

Over Weij, consuminderen, voedselproductie, paarden en een eenvoudig leven

Zoals je op de foto hiernaast kunt zien, zijn de akkertjes inmiddels aangelegd. In de verte zie je het gebouwtje dat lunchlocatie moet worden. Dat gebouw wordt in het komende jaar verbouwd voor dat doel.

In de tussentijd kun je straks vanaf mei al wel een kopje koffie of thee komen doen. Want er zal een foodtruck komen te staan van waaruit dat kopje koffie of thee geserveerd kan worden.

Mocht je nog een tip hebben voor een foodtruck, dan houden we ons aanbevolen. Tom en Joyce van de Polderij zijn namelijk nog op zoek naar een mooi exemplaar.

Voor nieuwe lezers op dit blog een korte uitleg waar dit over gaat. In Maassluis gaat komend voorjaar op de voormalig natuurijsbaan aan de Vlaardingsedijk een nieuw initiatief ontstaan dat de naam Weij heeft gekregen. Hier verschijnt een lunchlocatie en streekproeverij, een zelfoogsttuin, een voedselbos en een natuurspeeltuin. Ik ben nu bezig met de voorbereidingen voor de zelfoogsttuin. Op www.degroentemeester.nl kun je je aanmelden voor de mailinglijst als je geïnteresseerd bent.

En Weij is te volgen via Facebook.

Maar je bent natuurlijk ook van harte welkom om dit blog te volgen. Je krijgt er dan iedere week ook leestips bij op het gebied van duurzaamheid, klimaat, voedsel en natuur.

--

De leestips

Klimaatdesinformatie in de rechtszaal

Op zulk soort ontwikkelingen zit toch niemand te wachten…

Consuminderen of groen groeien: kunnen we met minder?

Het is goed om te beseffen dat er in de laatste alinea op een bepaalde manier gekeken wordt naar de werkelijkheid zoals hij is. De expert stelt dat in een democratie niet snel gekozen zal worden voor consuminderen omdat we daar slechter van worden. Zoiets kan alleen een econoom zeggen. Stel nou dat we er door consuminderen beter van worden? We krijgen een betere leefomgeving, meer verbondenheid, gezondere voedselproductie, minder behoefte aan gezondheidszorg en zo kan ik nog wel even doorgaan. De ‘prijs’ die we daarvoor betalen is dat we minder geld nodig hebben om ons leven te leiden. Het is die krimp die we moeten inzetten. Economen lijken die gedachte niet te willen snappen. Ik denk dat dat komt omdat ze dan zelf minder nodig worden.

‘I will not waste any more time’

Dapper. Wat als meer studenten deze stelling innemen? Zou er dan iets gaan veranderen? Of is het meer een soort van handelingsverlegenheid bij de universiteit?

Reclame AH is misleidend

En zo worden met waarschijnlijk goede bedoelingen toch een hoop mensen misleid. De echt duurzame supermarkten zijn eerder winkels als Odin en Ekoplaza. Maar die werden niet meegenomen in het onderzoek waarop AH zich baseert.

Welke kant moet de voedselproductie op? Harmonie met de natuur of hoogtechnologisch?

Interessante discussie. Ik zou zelf overigens niet in de wereld van hoogtechnologische landbouw willen wonen. Dus voor het landschap kies ik sowieso voor kleinschalig en ecologisch. Maar wat mij in dit artikel vooral opvalt, is dat er weer gesproken wordt over de uitdaging dat we de wereld moeten voeden. Alsof dat een probleem van kwantiteit is. Op veel andere plekken lees ik echter steeds dat we meer dan genoeg voedsel produceren, maar dat de eerlijke verdeling daarvan niet lukt. Daar heb je dus geen efficiënter systeem voor nodig, maar een eerlijker en moreler systeem. Waarom gaat de discussie daar niet over?

What is Chrononutrition?

Het tijdstip waarop je voedsel nuttigt. Daar kan blijkbaar onderzoek naar gedaan worden. Belangrijke zin uit dit artikel: “And, I expect, meal and macronutrient timing will always be farther down the list of things to worry about than what we eat and how much.” Kortom: zorg eerst dat je gezond eet voordat je je druk gaat maken over de juiste timing. 

En toch is het interessant voor de gevorderde bewuste eter om eens te kijken of het tijdstip waarop je voedsel nuttigt verbetering kan brengen.

Een fonds voor klimaatschade: veel woorden, weinig daden

Als ik dit soort dingen lees, vind ik het moeilijk om vertrouwen in het politiek bestuur in Nederland en de wereld te houden. Keer op keer blijkt weer dat de overheid niet het algemeen belang behartigt, maar vooral lijkt te dansen naar de pijpen van lobbyisten. Leve de democratie. Zucht. (Overigens bedoel ik hier niet mee dat we dan maar anti-overheid moeten worden of erger nog: de democratie moeten afschaffen. Maar ik word wel moedeloos van de gang van zaken.)

‘A gentle calm’: France’s streets once again echo to sound of working horses

Het paard als alternatief voor vervoer op fossiele brandstof. Waarom ook niet?

Natuur op de stoep: een bijzondere gaasvlieg

In de categorie ‘helpers in de moestuin’. Dit is een uitgebreide beschrijving van één van de vele gaasvliegen. Zij helpen je om plagen zoals bladluis en trips onder controle te houden. Hier staat dat eitjes gekocht kunnen worden, maar ik zou allereerst proberen om ze een ecosysteem te geven waarin ze het naar hun zin hebben. Dat betekent dat je geen pesticiden moet gebruiken en dat je zorgt voor schuilplaatsen en voedsel. Bloemenranden zijn daar geschikt voor. Hopelijk komen de gaasvliegen dan vanzelf.

Ruim 100 voetbalvelden Brabantse bodem voor eeuwig nieuwe natuur

Zulke rewildingsprojecten zouden wel eens belangrijker kunnen zijn dan dat we nu denken. In ieder geval juich ik het toe dat er mensen zijn die zich hiervoor inzetten. En dat het lukt.

Wat als we de voedselvoorziening weer terug naar de stad halen?

Mooi initiatief dat wel wat meer bekendheid mag krijgen bij de gemiddelde consument in onze regio.

--

De kijktip

Returning to a Simple Life in the Countryside

En dan zeggen sommige mensen tegen mij dat ze mij moedig vinden voor de stappen die ik zet. Maar ik woon gewoon in een rijtjeshuis, ga iedere week nog boodschappen doen bij de supermarkt en mijn vrouw heeft een reguliere fijnbetaalde baan die voor de nodige zekerheid zorgt. Dat is voor het gezin in deze video wel anders. Dat vind ik pas moedig. En inspirerend!

