woensdag 30 oktober 2013

Schrijfonderwijs blijft. Maar hoe?

Joost Steins Bisschop schrijft regelmatig columns op Frankwatching. In februari 2013 was een school uit Assendelft in het nieuws. Die school was bezig met de invoering van tablets in hun onderwijs en de directeur waagde het te zeggen dat leerlingen niet zoveel meer zouden schrijven als de huidige generaties. En dat daarmee het schrijfonderwijs misschien heroverwogen zou moeten worden. Daar kun je het mee eens zijn, of niet. Joost Steins Bisschops pleitte er in ieder geval voor om leerlingen hun handschrift niet af te nemen. Zijn pleidooi (en dat van die directeur ook trouwens) blijft echter nog steeds een beetje hangen op het niveau van: 'Ik vind het, dus het is zo'. En dat is prima voor in een column. Maar op die basis zou je geen beslissingen moeten nemen over curricula, denk ik.

Daarom was ik wel blij met een artikel dat onlangs verscheen in het tijdschrift dat Kennisnet uitbrengt om de wetenschap dichterbij de leraren te brengen: 4W, Weten Wat Werkt en Waarom. In de editie van het derde kwartaal van 2013 stond namelijk een stuk met de titel: 'Schrijven versus typen, wat zegt de neurowetenschap?'

Een tweetal conclusies:
Als je niet (meer) schrijft, verslechterd je fijne motoriek.
Het schrijven van letters vergemakkelijkt het leren lezen van letters.

Deze conclusies pleiten voor het behoud van het schrijfonderwijs. Het is mij alleen niet geheel duidelijk of het schrijven ook per se met pen en papier moet gebeuren. Kan dit bijvoorbeeld ook?

Als je er meer over wilt weten raad ik je aan om het artikel  in 4W zelf te lezen.
 

(bron plaatje)

dinsdag 29 oktober 2013

Eigenschappen van een goede ICT-coördinator

De één noemt het een Onderwijskundig ICT-er, een ander een iCoach en in het Engels heet het dan een 'Edtech specialist'. We hebben het over een ICT-coördinator die er goed in is om het onderwijs te verbinden met de beschikbare technologie.
Het idee is dat je kijkt wat er in je onderwijs nodig is, en dat je daar dan (technologische) oplossingen voor bedenkt of aandraagt, die bij dat onderwijs passen. Om dat te kunnen bereiken heb je in ieder geval voldoende kennis nodig van zowel onderwijsleerprocessen als van de beschikbare technologie. Maar het doet vooral een beroep op je interpersoonlijke vaardigheden, want die bepalen of je 'dingen van de grond krijgt'.

Op Edudemic kwam ik een infographic tegen van de Korea International School, die beschrijft wat een 'Edtech specialist' moet kennen en kunnen. Zij onderscheiden kenmerken op drie verschillende domeinen:

1. Persoonlijke vaardigheden en capaciteiten

  • Heeft uitstekende interpersoonlijke vaardigheden m.b.t. collega's, leerlingen en ouders.
  • Heeft uitstekende communicatieve vaardigheden.
  • Heeft erkende leiderschaps- en samenwerkingsvaardigheden.
  • Heeft erkende capaciteiten om veranderingen te begeleiden.
  • Werkt continu aan professionele ontwikkeling.

2. Ervaring

  • Is in staat om 21-eeuwse vaardigheden met succes in het klaslokaal in te zetten.
  • Is in staat om de digitale vaardigheden en houdingen van anderen succesvol in te zetten.
  • Heeft ervaring in het (bege)leiden van anderen in uiteenlopende contexten.

3. Kennis

  • Heeft een goed begrip van 21-eeuwse vaardigheden in het onderwijs.
  • Heeft een goed begrip van samen plannen maken en uitvoeren.
  • Heeft een goed begrip van onderzoek-gebaseerde lespraktijken.
  • Is up-to-date op het gebied van effectief onderwijs en technologie.


