Sturen op data - aanwezigheid oogstgenoten

Vorig jaar was de Dutch Flower Group bij De Groentemeester op bezoek. Eén van mijn oogstgenoten werkt(e) daar en organiseerde een netwerkbijeenkomst bij De Polderij. Hij wilde zijn collega's inspiratie mee geven en had gevraagd of ik een rondleiding wilde verzorgen. Omdat ik dat altijd leuk vind, was dat snel afgesproken.

Met ongeveer 30 mannen en vrouwen in mijn kielzog liep ik een rondje over de tuin. En zoals men dat van mij gewend is, vertelde ik honderduit over het reilen en zeilen op de tuin. Naarmate ik meer vertelde, kwamen er meer (inhoudelijke) vragen. De nieuwsgierigheid was in ieder geval gewekt.

Omdat het op die dag best wel koud was door een koude, snijdende wind, en sommige van de deelnemers daar eigenlijk niet goed op gekleed waren, rondden we de sessie binnen bij de Polderij af. En daar begon voor mij het leerzame gedeelte. Eén van de directeuren van de groep was ook aanwezig en hij nam de rol als gespreksleider op zich. Hij zette de groepjes aan de slag met een kleine opdracht die er op neer kwam dat ze moesten delen wat ze van deze rondleiding geleerd hadden. Nou, daar kwam de feedback!

Eén van de dingen die ik terug kreeg, en die ik me tot dat moment eigenlijk niet zo gerealiseerd had, was dat ik overal uit de tuin sturingsinformatie haal. Ik neem mijn beslissingen niet zomaar. Ik verzamel informatie, ik analyseer en op basis van die analyses besluit ik om dingen te doen of te laten.

Eén van de voorbeelden is het verzamelen van informatie over de aanwezigheid van oogstgenoten. Als oogstgenoten op de tuin hun groenten komen oogsten, vraag ik van ze om eerst even een kruisje te zetten. Daarvoor hebben we bij het schoolbord een map liggen waarin ze de datum van vandaag achter hun naam aankruisen. Zo kan ik aan het eind van het seizoen terug kijken hoe vaak iedereen geweest is. En dat levert meer informatie op dan dat je op het eerste gezicht denkt.

Want...

1. Op basis van deze informatie kan ik vaak een inschatting maken of iemand het volgende jaar ook oogstgenoot wil zijn. Die inschattingen zet ik af tegen de lengte van mijn wachtlijst. En zodoende weet ik of ik daar nog extra aan moet trekken. Of niet.

2. Het geeft inzicht in het 'gebruik' van de openingstijden. Welke dag is populair en welke dag wat minder. Heeft het dan zin om op die dag open te zijn?

3. En kan ik anders omgaan met de maximumcapaciteit van de tuin? Nu is 100 oogstgenoten het maximaal aantal deelnemers dat de tuin aan kan en ik verkoop dus ook 100 oogstaandelen in een seizoen. Maar stel nou dat door de jaren heen er iedere week ongeveer 10% niet komt opdagen om de oogst binnen te halen. Die oogst wordt wel geproduceerd. Dat betekent dat ik 10% meer oogstaandelen kan uitgeven zonder dat dat ook maar iemand benadeelt.

En dit voorbeeld is slechts één van de wijzen waarop ik data verzamel. Niet om op individueel niveau ook maar iemand te controleren. Maar juist de analyse van het totaalbeeld is interessant om op te sturen.

Het mooie van het geven van deze rondleiding was dat ik in de afronding veel positieve feedback kreeg. Waarbij ik dus ook over mijn eigen aanpak leerde omdat het expliciet gemaakt werd hoe ik het doe. Ik kijk nog steeds dankbaar terug op dat moment.

---

Ook nieuwsgierig naar een rondleiding op afspraak? Neem gerust contact op!

De rol van oogstgenoten

Er is goed nieuws! Voor komend seizoen heeft De Groentemeester het maximaal aantal oogstgenoten bereikt. In 2026 kunnen 100 oogstgenoten straks weer genieten van knetterverse groenten van het land. Voor het zover is, moet er nog wel een hele hoop gebeuren. Maar dat komt wel goed. De voorbereidingen liggen in ieder geval op schema.

In deze blogpost wilde ik eens ingaan op de rol van oogstgenoten. Die rol is namelijk cruciaal om een initiatief zoals De Groentemeester levensvatbaar te maken en te houden. En we zijn vanaf het begin gezegend geweest met voldoende animo oogstgenoot te worden bij de zelfoogsttuin.

We werken volgens het principe van Community Supported Agriculture. Het gaat er daarbij om dat de gemeenschap die om de tuin heen staat, ervoor zorgt dat we voedsel kunnen produceren voor die gemeenschap. Bij ons heten de deelnemers aan die gemeenschap 'oogstgenoten'. De oogstgenoten delen met elkaar in de oogst. In voor- en tegenspoed. Dus als de oogsten groot en overvloedig zijn, dan is er veel te kiezen. En als het tegenzit, wordt dat ook met zijn allen gedragen. 

De oogstgenoten brengen voordat het seizoen begint met zijn allen het kapitaal samen om zaden, plantgoed, compost en gereedschap te kunnen betalen. En omdat één en ander ook coördinatie en (een hoop) werk vraagt, is het ook handig als er genoeg geld bijeen gebracht wordt om de tuinder een eerlijk loon te geven. Meewerken in de tuin mag, maar is niet verplicht. En als je meewerken wel fijn vindt, maar geen oogstgenoot wil zijn, kan dat ook. Dan word je vrijwilliger. Ieder draagt bij naar eigen kunnen. En alle inzet wordt gewaardeerd.