Eén ding is wel zeker: het eenvoudige leven is niet echt eenvoudig. Wat een alleskunner moet je dan eigenlijk zijn. Als ik later nog iets wil worden, is het dat wel: een alleskunner.

Over zoete aardappel, potentieel, bos, groen, toekomst en verduurzaming

Weten jullie nog dat ik een kweek experiment voor zoete aardappel aanging? 

Ik maakte zelf stekjes uit een zoete aardappel uit onze keukenvoorraad. En die stekjes kweekte ik op tot planten. Uiteindelijk een stuk of zes. En die zetten we in de grond in een leeg bedje bij de Maatwerk Moestuin.

Afgelopen week vond ik het tijd om eens te kijken wat dat nou opgeleverd heeft. Op de foto hiernaast zie je de oogst van twee van die planten. Eerlijk gezegd heeft het mijn verwachting nogal overtroffen. Er kwamen joekels van zoete aardappels uit.

Overigens was dit ook meteen één van de laatste oogsten uit de Maatwerk Moestuin. Gedurende dit seizoen hebben we daar te horen gekregen dat dit het laatste seizoen was. We zijn de tuin nu langzamerhand aan het opruimen. Alle gewassen kunnen afgeoogst worden, en het schuurtje, het winkeltje en de kas zullen ook van het terrein af moeten. De laatste werkdag met de mediënten (combinatie van het woord medewerker en cliënt) is afgelopen donderdag geweest.

Hoewel ik het erg jammer vind dat die moestuin stopt, komt het me in het kader van mijn nieuwe plannen met De Groentemeester ook wel goed uit dat de Maatwerk Moestuin ophoudt. Ik zou anders niet weten hoe ik mijn tijd moest verdelen over die twee initiatieven. Nu komt er ruimte en tijd om me volledig te storten op mijn eigen tuinderij. Die wordt deel van Weij. Maar daarover later meer.

--

De leestips

Soortenrijk bos op voormalige landbouwgrond

Iedere keer als ik iets lees over het verbeteren van bos, dan wordt er gesproken over het aanplanten of stimuleren van rijkstrooiselsoorten. Lijsterbes, linde, hazelaar en haagbeuk zijn daar onder andere voorbeelden van.

Onderzoek Vliegenzwam 2022: al meer dan 15.000 waarnemingen

Toen we vorige week in ons bos waren, hebben we nog even gespeurd naar de vliegenzwam die we het jaar daarvoor gezien hadden. Maar helaas we hebben hem niet kunnen vinden deze keer. 

Zakenreizigers nemen toch weer het vliegtuig: 'Een deal sluit je niet via Zoom'

Wat zijn we als mensheid toch dom…

TNO: verduurzaming huizen kan en moet veel sneller

En nu maar hopen dat er geluisterd wordt naar dit advies.

Gratis online cursus transformatieve citizen science voor duurzaamheid

Heb ik mensen in mijn netwerk die dit interessant vinden? Een MOOC over citizen science.

Nature-friendly farming does not reduce productivity, study finds

Ja, er zijn dus manieren om landbouw en natuur hand in hand te laten gaan. Nu nog genoeg boeren die dit ook daadwerkelijk gaan doen.

Miljoenenimpuls voor groene bedrijventerreinen

Dit is toch ook weer hoopvol. Al kan ik me bij sommige bedrijventerreinen nog echt niet voorstellen hoe ze die vergroening voor zich zien. Maar daar is deze impuls dan misschien juist goed voor.

Gezond met groen

Kortom de natuur is goed voor je. Nu moeten we nog leren hoe we daar in het dagelijks leven (vooral in steden) gebruik van maken.

Een grimmig decor

De vraag die bij mij blijft hangen na het lezen van dit artikel is: hoe bereid je je voor op de toekomst die hier geschetst wordt? 

Uiteindelijk komt het neer op vaardigheden, denk ik. Kun jij zelf je eten verbouwen, composteren, een huis bouwen, zorgen voor schoon (genoeg) drinkwater?

--

De kijktip

Dit vind ik een lastige. Een jongen die duidelijk uit een sociaal milieu komt waar ik me niet prettig bij zou voelen. Ik zou in het dagelijks leven met een grote boog om hem heen lopen. Maar tegelijk heeft hij hier ook wel weer iets zinnigs te zeggen. Zijn verhaal gaat over het waarmaken van je potentieel.

Zijn stappenplan: 

1. Blijf positief

2. Weet wat je wil

3. Heb discipline

4. Loos negatieve mensen

Ik ben benieuwd of het hem uiteindelijk brengt waar hij wil zijn. Vast wel.

Over bomen, doorzichtige zonnepanelen, duurzame boodschappen, wijze woorden en geloofwaardigheid

We wonen in een normaal jaren-60 rijtjeshuis. Met een voor- en achtertuin. Hiernaast een fotootje van onze voortuin vanaf de straat. Er is een smal paadje naar de voordeur, maar verder staat hij vooral vol met bomen, struiken en vaste planten. 

Sommigen vinden het maar een jungle. Maar wij hebben bewust gekozen voor een tuin vol groen. Als je een groenere wereld wil (en dat wil ik) dan kun je vooral invloed uitoefenen op de stukjes grond die van jezelf zijn. Of de stukjes waar je beheer over mag uitvoeren.

En daarom staat onze tuin vol struiken en bomen. Omdat het niet voor iedereen duidelijk is wat het nut van bomen is, hier een rijtje redenen:

• Bomen halen CO2 uit de lucht. En daarmee helpen ze om de klimaatverandering minder snel te laten verlopen.
• Bomen produceren zuurstof. Redelijk essentieel om te overleven.
• Bomen zorgen voor verkoeling. Je hebt geen airco nodig met een paar bomen voor je huis. Dat bespaart dus op je energierekening.
• Bomen bieden schuil en nestelmogelijkheden voor ander leven. Denk aan vogels, insecten en kleine zoogdieren. 
• Bomen bieden voedsel voor ander leven. En als je slim kiest ook voedsel voor jezelf.
• Bomen vangen fijnstof af. In het gebied waar ik woon zit dat al te veel in de lucht. Dus iedere hulp om dat tegen te gaan is welkom.
• Bomen kunnen beter omgaan met droogte dan kleinere planten en helpen die kleinere planten in tijden van droogte.
• Bomen en struiken beïnvloeden je gemoed in positieve zin. Je hoeft er alleen maar naar te kijken. Je kunt ook een plaatje van een boom ophangen. Dat werkt ook. Maar een echte boom is toch leuker, vind ik. Je ziet dan ook de seizoenen voorbij komen gedurende het jaar.