Zelf ben ik bezig met de master Leren en Innoveren. Deze opleiding is uiteraard wel wat wetenschappelijker van insteek, maar in essentie komt het op hetzelfde snijvlak van onderwijs en vernieuwing neer. Binnen deze master wordt er van 5 verschillende rollen uitgegaan waarin je je zou moeten ontwikkelen. Die vijf rollen zijn:

1. Expert in de uitvoering
Deze rol richt zich vooral op de kennis en vaardigheden over onderwijsleerprocessen, didactiek en pedagogisch klimaat. Heb je voldoende zicht op wat werkt in het onderwijs?
2. Innovatief ontwerper
Deze rol richt zich vooral op het managen en ontwerpen van vernieuwingen in het onderwijs. Voor de ICT-coördinator komt hier dan uiteraard ook kennis over onderwijstechnologie bij kijken. Heb je voldoende zicht op het ontwikkelingen van nieuwe praktijkvoorbeelden.
3. Praktijkgericht onderzoeker
Deze rol richt zich op het doen van onderzoek rond verbeteringsprocessen. Kun je beargumenteren waarom je bepaalde keuzes maakt of volhoudt?
4. Teamlid en educatief leider
Deze rol richt zich op het managen van veranderingen. Krijg je je team mee? Hoe ga je om met weerstand?
5. Lerende professional
Deze rol richt zich op het vermogen om de eigen ontwikkeling te sturen. Hoe zorg je ervoor dat je bij blijft?

Opvallende in beide beschrijvingen is eigenlijk dat kennis over nieuwe technologische 'snufjes' een marginale rol speelt. Gedegen kennis over onderwijsleerprocessen en verandermanagement nemen beide een veel belangrijkere plaats in.
Uiteraard helpt het wel als je als ICT-coördinator op de hoogte bent (en blijft) van nieuwe ontwikkelingen. Maar daarmee ben je er nog niet.

maandag 28 oktober 2013

Programmeren leer je (nog niet) op de basisschool

Remco Pijpers schreef op Frankwatching "Programmeren? Dat leer je op de basisschool!". Nu weten we allemaal dat dat niet het geval is. Tenminste, niet overal. En niet in het standaard curriculum.

Kerndoelen
Het is zeker niet ingebed in het gewone curriculum. Sterker nog, in de kerndoelen die het SLO geformuleerd heeft, staat programmeren nergens genoemd.
Echter, met een beetje goede wil, kun je bij TULE aanknopingspunten vinden om iets met programmeren in je onderwijs te doen.
Kerndoel 45 hoort bij oriëntatie op jezelf en de wereld en zegt: "De leerlingen leren oplossingen voor technische problemen te ontwerpen, deze uit te voeren en te evalueren".
Kerndoel 54 en 55 horen bij kunstzinnige oriëntatie en zeggen: "De leerlingen leren beelden, muziek, taal, spel en beweging te gebruiken, om er gevoelens en ervaringen mee uit te drukken en om er mee te communiceren", en: "De leerlingen leren op eigen werk en dat van anderen te reflecteren".
Met anderen woorden: je kunt er verantwoord mee aan de slag. Als je wilt.

Waar in het artikel van Remco Pijpers eigenlijk (tussen de regels door) voor gepleit wordt, is een nieuwe beschrijving met een aantal kerndoelen specifiek voor programmeren en digitale geletterdheid. Dat is iets anders dan kerndoelen van andere vakgebieden die er al zijn naar je hand zetten.

Belangrijke vaardigheid
Maar goed, eigenlijk gaat deze discussie er niet over of het beschreven staat in de kerndoelen. Programmeren zou wel eens een vaardigheid kunnen blijken te zijn die voor veel leerlingen belangrijk genoeg is voor hun latere leven om er nu voldoende aandacht aan te besteden. Net zoals lezen, schrijven en rekenen dat zijn. Daar gaat het om.
Dat besef proberen mensen als Remco Pijpers te laten landen bij meesters en juffen (en misschien ook beleidsmakers) die met de 'voeten in de klei' staan. Daarom organiseerden Kennisnet en Stichting Mijn Kind Online een seminar met de titel: Programmeren met kinderen. (Voor een verslag zie Kennisnet.)

Het gaat erom dat je als leerling leert dat de digitale wereld niet iets is wat je overkomt, maar dat die digitale wereld te scheppen is. Dat je er invloed op kunt uitoefenen. En dat je daarmee dus mooie dingen kunt doen. Het kunnen programmeren wordt dan een stuur dat je kinderen in handen geeft. Het heeft te maken met invloed op hun wereld, autonomie en zelfstandigheid.
Daarnaast schijnt programmeren ook invloed op de klassiekere leergebieden te hebben. Leerlingen schijnen een groter spellingbewustzijn te krijgen en het helpt ze het logisch beredeneren te ontwikkelen.