Community Supported Agriculture is dus inherent een solidaire organisatievorm. Solidair naar elkaar toe omdat je de oogst van dat seizoen met elkaar deelt. En solidair naar de tuinder toe omdat hem een eerlijk loon gegund wordt. Hij is er immers verantwoordelijk voor dat er überhaupt oogst is om te verdelen.

Maar wat mij betreft gaat het verder dan alleen een financieel plaatje dat werkt. De gemeenschap die zich rondom zo'n plek vormt, gaat ook andere verbindingen met elkaar aan. Vriendschappen ontstaan, het landschap wordt nieuw leven in geblazen, biodiversiteit ontwikkelt zich en de menselijke maat wordt weer teruggevonden. Er wordt weer samengewerkt met de natuur. En creativiteit, gezondheid en ondernemerschap worden gestimuleerd.

Zo hebben we ook dit jaar weer een prachtig workshopprogramma. Met rondleidingen door zowel de tuin als het voedselbos, maar ook tekenworkshops, bloembindworkshops, kruidenwandelingen, natuurgeneeskunde voor dieren, yogalessen en workshops ecoprinten. En dat is slechts een greep uit het komende aanbod. Met dit workshopprogramma hopen we nog meer betrokkenheid te kweken bij alle activiteiten die we ontplooien. Samen zorgen we zo voor een mooie natuurlijke plek, met leuke en leerzame activiteiten en gezellige mensen. 

En het is dus dankzij de oogstgenoten dat deze plek heeft kunnen groeien. Zonder het spreekwoordelijke zaadje dat zij met zijn allen geplant hebben, hadden we niet zo ver kunnen komen. Dank!

Veranderingen

De tuin is nog wel in winterslaap

Hallo! Tijd om hier de draad weer op te pakken. Ik zag dat ik sinds half augustus geen postje meer gemaakt heb. Maar dat betekent natuurlijk niet dat er in de tussentijd niets gebeurd is.

Overzichtje

Zo vierden we in september ons oogstfeest met alle betrokkenen bij De Groentemeester, én stond ik met een groentekraampje op het oogstfeest van Voedselbos Vlaardingen. 

In oktober legden we in bijna twee dagen een groot deel van het fonkelnieuwe irrigatiesysteem aan. Het terrein van De Groentemeester heeft nu 10 tappunten waardoor we komend seizoen met veel minder werk de gewassen water kunnen geven.

Eind november rondden we het oogstseizoen af. In die periode presenteerde ik ook de financiële resultaten van de tuin aan de betrokken gemeenschap. Dat was een goedbezochte bijeenkomst met de conclusie dat de tuin steeds meer gaat opleveren. Niet alleen in financiële zin.

In december is er begonnen aan de aanplant van het voedselbos. Een mooie nieuwe stap in het project waar ik niet alles meer van heb meegekregen, want half december begon ik aan mijn winterslaap. Dat was hoognodig.

En nu is het tijd om weer uit die winterslaap te ontwaken. Ik heb al weer zin in het opbouwen van het nieuwe seizoen. Laat het licht maar komen.

Voor komend jaar staan er best wel weer wat dingen op de rol. 

Educatieprogramma

Dit derde jaar van de zelfoogsttuin komt in het teken te staan van het te ontwikkelen educatieprogramma. De eerste boekingen van klassen zijn al binnen. Via een samenwerking met Code Groen Educatie kunnen scholen uit Maassluis kosteloos gebruik maken van ons aanbod. We starten onze educatie-activiteiten met het aanbieden van excursies naar de zelfoogsttuin.

Irrigatie

Verder gaan we het irrigatiesysteem vervolmaken. Dat betekent dat er een nieuwe pomp komt met een frequentieverdeler. Het idee daarvan is dat als we dan een kraan openzetten ergens op het terrein dat er dan meteen water uit komt. In plaats van dat ik eerst de pomp aan moet gaan zetten om vervolgens weer terug te lopen om de sproeier te positioneren. Dat gaat best wat stappen (en tijd) schelen.

Educatiekas

Op het terrein tussen het voedselbos en De Groentemeester gaat een grote kas verschijnen. Die ruimte willen we beschikbaar hebben voor het realiseren van het educatieprogramma. De financiering daarvan is nog niet helemaal rond en daardoor best nog spannend. Maar we hopen dat hij er eind april / begin mei kan staan.

Zonnedroger en compostzeefmachine

En dan zijn er nog twee 'projectjes' die al een tijdje op mijn lijstje staan, maar waarvan het nog niet gekomen is. Ik zou graag een zonnedroger bouwen en een compostzeefmachine. Die zonnedroger is een apparaat waardoor je op zonnekracht kruiden en groenten kunt drogen. Een tijd terug vond ik een bouwtekening waar we mee uit de voeten zouden moeten kunnen, denk ik.

En de compostzeefmachine is ook zo'n leuk bouwprojectje. Met een paar oude fietsvelgen, een beetje hout, iets van kippengaas en een afgedankte elektromotor moet het mogelijk zijn om een compostzeef te maken waar je de grove compost alleen in hoeft te scheppen. En dan komt het er fijngezeefd uit. Een beetje zoals deze man hier laat zien.

Plannen genoeg dus.

Wat ik ook van plan ben, is een andere invulling van dit blog. In de afgelopen periode hanteerde ik een vorm die bestond uit een fotootje van de week, een klein stukje tekst, een rijtje leestips met commentaar en een kijktip. Dat was een mooi format om iedere week mijn blogje in te maken, maar ik merk dat ik nu weer toe ben aan iets anders.

Dus je zult hier wat andere postjes kunnen gaan verwachten. Vooral gericht op kleinschalige landbouw en zorg voor een groenere planeet. Ik hoop dat je mee blijft lezen.