Ik zou iedereen willen adviseren om werk te maken van je eigen grond: plant daar één of meerdere bomen. Waar wacht je nog op?

--

De leestips

Zonnepanelen in vensterglas

Komen kleine raampjes in huizen weer terug?

Als het aan de klant lag, kocht ze duurzaam

Dat je met je koopgedrag invloed kunt hebben op je ecologische voetafdruk lijkt me logisch. Dat geldt niet alleen voor je voedsel, trouwens. Wel mooi dat ze hier een verband zien tussen wat goed is voor de wereld is goed voor jezelf. En viceversa.

Richten boeren hun hoop ten onrechte op stikstof-innovaties?

Innoveren betekent niet alleen maar dat je met technologische speeltjes bezig gaat. Innoveren kan ook low-tech. Heeft vaak ook een lagere kostprijs. En is dus eerder terugverdiend.

every which way the wind blows

Wijze woorden. Dus laat je niet weerhouden om iets nieuws te proberen. Als het in de wereld van een ander niet kan, wil dat niet zeggen dat jij geen wereld kan maken waarin het wel kan.

Wordt klimaatactie in Nederland ondermijnd door misinformatie?

Even voor de duidelijkheid: Ik maak me grote zorgen over de klimaatverandering. Nu maar hopen dat ik geloofwaardig genoeg ben.

--

Deze week geen kijktip. Heb je zelf een kijktip? Die hoor ik graag.

Over zelfoogst, bloemen, gezonde voeding, bos en grazers

Het is zomer. Er wordt in alle tuinen waar ik actief ben, flink geoogst. En overal staan de meeste planten er goed bij. De foto hiernaast is van de Maatwerk Moestuin. Daar staan de zonnebloemen aan het hek vrolijk met de zon mee te stralen.

Jammer dat deze tuin volgend jaar niet meer bestaat. Uiteindelijk moet deze plek wijken voor woningbouw. Dat wisten we bij aanvang al, maar het kwam toch sneller dan verwacht.

Nieuwe plannen voor het komend jaar liggen wat mij betreft al weer klaar. Ik hoop volgend seizoen een eigen zelfoogsttuin te starten. Het komt er dan op neer dat je bij mij een abonnement kunt afnemen voor pak 'm beet 30 weken in het seizoen. En dan kun je iedere week zelf je groenten komen oogsten. Dat wordt ook wel een csa genoemd: community supported agriculture. Het moet gaan gebeuren in een andere hoek van Maassluis. En ik ga mijn best doen om die tuin minstens net zo mooi te maken als de Maatwerk Moestuin. Binnenkort ga ik hiervoor een interesselijst opzetten. Stuur me gerust alvast een berichtje als je ook op de hoogte gehouden wilt worden.

Overigens is het winkeltje van de Maatwerk Moestuin iedere woensdagmiddag van 13.00 tot 15.00 open. Voor als je nu al lokaal en verantwoord lekkere groenten wil kopen. Er is momenteel oogst in overvloed. Biet, koolrabi, ui, knoflook, sla, aardappelen, komkommers, courgettes en heel veel verschillende kruiden en eetbare bloemen. Dus een beetje reclame maken mag hier best.

En hieronder vind je weer de leestips.

--

Samen met kinderen de bloemenweide ontdekken

Leuk idee om in de vakantie eens aandacht aan te besteden. Kan ook zonder kinderen, volgens mij.

Klimaatgedrag: zachte duwtjes gaan niet helpen

Ingewikkeld die gedragsverandering. Mensen zijn kudde- en gewoontedieren. Als je de gewoonte van deze mensenkudde kunt veranderen, dan zou dat wel effect hebben. Maar hoe doe je dat?

Berichtje over wespen op Linkedin

Door een akkefietje in de Maatwerk Moestuin met een wespennest vallen dit soort berichten me ineens op. Ik onderschrijf dat er meer aandacht mag zijn voor de nuttige functie van dieren waar we ook last van kunnen hebben. Te vaak schieten mensen naar mijn idee in een kramp van angst en bestrijding. Lees vooral ook het blogje van Spriet, dat in de reacties wordt genoemd.

'Met de Nutri-Score houd je de consument dom'

Dit past in een grotere trend dat we complexe dingen meetbaar proberen te maken met een simpele vijfpuntsschaal. Als je het mij vraagt, is dat nog nooit een goed idee geweest. Citoscores en ratings op social media werken bijvoorbeeld ook met dit soort versimpelde voorstellingen van de realiteit. Ze creëren een eigen werkelijkheid waarin we niet meer proberen te begrijpen wat de complexiteit van de zaak is. Daarvoor in de plaats geeft het een vals gevoel van beheersing en controle. Alsof we door het aflezen van een groene A ineens snappen hoe het zit.

Salderingsregeling. Beter vandaag afschaffen dan morgen

Wij hebben ook zonnepanelen. En die aanschaf is financieel een heel slimme geweest. Dat verdient zichzelf vanzelf terug. We hebben toen geen huisbatterij erbij aangeschaft. Vooral omdat we niet zo goed weten waar we hem moeten laten. Maar op termijn zal hij er wel komen, denk ik.

FEIT: dagelijks eten kinderen 2x zoveel suiker dan aanbevolen

Voeger at ik iedere dag brood met hagelslag of pasta. Ik dronk cassis. Er ging suiker in mijn thee en koffie. En ik at vrij veel chocola en bij iedere maaltijd een toetje dat bestond uit chocolade- of vanillevla. Daar ben ik jaren geleden gefaseerd mee gestopt. En zo ingewikkeld was dat nou ook weer niet. Je gaat je er beter bij voelen. Dat kan ik uit ervaring vertellen.

Hoe gaat het met het Nederlandse bos?

Al met al lijken we, volgens dit artikel, dus op de goede weg. Als je een tuin hebt, kun je ook helpen om Nederland bossiger te maken. Hoeveel bomen heb jij in je tuin?

Natuurbegrazing en stikstof: runderen in natuurgebieden ook 'halveren'?

Informatief.

--

En de kijktip:

Het Groenboerenplan

The Happy Activist heeft het Groenboerenplan in een video gegoten. Zeker de moeite waard om hier bij de kijktip even te vermelden.

Over een venn-diagram, circulaire economie, energiebesparing, pesticiden, kleinschaligheid en onderwijs

Ja, daar zat ik dan ineens op een trekker. Ik was niet onderweg naar een boerenprotest in Stroe, maar mocht een akkertje frezen op mijn stageplek in Zoeterwoude.