Codekinderen
Tijdens het seminar werd Codekinderen gelanceerd. Dat is een lespakket voor kinderen van 7 tot 12 jaar. Op de website vind je meer informatie. Het lespakket werkt onder andere met de volgende bestaande tools:



(bron)

En nog meer tools
Op Teachtought vond ik nog de volgende lijst met mogelijkheden om te programmeren met kinderen.


Probeer het eens
Dat je niet aan de slag gaat met programmeren met kinderen, kan in ieder geval niet liggen aan de beschikbaarheid van mogelijkheden. Dus probeer eens een tool uit. Als je dat doet, zou ik het wel leuk vinden als je hier op dit blog een reactie achter laat.

woensdag 23 oktober 2013

26 methoden voor mediawijsheid

ITS (een onderdeel van Radboud Universiteit Nijmegen) heeft in mei 2013 een publicatie uitgebracht in opdracht van Mediawijzer.net met de titel: 'Mediawijsheid in het primair onderwijs' (pdf). Voor het schrijven van deze publicatie hebben de onderzoekers alle bekende methoden voor mediawijsheid onder de loep genomen. In bijlage 1 van het document staat deze lijst:

1. Blits, methode voor studievaardigheden van uitgeverij Delubas
2. ZIP informatieverwerking van uitgeverij Delubas
3. Digiwijs van uitgeverij Eduforce
4. AaBeeCee van uitgeverij Instruct
5. Mediawijs!? van uitgeverij Schoolsupport
6. Voor Kids van uitgeverij Schoolsupport
7. Schoolpaspoort Internet van uitgeverij Schoolsupport
8. Ajodakt Informatieverwerking van uitgeverij ThiemeMeulenhoff
9. SchoolBits
10. Reclame Rakkers van Stichting Media Rakkers
11. Media Makkers van Stichting Media Rakkers
12. MonsterMedia
13. Spangas Mediawhizz
14. MediaRoute van CineKid
15. MediaSpoor
16. Hyves lespakket
17. Diploma Veilig Internet
18. Mediawijsheid van KlasseTV
19. Mediawijsheid van Bibliotheek Zuidoost Fryslàn
20. Kidsweek in de klas
21. Mediamovies
22. Mediawijs van uitgeverij De Roode Kikker
23. Begrijpend lezen van uitgeverij De Roode Kikker
24. Familyweb
25. Op expeditie van Noordhoff Uitgevers
26. FF Zoeken

Mocht je dus een methode zoeken om lessen mediawijsheid te kunnen aanbieden aan de leerlingen van jouw school, dan is deze lijst een mooi startpunt. Vergeet dan ook de publicatie niet te lezen. Eén van de conclusies van de onderzoekers is namelijk dat geen van de genoemde methoden volledig dekkend is voor datgene dat Mediawijzer.net voorstaat. Dat is wel handig om te weten als je een methode gaat kiezen.

Yurls
Henk Heurter van Station to Station heeft ons op de laatste bijeenkomst van ICT-er van onze stichting helemaal bijgepraat over ICT-leerlijnen en informatievaardigheden. Hij maakt dit overzicht op yurls. Doe er je voordeel mee.

dinsdag 22 oktober 2013

Rekenmobiel, gebruik je mobiel voor extra uitleg rekenen

Vlak voor de zomervakantie postte kennisnet op het innovatieblog een bericht over het werken met een Rekenmobiel:
"Het is voor leerkrachten niet altijd mogelijk leerlingen individueel te helpen met extra uitleg bij rekensommen. De antwoorden staan in een boekje, maar vertellen niet wat de juiste strategie is om daar te komen. Basisschool De Schakel in Eibergen experimenteerde met de AR Rekenmobiel, waarmee leerlingen extra visuele uitleg oproepen voor rekensommen waar zij moeite mee hebben. Het experiment bij De Schakel vormt deel 3 in onze serie over praktische toepassingen van AR in het onderwijs." (bron)

Concreet:
1. Een leerling komt een som tegen in zijn boek die hij niet snapt.
2. Hij pakt een mobiel en scant de QR-code naast de som.
3. Hij krijgt een uitlegfilmpje te zien op zijn mobiel.