Ik had nog niet eerder op deze vierwieltrekker gezeten. Eerder had ik op hier en op mijn vorige stage al wel met een tweewieltrekker mogen werken, maar dit was weer net even anders.

Leuk om dit nu ook te kunnen doen. En ik heb direct nog weer meer respect gekregen voor al die boeren die dit op veel grotere machines met enorm veel precisie kunnen. Uiteindelijk zal het wel net zo zijn als met fietsen, autorijden en zwemmen: oefening baart kunst.

Hieronder heb ik weer wat leestips verzameld. Doe er je voordeel mee.

--

Het is tijd voor het verhaal van de natuur

Pleidooi voor een beleid dat niet probeert te meten en te monitoren wat je niet kunt meten. Lijkt wel een beetje op de fouten die in het onderwijs ook gemaakt worden met het in kaart brengen van de ontwikkeling van kinderen. Alleen hier gaat het over ontwikkeling van ecosystemen. Het zou mooi zijn als we een manier vinden om de dingen in samenhang met elkaar te onderzoeken, in plaats van iets opknippen in steeds kleinere stukjes om achter de waarheid te komen. Dat laatste werkt dus niet.

The Impossibilities of the Circular Economy

De circulaire economie kent zo zijn beperkingen. Deze cartoon is gebaseerd op het boek “The Impossibilities of the Circular Economy - Separating Aspirations from Reality”. In ieder geval moeten we af van het idee van oneindige groei.

We moeten minder energie verbruiken, maar is er ruimte om te besparen?

Een ideetje dat niet in dit artikel genoemd wordt, en niet eens zo origineel is: zullen we eens wat straatverlichting uitzetten? We besparen energie en krijgen er (als we het serieus doen) een rijkere nacht voor terug. Mooi toch?

Particulier kun je al beginnen door je lampje bij de voordeur niet meer standaard aan te zetten.

Energiebesparing op openbare straatverlichting

Even verder gegoogeld op bovenstaand idee. En dat leverde dit artikel op. De wegenverlichting mag wég verlichting worden, wat mij betreft. De tijden zijn veranderd en de noodzaak voor straatverlichting berust nog op oude aannames.

Onderwijs móet het voortouw nemen in transitie naar duurzame wereld

Beetje simpele veronderstelling dat het onderwijs het wel even kan oplossen. Het onderwijs is zeker een speler, maar is er maar één van de vele in het krachtenveld. Laten we er alsjeblieft voor waken dat we dit niet ook op het bordje van het onderwijs er bij gooien. Tegelijkertijd: onderwijs legt wel de kiemen voor toekomstige generaties. En er moet behoorlijk wat veranderen. Dus als het onderwijs kan bijdragen: graag!

Waterkwaliteit in Midden-Delfland zeer slecht! Boswachter: “Zet die pomp uit”

Het probleem is ook wel dat in het Westland een cultuur heerst die het (helaas nog steeds) logisch vindt dat er gif gebruikt wordt. Twee voorbeelden.

1.  Ik hield een tijdje het tuintje van mijn oma bij in Naaldwijk. Zij woonde in een wooncomplex waarvan de buitenruimte onderhouden werd door vrijwilligers van de naastgelegen kerk. Op een dag stond ik met één van die vrijwilligers te praten. Hij stond trots te vertellen dat het pleintje naast de tuin van mijn oma zo mooi ‘schoon’ was omdat ze daar de boel met gif dood spoten. Ik trok mijn wenkbrauw op. Hij zei: “Ik ben een Westlander, he. Eens een gifmenger, altijd een gifmenger.”  En de kerk profileerde zich als groene kerk…

2. Later kwam ik voor een schouw van een buitenruimte bij een fysiopraktijk in Vlaardingen. Of ik hun perkjes en parkeerplaats kon bijhouden met betrekking tot onkruid was één van de vragen. Ik vertelde dat ik dat dan dus wel mechanisch ging doen. Of met de hand. De mevrouw van de fysiopraktijk gaf mij te verstaan dat ze het niet erg zou vinden als ik met wat gif aan de slag zou gaan. Ze zei: “Ik kom immers uit het Westland.” Die praktijk is nooit klant van me geworden.

Aandacht voor opwarming van de aarde met klimaatstreepjescode

Mooie visualisaties van een noodlottige ontwikkeling. Hoe kunnen we dit keren? Misschien helpt de aansporing uit de kijktip hieronder.

No farmers, no food? 'Dat staat ver af van hoe het voedselsysteem in Nederland werkt'

Vorig jaar liep ik stage bij Het Middenland. Dat was een csa die een stukje land pachtte van een biologische melkveehouder. In plaats van een weiland(je) met koeien verscheen hier groenteteelt. Mooie diversificatie zou je denken. Meer biodiversiteit, en ook voor de boer zou er een aanvullende inkomstenbron zijn. Dat maakt het mede mogelijk om het met minder koeien te doen.  Dit is wat je meer zou willen zien, zou je zeggen. Maar helaas, in de gemeenteraad gingen (vooral) de lokale progressieve partij en de VVD ervoor liggen. Want het voldeed niet aan het bestemmingsplan. En zo worden zulke initiatieven dan de nek omgedraaid. Helaas dus, want het laat zien dat er best alternatieve wegen te bewandelen zijn. In dit geval ontbrak het gewoon aan politieke wil.

Woekerwinsten graanhandel, maar honger in Afrika: 'Perverse tegenstelling'

Als je een markt bekijkt als een ecosysteem, dan zou je kunnen concluderen, dat het schort aan diversiteit. Er is een handjevol spelers dat domineert en bepaalt. Dat is niet alleen aan de hand op de wereldmarkt voor graan. Je wil het misschien niet horen, maar dat geldt ook voor onze nieuwsvoorziening, de toeleveranciers van leermiddelen in het onderwijs, de infrastructuur van internet en communicatie, de veredeling van zaden, de supermarkten, de verkoop van boeken, enzovoort. Onze systemen gaan stuk omdat ze gedomineerd worden door grote reuzen die geen oog hoeven te hebben voor het kleine, menselijke niveau. Er wordt gestuurd naar eenvormigheid en afhankelijkheid onder het mom van efficiëntie. En daardoor verdwijnt de diversiteit en de veerkracht uit de systemen.

--

De kijktip van deze week

How to Find Joy in Climate Action

Waar ben je goed in? Wat moet er gebeuren? En wat vind je leuk?

Vind dat plekje en vervul je rol. En als we dat dan allemaal doen met als focus klimaatverandering te helpen voorkomen, dan lukt het wellicht ook nog. Een verhaal van: de dingen doen die je kunt doen. Hoopvol.

Heb jij je plekje al gevonden?

Over kippen, energietransitie, duurzamer leven en de bloesemboog

Voor school moet ik zo af en toe een opdracht doen. Zo ook deze week. Voor het vak veehouderij was dat een waarnemingsopdracht. De opdracht was eigenlijk om het gedrag van een koe te observeren. Maar als je op je stage geen koeien had, dan mocht een ander landbouwhuisdier ook. Op mijn stage zijn geen koeien. En aangezien ik mezelf nog niet gauw iets met koeien zie doen, heb ik gekozen voor de kip. Die kans acht ik nog wel aanwezig, dat ik daar in de toekomst iets mee wil. 

Dus gisteren zat ik lekker in het zonnetje naar vier kippen en een haan te kijken in de tuin van mijn favoriete vergaderlocatie. Geen straf hoor. Komende week moet de opdracht ingeleverd worden. En dat komt wel goed.

Wat ook goed gekomen is, is het rijtje met leestips hieronder. Doe er je voordeel mee.

--

Wat zijn veelbelovende acties voor biodiversiteit binnen de Nederlandse infrastructuur?

In de categorie goed nieuws. Steeds meer organisaties gaan hun kansen benutten om de biodiversiteit te versterken. En dat is belangrijk.

"There's a difference between hunger and hunger and hunger"

Mark Sisson promoot de ‘Primal’ leefstijl. Dat schuurt aan tegen ‘Paleo’. Hij legt hier kort uit hoe het nou zit met dat hongerige gevoel. Iets met de juiste brandstof op het juiste moment.

Lector Klimaatrobuuste Landschappen: “Het wordt veerkrachtiger”

Natte teelten. In Voedselbos Vlaardingen hebben we ook genoeg lisdodde. Een plant waarvan de (kernen van de) stengels eetbaar zijn, en waarvan isolatiemateriaal of stalstrooisel gemaakt kan worden. Maar zoals dit artikel ook aangeeft: er is nog geen afzetketen aanwezig. En dan is het verdienmodel ook moeilijk te realiseren.

Deze expert legt uit waarom je gelukkiger wordt als je duurzamer gaat leven

Duurzamer leven levert meer op dan alleen een houdbare toekomst. Ook in het hier en nu neemt je kwaliteit van leven toe. Dat ben ik wel met de geïnterviewde eens.

Een goed pensioen met fatsoen

Ook als niet-deelnemer aan dit pensioenfonds kun je je steun geven door de petitie te tekenen. Andere pensioenfondsen hebben deze stap al gezet. Er zou geen reden moeten zijn om te blijven investeren in fossiel. Teken ook.

Water zaaien in de Andes

Alleen wie zaait, zal oogsten. En dat kan dus ook met water. Mooi project.

Bloesemboog

Een pdf die ik vond via de nieuwsbrief van Velt. Handig voor als je momenteel je tuin aan het beplanten bent. Als je je planten slim kiest, is er in iedere maand iets bloeiends in je tuin. En dat is weer goed voor het behouden van bestuivende insecten.

‘Zonder waterstof kunnen we de sprong naar minder fossiele energie niet maken’

De aanleg van die pijpleiding is dus hier om de hoek. Interessant om te lezen. Het benadrukt het belang van het werken aan een overgang naar een waterstof-infrastructuur. En in welk krachtenveld dat moet plaatsvinden.

Pleidooi voor een samenwerkingsprogramma snelle energiebesparing van en voor burgers, bedrijven en overheid: vijf miljard kuub minder aardgas binnen één jaar

Langzamerhand krijg ik het idee dat het gevoel van urgentie écht begint te groeien. Hier wordt zelfs gesproken van het geven van wekelijkse persconferenties om het momentum gaande te houden.

We waren gewaarschuwd (door de Club van Rome)

Ja, we hadden het kunnen weten. We weten het ook wel, eigenlijk. Dit boek gaat in op wat de Club van Rome heeft proberen te vertellen, en wat daar mee gebeurd is. Gaat ook op mijn verlanglijstje.

Tegengas.nu

Rijtje maatregelen die Urgenda voorstelt om energie te besparen. Daarmee gaan we de opwarming van de aarde tegen,  helpen we de Oekraïne, en het is ook nog goed voor je portemonnee. Typisch win-win-win. Doe je mee? Er zitten best slimme ideeën tussen.

--

En de kijktip:

"Fame" is an illusion we’ve made together. Here’s how to undo it.

Collectieve illusies. Daar had ik nog nooit van gehoord. Maar het blijkt dus dat we er gezamenlijk last van kunnen hebben. We lijden aan een collectieve illusie als we denken dat alle anderen iets belangrijk vinden, terwijl eigenlijk niemand het als individu echt belangrijk vindt. Maar we doen maar alsof we het belangrijk vinden omdat we denken dat de meeste anderen het belangrijk vinden. Dat is dus een collectieve illusie.

Dus: wees eens eerlijk tegen jezelf. Wat vind jij écht belangrijk? En zeg dat nou eens tegen anderen.

Leestips week 51: over het avontuur van je leven, bouwstenen voor biodiversiteit, gewoontes en mooie landbouwvormen

Stilstand. Deze tijd in het jaar kenmerkt zich door een korte periode van stilstand. De natuur maakt een pas op de plaats. Dit is niet de stilstand uit het spreekwoord: 'stilstand is achteruitgang'. Nee, deze stilstand heeft voor mij een veel positievere betekenis. Dit is de periode waarin verstilling op zijn plaats is. Een periode van rust. Reflecteren. Nieuwe moed verzamelen en hernieuwde energie aanboren. In alle rust terugkijken naar hoe de dingen gaan en gegaan zijn. Het positieve eruit filteren en koesteren. Het negatieve weg laten lopen. Nieuwe ideeën geboren laten worden. Plannen voor het komende jaar concretiseren. Wat mij betreft is deze periode van het jaar daar bij uitstek geschikt voor.

Ik maakte afgelopen dinsdag een foto in de Maatwerk Moestuin die wel een beetje weergeeft wat ik probeer ik te vangen in woorden.

Ik hoop dat jullie fijne momenten hebben beleefd tijdens de kerstdagen. En ik wens iedereen een goede jaarwisseling, maar bovenal de creativiteit om van 2022 iets moois te maken.

Hieronder de leestips die ik afgelopen week geoogst heb. Doe er je voordeel mee.