Het lijkt me een heel heldere manier van werken. En waar mobiel staat, kan ook iPad staan. Als er maar een QR-code scanner op staat. En die filmpjes zullen wel gewoon ergens op het web staan, denk ik. Dus die zijn door anderen ook herbruikbaar misschien.
Ik heb op youtube even gezocht op 'rekenmobiel' en vond daar een aantal filmpjes die met de StopMotion techniek gemaakt zijn. Een voorbeeld hieronder:



Deze gebruiker (iXPERIUM Arnhem) heeft nog meer filmpjes die de titel Rekenmobiel hebben. Mijn vraag is nu of dit alle filmpjes zijn. Of zijn er nog andere filmpjes bij andere gebruikers ondergebracht, bijvoorbeeld bij de Basisschool zelf? Het lijkt me interessant als dit soort filmpjes ergens gebundeld en gecategoriseerd aangeboden zouden worden. En wordt die project nog voortgezet of is het afgerond en blijft het hierbij? Wie weet meer?

Kennisnet heeft overigens een brochure gemaakt hierover.

maandag 21 oktober 2013

5 alternatieven voor Nearpod

Als je met iPads in de klas werkt, heb je vast wel eens gehoord van Nearpod. Dat is een app waarmee je ervoor kunt zorgen dat jouw les op het device van je leerling terecht komt.
Het maken van de presentatie doe je via de website van Nearpod (wel eerst een account aanmaken, uiteraard). En het delen naar leerlingen toe, gaat vervolgens via de app. En die app is er voor iOS en voor Android. En je kunt ook delen naar een pc of mac, maar dat gaat dan via het web.
Hoe dat precies werkt, zie je in onderstaand filmpje:


De laatste tijd kwam ik wat tools tegen waarmee je ook presentaties kunt delen. Dat maakt ze wellicht geschikt als alternatief voor Nearpod. Voor als je eens wat anders zoekt. Hier een lijstje van 5.

Presentation.io
Dit is een webgebaseerde dienst waarmee je je presentatie naar je publiek (leerlingen) kunt pushen. Je kunt pdf's of powerpoints uploaden en dan via de dienst verspreiden naar de devices van je leerlingen. Het werkt met pc's, iPads en Android-apparaten. Meer info bij Richard Byrne.
Website: Presentation.io

Swipe
Dit is ook een webgebaseerde dienst die jouw presentatie naar het web uitzendt. Er zijn geen apps, de ontvangende devices moeten wel een moderne browser hebben. Anders werkt het niet. De dienst is nog in beta. Meer info via DutchCowboys.
Website: Swipe.to

Slidecast op Slideshare
Een heel andere manier van een presentatie delen is door hem op Slideshare te zetten. Je kunt daar bijvoorbeeld een powerpoint uploaden zodat leerlingen hem achteraf (of vooraf) kunnen bekijken. Wat daarbij veel gemist wordt, is de toelichting bij het verhaal. Die doe je normaal gesproken live (in de les). Maar Willem Karssenberg heeft daar een handig hulpmiddel voor uitgezet in deze blogpost: maak een slidecast van je presentatie.

GoClass
Deze dienst werkt alleen met iOS- en Android-apparaten. Ik kan niets terugvinden over een webgebaseerde mogelijkheid. De presentatie zelf maak je wel online via een pc of mac, maar het delen gaat via een app. Er is een scala aan mogelijkheden beschikbaar voor gebruik in je les. Zo kun je annoteren op je presentatie, je kunt de leerlingen vragen laten beantwoorden en er is een rapportfunctie ingebouwd waarmee je data over je les kunt verzamelen. Meer info bij David Kapuler.
Website: www.goclass.com

SlideIdea
Dit is een app waarmee je presentaties kunt maken en delen. Via een code loggen de leerlingen in op jouw presentatie. Vervolgens kun je ze ook vragen laten beantwoorden. Je kunt dus gelijk feedback krijgen op jouw les als je hier handig gebruik van maakt. Meer info via David Kapuler.
Via iTunes: SlideIdea

Ik poog hiermee in het geheel niet volledig te zijn. Dit rijtje is eigenlijk bedoeld om tools met soortgelijke functionaliteit, maar geschikt voor verschillende platformen, op een rijtje te zetten. Misschien kan ik ze later nog wel eens gebruiken. En door ze hier neer te zetten, heeft een ander er ook wat aan.