--

7 Ways to make your home sustainable and eco-friendly

Altijd handig om zo’n lijstje eens langs te lopen. Energie, water en voedsel. Hoe doe je dat duurzaam? Daar gaat het om.

Boer en boswachter in gesprek: jerseys en kippen werken samen op Boerderij Landlust

Tijdens het werken aan een opdracht voor school, kwam ik dit artikeltje tegen op de site van Natuurmonumenten. Dit gaat over Boerderij Landlust waar mijn stageplek gevestigd is. Heldere uitleg over wat boer Roel voor ogen heeft met dit mooie stukje Midden-Delfland. Dat zouden meer boeren moeten doen.

Zet ecologische kansen voor groene snippers om in daden

Het rapport waar dit artikel over gaat lijkt me handig om erbij te pakken als je biodiversiteit wil verhogen. Het geeft bouwstenen die in ieder plan in te passen zijn. Bedoeld voor ontwerpers en projectleiders, maar voor ieder met interesse hiervoor natuurlijk ook interessant.

Start Agroforestry Netwerk Nederland

Goed nieuws dus. Agroforestry begint steeds meer voet aan de grond te krijgen. Daarnaast ben ik ook altijd voorstander geweest van leernetwerken waarin mensen uit de praktijk kennis delen. Dit netwerk begint steeds robuuster te worden.

We zijn vooral goed in slechte gewoontes

Er zijn ongetwijfeld ook goede gewoontes die makkelijk te realiseren zijn. Je kunt chocola en groente tegenover elkaar zetten. Maar het speelveld wordt al veel gelijker als je chocola en aardbeien met elkaar vergelijkt bijvoorbeeld. Er zijn tal van manieren om goede gewoontes in te bouwen zonder dat dat per se moeilijk is. Begin met kleine makkelijke dingen. Link nieuwe gewoontes aan dingen die je toch al doet. Of gebruik sociale druk door rond te bazuinen wat de nieuwe gewoonte is. 
Desalniettemin een leerzaam stukje tekst. Het gaat dus om de kleine dominosteen.
 

Welcome aboard. What are you here to do?
Mooi.

En de kijktip van deze week: The world is poorly designed. But copying nature helps.
“Kijk pap, dit is een video die jij leuk vindt.” Robin wees me op deze video over biomimicry. Hij heeft gelijk dat het me interesseert. We hebben veel te leren van de natuur. Ik heb hem meteen een boek uit mijn boekenkast uitgeleend: de natuur als uitvinder.
Overigens vind je het in de permacultuur ook terug. Daar is principe 1: observeer en reageer. De natuur weet het vaak wel. Wij mensen moeten leren kijken en luisteren.

Leestips week 49: over permacultuur, duurzaamheid, diversiteit en vergaren van kennis

Hiernaast een fotootje van de Warmonderhof. Daar ben ik iedere woensdag voor de deeltijd opleiding die ik daar volg. In de pauze loop ik altijd een rondje door het naastgelegen bos. Ik kwam er woensdag achter dat iets verder in het bos een soort uitkijkpunt is gemaakt. En van daaruit kijk je zo uit over de tuinbouwgronden naar de gebouwen van de Warmonderhof. Ik vond het wel een mooi plaatje.

De opleiding bevalt zeer. Het is goed om weer met heel nieuwe dingen bezig te zijn.

De oogst qua leestips is deze week een beetje mager, het is niet anders. Wel uitgebreid aandacht voor één van de blogs van Robin. Hij heeft zijn plezier gevonden in het (leren) programmeren. Met veel ijver en aandacht is hij met allerlei projecten bezig. Gaandeweg is hij ook kritisch op bepaalde ontwikkelingen. Daarover dus meer in de leestips.

Veel leesplezier.

-- 

Google, Chromium en een monocultuur op de browsermarkt

Robin heeft een grote interesse voor programmeren en technologische ontwikkelingen. Hij ontwikkelt zich daar rap in. Hij houdt een blog bij over web-development en meer. Laatst schreef hij een blog dat ik hier ook onder de aandacht wil brengen. Ook op het internet zou diversiteit nagestreefd moeten worden. Hij schetst echter een ontwikkeling die de andere kant op lijkt te lopen.

Roofvogels vertellen het hele verhaal

Roofvogels staan aan de top van de voedselketen en vertellen dus het verhaal van het hele landschap. Dat is waar het in dit artikel om gaat. Maar is dat altijd zo, eigenlijk? Wat gebeurt er met het verhaal van het landschap als je niet naar roofvogels kijkt. Ik heb wel eens begrepen dat in Midden-Delfland actief beleid wordt gevoerd om de weidevogels te beschermen tegen predatie, en dus ook de komt van roofvogels actief wordt tegengewerkt. Wie daar mee over kan uitleggen is daartoe van harte uitgenodigd in de comments.

Hoe zit het eigenlijk met die DIY telefoon?

Mooi om je op 14-jarige leeftijd te realiseren dat hoe meer je weet, hoe meer je weet dat je eigenlijk niet zoveel weet. (En dat er dus altijd iets te leren valt…)

Duurzame kringlandbouw in 2040

Oké, verhelderend. De huidige landbouw wordt momenteel gezien als een efficiënt systeem. Maar Meino Smit heeft met zijn promotie-onderzoek in 2018 laten zien dat er per energie-eenheid die we uit de landbouw halen er 6 energie-eenheden in moeten. Dat kun je niet efficiënt noemen. In 1950 en daarvóór was dat wel anders. Conclusies die je kunt trekken zijn: minder gebruik van fossiele brandstoffen en meer mensen in de landbouw, kleinschaliger werken, meer van  het seizoen eten en je voedsel uit lokale bronnen halen. Ik zeg: welkom aan de CSA!

What is Permaculture? By Bill Mollison, David Holmgren

De kijktip van deze week is een korte introductie op Permacultuur. Bill Mollison en David Holmgren worden gezien als de founding fathers van dit gedachtegoed. Zij leggen in het kort uit waar het om gaat als we het hebben over duurzaamheid.

Leestips nieuw leven inblazen

In het verleden gaf ik iedere week leestips. Dat ging toen natuurlijk over onderwijs en technologie. Inmiddels is mijn focus verschoven naar interesses rondom duurzaamheid, groen en voedselproductie. De leestips die volgen hebben daar dus ook betrekking op. 

Hoe vaak deze leestips gaan terugkeren moet de praktijk nog uitwijzen. In de winterperiode moet het lukken om dat vrij frequent te doen. Hierbij dus de eerste aflevering uit de hernieuwde rubriek.

Veel leesplezier.

--

Vernieuwende boeren vragen aandacht voor gezonde landbouwbodems en overhandigen manifest
Het begint allemaal bij de bodem.

A Visual Guide To Peppers
Alles wat je wilde weten over pepers. Over de Scoville scale, gezondheid en tien veel gebruikte pepersoorten.

Den Haag verbiedt reclames voor auto's en vliegreizen in bushokjes

Opvallend bericht. Wat mij betreft mogen ze dit landelijk invoeren.

Why you need to believe it before you can see it

Over gedachtenkrachten en persoonlijke verandering.

Zeventig procent bedrijven verlicht 's nachts onnodig

Over onnodig verlichten van de duisternis. Opvallend detail: meer licht houdt inbrekers niet tegen. Je kunt beter werken met een lichtsensor. Regel dat, zou ik zeggen.

Schevichoven, de kracht van regeneratieve landbouw.

Investeringstip. Wel op eigen risico uiteraard. Ik heb een klein beetje geld dat ik kan missen in dit project gestoken omdat ik hoop dat ze het kunnen waarmaken. 

ABP stopt met beleggen in producenten van fossiele brandstoffen

Fijn dat ze gehoor geven aan de oproep van vele deelnemers.

NK Tegelwippen sluit af met record: ruim 1,5 miljoen tegels verruild voor groen

81 gemeenten deden mee. Den Haag deed het goed. Zou Maassluis ook een keer écht mee willen doen?

Velt zoekt IT-coördinator

Je kunt nog solliciteren tot 3 november!

Toilet Tapes

Die kende ik nog niet. Jij wel?

Internationale bijeenkomst over biodiversiteit van levensbelang voor de volgende generatie

Alarmbel. Het WNF doet melding van de desastreuze gevolgen van het steeds verder verdwijnen van het amazonewoud.

Webinar voor gemeenteraadsleden over het Manifest 'Iedereen heeft recht op een groen leefomgeving'

Het webinar vindt plaats op 4 november tussen 16.00 en 17.00 uur. Aanmelden en info bovenstaande link.

Ons voedsel (9b): De impact van certificering en regulering van zaaigoed

Nieuw ontdekt blog. Zeer interessant (en ook informatiedicht). Deze post gaat over het belang van zaadsoevereiniteit. Belangrijk.

En dan nog een kijktip. Michael Shellenberger vertelt in deze TED-talk waarom hernieuwbare energiebronnen de wereld niet gaan redden. Verhelderend.

Why renewables can't save the planet | Michael Shellenberger | TEDxDanubia

Hebben we nog tien jaar?

 

Bovenstaand filmpje heeft als titel '10 years to transform the future of humanity' -- or destabilize the planet'. De spreker is Johan Rockström. Hij is internationaal erkend met betrekking tot wereldwijde duurzaamheidskwesties. In 2009 leidde hij het team dat het Planetaire grenzen raamwerk ontwikkelde. (wikipedia). Dat raamwerk wordt ook gebruikt in het Donut-model van Kate Raworth.

Hij waarschuwt dat de komende tien jaar wel eens beslissend zouden kunnen zijn voor hoe de toekomst van de planeet (en dus de mensheid) eruit komt te zien. Hij definieert 9 'planetary boundaries' waar we binnen moeten blijven, maar het lukt ons inmiddels al niet om drie van die grenzen te respecteren: klimaatverandering, biodiversiteitsverlies en stikstofdepositie. En hoe meer grenzen we overschrijden, hoe meer de problemen toenemen omdat ze elkaar versterken. Het is niet wat je nu wilt horen, maar zie daar onze volgende crisis. En ik durf de voorspelling aan dat de coronacrisis verbleekt bij de klimaatcrisis.

Er schijnen 15 zaken te zijn die iets zeggen over de stabiliteit van het klimaatsysteem van onze planeet, en 9 daarvan komen in de buurt van de zogenaamde tipping points, volgens meneer Rockström. Hij kan het weten, want hij is hoogleraar op dit vakgebied. Die 9 potentiële tipping points zijn:

1. De Noordpool ijsvrij in de zomer
2. De dooi van de permafrost in Siberië
3. Verlies van landijs op Groenland
4. Bosbranden in de grote bosgebieden in het noorden
5. Het verzwakken van de zeestromingen in de Atlantische oceaan
6. Het uit elkaar vallen van het Amazone-oerwoud
7. Het afsterven van het koraal in het Grote Barrièrerif
8. Het smelten van het ijs in West-Antartica
9. Het instabiel worden van het ijs in Oost-Antarctica

De gevolgen laten zich raden. Zeespiegelstijging, hitterecords, extremer weer, droogteperiodes. Het zal moeilijker worden om de voedselvoorziening op peil te houden en leefbare plekken te onderhouden. De voorproefjes hebben we het afgelopen decennium al voorbij zien komen. Als we dit probleem willen oplossen (en dat schijnt te kunnen), dan is wereldwijde samenwerking op zijn minst handig.

Maar als je ziet hoe dat met de coronacrisis gaat, is het af en toe wel om moedeloos van te worden. Want we lijken het vaker met elkaar oneens te zijn, dan eens. En als iemand met onderbouwde ideeën komt, wordt hij door een ander weer in de wielen gereden. Daar verschillen de coronacrisis en de klimaatcrisis niet in. Misschien hoort dat er ook gewoon wel bij. We weigeren te accepteren dat we in hetzelfde team zitten. Maar er is ook hoop.

We moeten één denkfout niet maken. En dat is dat grote problemen vragen om grote oplossingen. Ik zeg niet dat het niet handig kan zijn, zo'n grote oplossing, maar we kunnen grote problemen ook oplossen met heel veel kleine oplossingen. We moeten ons realiseren dat we gewoon met heel veel mensen zijn op de wereld. Heel veel. En als die mensen er langzamerhand allemaal (nouja, misschien niet allemaal...) van doordrongen raken dat de manier waarop we nu leven niet houdbaar is, veranderen al die mensen allemaal heel veel kleine dingen. En onder het motto 'vele kleine maken één grote' kunnen we het probleem dan te lijf. En dat is de verandering die we zoeken om onze aarde leefbaar te houden. Die veranderingen zijn al gaande.

Hoopgevend zijn bijvoorbeeld het Drawdown project, of Greening the Desert, of Green cities of Ridgedale Permaculture. Er zijn massa's mensen al bezig met stappen in de richting van de oplossingen. Dit rijtje is slechts het topje van de spreekwoordelijke ijsberg.

Als je voor je eigen leven inspiratie wilt opdoen, kun je misschien eens kijken naar het volgende lijstje. Ik weet het, het ligt nogal voor de hand, maar daar gaat het nu niet om.

• Koop lokaal en seizoensgebonden voedsel: Voedselfamilies of Support Your Locals
• Verminder je energieverbruik. Ook goed voor de portemonnee.
• Reduceer je afval: start een composthoop (met een beetje hulp) of koop verpakkingsvrij
• Isoleer je huis. Voor advies: woonwijzerwinkel
• Plant een boom. Of een bos. Nederland plant bomen

Maar belangrijker is misschien nog wel wat je op je werk doet. Om een paar voorbeelden te noemen:

• Als je bij een supermarkt werkt, stel je vragen over de hoeveelheid verpakkingen die gebruikt worden. 
• Als je consultant of accountmanager bent, ga je bij jezelf te rade of je na de coronacrisis echt al die kilometers weer moet gaan rijden.
• Als je voor een gemeente werkt, maak je je hard voor veel meer groen en natuur in de stad.
• Als je bij een olieconcern werkt, roep je om je heen dat die transitie naar duurzaam toch echt nog een tandje harder moet.
• Als je een kledingzaak hebt, vraag je aan toeleveranciers waar en hoe hun producten gemaakt worden.
• Als je architect bent, zorg je dat je natuurinclusief ontwerpt en laat bouwen.
• Als je boer bent, verdiep je je in kringlooplandbouw.

Het gaat niet om de voorbeelden. Het gaat erom dat je kijkt wat jij kan doen. We zitten allemaal in hetzelfde team. Of we dat nou leuk vinden of niet.

Gaat het goed met ons? (2) - Donut

 

Hierboven zie je het donut-model. Econoom Kate Raworth ontwikkelde dit model rond 2011/2012 voor een publicatie van Oxfam en bracht hierover in 2017 het boek Donuteconomie uit. Dit model kan belangrijk zijn om te bepalen of het goed met ons gaat.

In de binnenste cirkel staan zaken die we voor elkaar moeten hebben om een minimale levensstandaard te hebben waarvan we kunnen zeggen: het gaat goed met ons. 

• Voedsel - Iedereen heeft voldoende te eten.
• Water - Toegang tot drinkwater en sanitaire voorzieningen.
• Energie - Toegang tot elektriciteit en voorzieningen om hygiënisch te kunnen koken.
• Netwerken - In tijden van nood bij iemand kunnen aankloppen en toegang tot internet.
• Huisvesting - Iedereen een fatsoenlijk dak boven het hoofd.
• Seksegelijkheid - Mate waarin mannen en vrouwen gelijk behandeld worden, zowel in maatschappelijke positie als op het gebied van inkomen.
• Sociale rechtvaardigheid - Verdeling van het geld tussen rijken en armen.
• Politieke inspraak - Ieders stem wordt gehoord.
• Vrede en gerechtigheid - Aanpak van criminaliteit en corruptie.
• Inkomen en werk - Iedereen heeft zinvol werk en voldoende geld.
• Onderwijs - Kinderen gaan naar school en analfabetisme wordt teruggedrongen.
• Gezondheid - Terugdringen van kindersterfte en handhaven of verhogen van de levensverwachting.

De gedachte van het meten van de economische groei is lang geweest dat als de economie groeit, dat de bovenstaande zaken ook 'vanzelf' mee verbeterden. En daarom is economische groei zo belangrijk gemaakt. Daar valt trouwens het één en ander op af te dingen, maar dat voert nu te ver. Daarvoor lees je het boek maar.

Dus tot zover zitten economische groei en de binnenring van de donut nog redelijk op één lijn.

Maar de donut zegt nog meer. Want zorgen voor een minimaal niveau van de binnenring is één. Maar er is ook een buitenring. En de (oneindige) groei van het bbp-cijfer houdt helemaal geen rekening met de buitenste ring. Die buitenring geeft namelijk de draagkracht van de Aarde aan. Daarbij gaat het om zaken waar we voor moeten zorgen om de Aarde levend te houden. En eerlijk gezegd zijn we daar nog niet zo goed in. Volgens Kate Raworth zijn dit de belangrijkste dingen om in de gaten te houden:

• Verzuring van de oceanen - Dit zorgt ervoor dat koralen, schelpdieren en dergelijke niet goed meer kunnen groeien. En dat brengt de ecosystemen van de oceanen in gevaar.
• Chemische vervuiling - Door het vrijkomen van synthetische stoffen en zware metalen in het milieu komen ecosystemen in gevaar omdat ze de vruchtbaarheid van organismen negatief beïnvloeden. 
• Stikstof- en fosforverzadiging - Kwetsbare natuur kan niet omgaan met een teveel aan stikstof en fosfor dat in de vorm van kunstmest gebruikt wordt, en daardoor komen ecosystemen onder druk te staan.
• Zoetwateronttrekking - Teveel watergebruik kan er toe leiden dat bronnen en reservoirs opdrogen. Als er in een gebied geen water meer is, houdt het leven grotendeels op.
• Grondconversie - Menselijk grondgebruik dringt de natuur terug. Allerlei natuurlijke processen worden hierdoor verstoord.
• Vermindering van biodiversiteit - Dit is vooral belangrijk voor de veerkracht van ecosystemen. Hoe minder diversiteit, hoe groter de kans op onomkeerbare veranderingen in ecosystemen.
• Luchtvervuiling - Niet alleen belangrijk omdat mens en dier potentieel schadelijke stoffen inademen, maar ook omdat microdeeltjes in de lucht patronen van regenval kunnen veranderen.
• Aantasting van de ozonlaag - Dit is onze bescherming tegen de UV-stralen van de zon.
• Klimaatverandering - Hogere temperaturen zorgen voor een hogere zeespiegel en een andere dynamiek in weerpatronen. Meer extremen zoals stormen, droogte of hevige regenval zijn dan te verwachten.

Als we op de lange termijn ook goed voor onszelf willen zorgen, moeten we goed voor de Aarde zorgen. Als we dat niet doen, roepen we allerlei problemen over onszelf af. En die problemen zorgen er op hun beurt weer voor dat de zaken uit de binnenring bedreigd worden. Het gaat dus om het vinden van een balans. En oneindige groei hoort daar niet in thuis.

De donut geeft ons dus een beeld waarmee we in kaart kunnen brengen hoe goed het met ons gaat, en beter nog: het geeft ons veel preciezer een beeld van de dingen die we moeten doen om beter voor onze Aarde en daarmee voor onszelf te zorgen.

Zo snel mogelijk terugveren naar een bekende economische groei van het bbp ligt dan niet voor de hand.